پایان رقابت و شرایط موجود

رضا صادقیان- انتخابات ریاست‌جمهوری و شوراهای اسلامی شهر و روستا به پایان رسید. نتیجه نیز مشخص شد و همان‌گونه که از نظرسنجی‌ها و حتی شنیدن اظهارات شهروندان در کوچه و خیابان قابل لمس بود، موفقیت آقای رییسی در رقابت‌ها حاصل آمد. اما پیام این انتخابات براساس آخرین میزان مشارکت برای اهالی قدرت و سیاستگذاران چیست؟
اول: تعداد کل واجدین شرایط در انتخابات سال جاری ۵۹ میلیون و ۳۸۰ هزار نفر بوده است. براساس آخرین اخباری که وزارت کشور اعلام کرده، ۲۸ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر در انتخابات ریاست‌جمهوری مشارکت داشته‌اند. با وجودی که سخنگوی وزارت کشور اعلام کرده شمارش ده درصد از صندوق رای ادامه دارد، احتمالا با رقم مشارکت اندکی بیش از ۵۰ درصد روبه‌رو خواهیم بود. دوم: براساس نظرسنجی‌های انجام‌شده توسط مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران، میزان مشارکت حتی در سنجش دوازدهمین موج در حدود ۴۲ درصد بوده است، البته در همان نظرسنجی‌ها و با وجودی که نزدیک به ۱۱ درصد از پاسخ‌دهندگان برای رای دادن به گزینه مورد نظر خودشان دچار تردید بودند، این احتمال وجود داشته که این افراد در انتخابات مشارکت کنند. بنابراین تا اینجا با یک نظرسنجی و با کمترین خطای ممکن روبه‌رو هستیم. از سوی دیگر، آب شدن یخ افراد مردد در نظرسنجی‌ها و رای دادن آنان نشان می‌دهد آرای آنان به حساب کاندیدای پیروز واریز نشده است.سوم: چنانچه مشارکت در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۷۲ را مدنظر قرار دهیم، در همان سال میزان مشارکت ۶۶/۵۰ درصد بود. در واقع شمار قابل توجهی از شهروندان به این نتیجه رسیده بودند که از قدرت رای خود در انتخابات استفاده نکنند و نظاره‌گر باشند، نظاره‌گرانی که پس از چهار سال با حضور در پای صندوق‌های رای گزینه‌ای نزدیک به مطالبات خود را انتخاب کردند، در حال حاضر نیز با چنین وضعیتی روبه‌رو هستیم. به عبارتی رای‌دهندگان با امید به تغییرات، بهبود وضعیت کشور و کاهش رنج اقتصادی به گزینه خود رای داده‌اند و توقع تغییرات وعده‌ داده‌شده را دارند، با این تفاوت که میزان مشارکت کل نسبت به دوره گذشته کاهش داشته است. در واقع اگر تعداد آرای باطله و تعداد واجدین شرایط که در انتخابات ۱۴۰۰ مشارکت نکردند را در نظر بگیریم، می‌توان این اندکی بیش از ۳۳ میلیون نفر از شهروندان را به صورت معترضان به وضع موجود تلقی کرد. اما باید توجه داشت این افراد بیش از هر موضوعی نسبت به حال امروز کشور و شرایط پیش‌آمده دیدگاهی مثبت ندارند. اینکه ذهنیت آنها نسبت به کل ساختار سیاسی و حقوقی دچار خدشه شده و یا بخشی از آنان دوستدار رییس دولت‌‌های نهم و دهم هستند و یا از روز نخست هویت خودشان را به تحریم گره زده‌اند را می‌توان در جای خود به بحث و بررسی نشست. واقعیت آن است که چنین افرادی به عنوان شهروندان جمهوری اسلامی ایران در کشور زندگی می‌کنند.
چهارم: چنانچه دولت سیزدهم با مشخص کردن آینده برجام، پیوستن به FATF، اقناع افکار عمومی و خصوصا بدنه رای‌دهندگان نسبت به مذاکرات آتی با کشورهای خارجی و برقرار کردن ارتباطات تجاری و اقتصادی با کشورهای دیگر، تا حدودی برخی گره‌های شرایط اقتصادی را بگشاید، آمار ناراضیان از وضعیت موجود را کاهش خواهد داد و در عمل معترضان و منتقدان و حتی آنان که به سیاست‌های کلی باور ندارند را از موضع نخست خود تغییر می‌دهد و این همه در شرایطی رخ می‌دهد که پس از استقرار دولت سیزدهم و به کار بستن سیاستگذاری‌های نزدیک به خواسته‌های اقتصادی شهروندان تغییرات بیان‌شده را در زندگی خود لمس کنند. در اینجا ارزش افزوده‌ای نسبت به آرای مشارکت‌کنندگان در آینده‌ای نه‌چندان دور اتفاق خواهد افتاد. دولت سیزدهم نیاز به حفظ آرای فعلی و حتی جذب شهروندانی دارد که از حق رای خود گذر کردند و خانه‌نشینی را به مشارکت و حضور فعال ترجیح دادند.