پایان یک جدال

طی سال‌های گذشته بنا بر نظر شورای تامین استان فارس، صدور مجوز برای حفر چاه در حرایم تخت‌جمشید به اداره آب استان سپرده شد اما باتوجه به وقایع اخیر سعی برآن است تا نظر نهایی میراث‌فرهنگی برای صدور مجوز حفر چاه در حرایم تخت‌جمشید الزامی شود.
فرهاد عزیزی (مدیرکل دفتر امور پایگاه‌های جهانی سازمان میراث فرهنگی) با تاکید بر آنکه در تمام استان‌ها بخصوص در مورد پایگاه‌های میراث جهانی، درخصوص صدور مجوز فعالیت در حرایم و…، مدیرکل میراث و گردشگری استان با مدیر پایگاه هماهنگ هستند و پایگاه بررسی‌های لازم را انجام و نظر خود را ارائه می‌دهد و اداره کل استان نیز نظر کارشناسی پایگاه را مدنظر قرار می‌دهد.
به گفته او، در این میان موارد استثنایی را شاهد هستیم که حتی ما نیز از آن سر در نمی‌آوریم چرا که پایگاه‌های میراث سال‌هاست فعال هستند بخصوص این حساسیت درباره پایگاه‌های میراث جهانی بیشتر است. اگر شاهد تغییر مدیرکل استان باشیم، سعی می‌شود سریع هماهنگی‌های لازم انجام شود و این‌گونه نیست که یک استان بدون هماهنگی با پایگاه مجوز صادر کند.
عزیزی با اشاره به اخباری که طی هفته‌های گذشته درخصوص حفر چاه عمیق در نزدیکی نقش رستم منتشر شده‌ بود، گفت: چند سال است که فرآیند فعالیت و ساخت‌وساز در حرایم مجموعه‌هایی مانند تخت‌جمشید تعریف شده است، این در حالی است که برای حفر این چاه‌ هیچ مجوزی از سوی پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید صادر نشده بود و بلافاصله بعد از آنکه متوجه شدیم، جلوی فعالیت آن گرفته شد.
مدیرکل دفتر امور پایگاه‌های جهانی سازمان میراث فرهنگی با تاکید بر آنکه مسئولیت مستقیم کلیه موارد عرصه و حریم برعهده پایگاه میراث است، گفت: با توجه به ارتباطات داخل استانی و دستگاه‌ها که با مدیرکل میراث و گردشگری مکاتبه می‌کنند، اداره کل استان نیز با استعلام گرفتن از مدیر پایگاه، ‌امور را پیش می‌برد. یکی از استثناهایی که با آن روبه‌رو هستیم، کاخ گلستان است چراکه استان از پایگاه میراث جهانی استعلام لازم برای صدور مجوز را نگرفت و اکنون درگیر مسائل حقوقی در خصوص ساخت و سازهای اطراف این میراث جهانی شده‌ایم.
او یادآور شد: استثناهایی که در خصوص پایگاه‌های میراث بخصوص میراث جهانی روبه رو هستیم به دلیل عدم هماهنگی اداره کل استان با مدیر پایگاه است. هرچند اکنون با تغییر مدیرکل استان تهران شاهد برقراری این هماهنگی بین اداره کل و مدیر پایگاه‌ میراث جهانی هستیم.
توجه به نظر مسوولان میراث‌فرهنگی
محمدحسن طالبیان‌ (معاون میراث‌فرهنگی کشور) نیز در توضیح وضعیت حرایم پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید و چرایی حفر چاه عمیق در این حرایم گفت: در دوره‌ای که شاهد بالا گرفتن تاکید میراث‌فرهنگی مبنی بر عدم حفر چاه در منطقه به دلیل نشست زمین و البته درخواست پیاپی مردم برای حفر چاه بودیم، شورای تامین وقت مصوبه‌ای صادر و اختیار ارائه مجوز توسط میراث فرهنگی را لغو کرد و آن را به اداره آب داد.
او ادامه داد: طی هفته‌های گذشته که شاهد حفر چاه عمیق در حریم نقش رستم بودیم، درصدد انجام نامه‌نگاری‌های مختلف و طرح این مساله برآمدیم. اکنون توانستیم کار را به جایی برسانیم که جهاد کشاورزی و اداره آب استان برای صدور مجوز حفر چاه یا فعالیت‌های دیگر در حرایم تخت‌جمشید باید استعلام‌های لازم را از پایگاه میراث جهانی و البته اداره کل میراث استان دریافت کنند. قرار برآن شد تا برای صدور مجوزها نظر نهایی توسط مسوولان میراث فرهنگی استان صادر شود.
تاکید بر توجه بیشتر به حرایم تخت‌جمشید
حمید فدایی (مدیرپایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید) با اشاره به آنکه در دوره‌ای به دلیل حساسیت‌هایی که درخصوص نشست‌ زمین و به وجود آمدن ترک در مجموعه تخت‌جمشید و نقش رستم شاهد بودیم، موضوع صدور مجوز برای حفر چاه‌ با چالش روبه رو شده بود، گفت: بخش عمده‌ای از حرایم یک و دو مجموعه تخت‌جمشید و نقش رستم که ده‌ها هکتار است را اراضی کشاورزی دربر گرفته. از حدود هشت سال قبل با توجه به درخواست مردم منطقه برای حفر چاه، برای کسب اطلاعات درخصوص حریم آبی منطقه از مجموعه دانشگاهی درخواست کردیم تا این اطلاعات را در اختیار ما بگذارد اما چون این مطالعات انجام نشده بود از این رو سعی می‌کردیم ممانعت‌هایی که در عرصه ایجاد می‌کنیم در حریم نیز به وجود آوریم که همین امر سبب شد تا تعداد زیادی از کشاورزان اعتراض کنند. بخصوص آنکه تعدادی از چاه‌هایی که درخواست حفر آن را داده بودند، برای آب شرب بود. با این وجود محدودیت‌ها از سوی پایگاه میراث جهانی اعمال می‌شد. از این رو شورای تامین و مجموعه استانداری به مساله ورود کردند و حکم دادند که حفر چاه نیازمند مجوز پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید نیست و با مجوز اداره آب کار شدنی خواهد بود.
او ادامه داد: در نهایت کنترل و مدیریت بخشی از مشکلات از دست ما خارج شد. با این وجود، ما به‌طور ذاتی چاه‌هایی که فاصله اندکی از تخت‌جمشید داشتند و در حریم درجه یک قرار داشتند را توسط یگان حفاظت مورد بررسی قرار می‌دادیم. چاهی که چند هفته پیش در حدود ۳۰۰ متری نقش رستم حفر شده بود نیز مجوز خود را از اداره آب گرفته بود. مدتی دستور به توقف داده بودیم اما طی مدت تعطیلات کرونایی به دلیل تعطیلی محوطه، آنها فعالیت خود را از سر گرفته بودند که در نهایت منجر به انتشار تصاویری در فضای مجازی شد. این امر سبب شد تا ما درخواست‌هایی برای دخیل شدن نظر پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید برای صدور مجوز چاه‌هایی که بخصوص در حریم ۱ و ۲ قرار است حفر شود به فرمانداری ارائه دهیم.
فدایی خاطرنشان کرد: فرماندار نیز نامه‌ای خطاب به اداره آب ابلاغ کرد تا بررسی‌های لازم درخصوص حفر چاه یادشده را داشته باشند ضمن آنکه کارشناسان این اداره، از این پس برای صدور مجوز حفر چاه در حرایم تخت‌جمشید، نظر میراث‌فرهنگی را نیز دخیل کنند. از آنجا که این مساله برای ما اهیمت دارد درصدد آن هستیم تا بتوانیم از این پس با کارشناسان اداره آب برای صدور مجوزهای حفر چاه، تعامل بیشتری داشته باشیم ضمن آنکه نظر و رای میراث فرهنگی نیز از این پس در این مهم دخیل خواهد بود.