پای برجام می‌مانیم

دونالد ترامپ قبل از آنکه به عنوان رییس‌جمهور منتخب آمریکا شود، به عنوان یک نامزد انتخاباتی وعده داده بود که توافق هسته‌ای ایران را که یک موفقیت دیپلماتیک در دوره دوم ریاست‌جمهوری ‌باراک اوباما‌، رییس‌جمهور آمریکا محسوب می‌شد، پاره کند.
توافق هسته‌ای ایران که در سال ۲۰۱۵ در شهر ‌وین‌ اتریش امضا و از سال ۲۰۱۶ اجرایی شد، پس از ۱۸ ماه مذاکرات پشت پرده بین واشنگتن و تهران در سال‌های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳ به دست آمد اما پس از علنی شدن مذاکرات، دو سال تلاش مشترک از سوی گروه ۱+۵ انگلیس، فرانسه، آلمان، روسیه، آمریکا‌ و اتحادیه اروپا‌ برای دستیابی به این توافق صورت گرفت. زمانی که این توافق به امضای ایران و ۱+۵ رسید، شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز آن را به عنوان قانون بین‌المللی تایید کرد. متحدان آمریکا یعنی عربستان سعودی و اسرائیل به طور خاص تلاش کردند در مسیر این توافق سنگ اندازی کنند. اما نه این مخالفان و نه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به عنوان دیده‌بان هسته‌ای سازمان ملل متحد، هیچ اثری از بی‌توجهی ایران به مفاد آن نیافتند و این توافق جهانی شد. با این حال در واشنگتن این توافق هنوز هم سیاسی است و مخالفان جمهوریخواه اوباما که در حال حاضر توسط ترامپ، رییس‌جمهور منتخب رهبری می‌شوند هنوز هم از آن ناراضی‌اند. اروپایی‌ها در چند روز اخیر به آمریکا و رییس‌جمهور جدید هشدار داده‌اند که باید پایبند به برجام بماند و انتظار می‌رود اجماعی که زمان تصویب قطعنامه‌ها علیه ایران شکل گرفته بود، این بار نتواند مجددا شکل بگیرد چرا‌که برجام معاهده‌ای نیست که از سوی کنگره به عنوان قانون آمریکا تصویب شده باشد.
اکنون رویکرد قبلی ترامپ درباره برجام موجب نگرانی اتحادیه اروپا و واکنش فدریکا موگرینی، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا شد. وی تاکید کرده بودکه برجام توافق دوطرفه میان ایران و آمریکا نیست.
به دنبال این رویکرد، دیروز وزیران امور خارجه اتحادیه اروپا تاکید کردند که بر مواضع سیاست خارجی کلیدی خود شامل توافق هسته‌ای با ایران، الحاق شبه جزیره کریمه به روسیه و توافق تغییرات آب و هوایی باقی خواهند ماند. وزیران امور خارجه اتحادیه اروپا پس از نشستی که برای بررسی روابط این اتحادیه با آمریکا پس از پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری برگزار شد، اعلام کردند که بر مواضع سیاست خارجی پیشین خود در قبال توافق هسته‌ای ایران و گروه ۱+۵ ، الحاق شبه‌جزیره کریمه به روسیه و توافق تغییرات آب و هوایی ایستادگی خواهند کرد اما متعهد شده‌اند که با دولت جدید آمریکا همکاری کنند. وزیران امور خارجه اتحادیه اروپا همچنین گفتند که تلاش خواهند کرد دیدگاه اروپا در خصوص امنیت و دیگر سیاست‌های کلیدی را تقویت کنند. مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با تاکید بر اینکه برجام توافقی چند‌جانبه است، گفت: به نفع اروپا و سازمان ملل و وظیفه آن است که تضمین کند این توافق به طور کامل اجرا می‌شود. فدریکا موگرینی، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در پایان نشستی که وزیران امور خارجه اتحادیه اروپا برای بررسی روابط این اتحادیه با آمریکا پس از انتخاب دونالد ترامپ (رییس‌جمهور منتخب آمریکا) برگزار کردند، اظهار کرد: قبل از هر چیز باید بر لزوم همکاری در نظام چندجانبه تاکید کنم. برای ما بسیار مهم است که روی اجرای توافق تغییرات آب و هوایی، منع اشاعه و محافظت از توافق هسته‌ای با ایران به‌علاوه تجارت و بحران‌هایی که تمام اطراف‌مان را فرا گرفته است، کار کنیم. ما در طول هشت سال اخیر به خوبی با آمریکا همکاری کردیم و خواهان یک رابطه قوی و نزدیک با واشنگتن در دولت آینده هستیم. براساس گزارش پایگاه اینترنتی اتحادیه اروپا، موگرینی در ادامه در پاسخ به سوالی درباره اینکه آیا اتحادیه اروپا درباره اجرای توافق هسته‌ای ایران و گروه ۱+۵ نگرانی دارد، گفت‌: بگذارید بسیار شفاف و صریح بگویم که این یک توافق دو‌جانبه نیست بلکه توافقی چند‌جانبه است که در قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل مورد تایید قرار گرفته است.
بنابراین، این به نفع ما و به نفع وظیفه سازمان ملل است که تضمین کند این توافق به طور کامل و در تمام طول مدت این توافق که ۱۰ سال است، اجرا می‌شود. وی افزود: شخصا یک وظیفه مشخص دارم تا تضمین کنم که توافق از سوی تمام طرف‌ها اجرا می‌شود و به طور قطع این مساله به نفع اروپاست. بنابراین ما آن را یکی از عناصر کلیدی قلمداد می‌کنیم که تغییر نخواهد کرد. موگرینی همچنین گفت که توافق هسته‌ای با ایران یکی از چندین مساله کلیدی است که منافع اروپا در آن بسیار روشن است و برای ما اهمیت دارد.
می‌توان انتظار داشت برخلاف دولت فعلی آمریکا، دولت آینده شاهد در پیش گرفتن سیاست‌های تند و افراط‌گرایانه در برابر پرونده‌های مهم جهان خاصه پرونده‌های مورد توجه ایران خواهد بود‌ اما با توجه به ثبت این سند در سازمان ملل متحد و نارضایتی طرف‌های اروپایی و شرکت‌های آمریکایی از این اقدام، نادیده گرفتن برجام هزینه‌های زیادی برای وی به بار خواهد آورد. اقتصاد ایران همچنان منتظر دستاوردهای برجام است و حال باید منتظر ماند و دید که پس از اعلام مواضع اتحادیه اروپا، مشاوران ترامپ چگونه عمل می‌کنند و آیا او را نسبت به این موضوع نرم‌تر می‌کنند.