2 - 10 - 2016
پذیرش «لیست تحریم»
گروه حملونقل- بیش از چند ماه است که صنعت هوانوردی ایران در انتظار ورود هواپیماهای خریداری شده از بوئینگ و ایرباس است. به دنبال امضای تفاهمنامه خرید هواپیما میان ایران و دو غول هواپیماسازی دنیا مسوولان وزارت راه و شهرسازی خردادماه را زمان ورود اولین هواپیمای خریداری شده عنوان کردند اما با فرا رسیدن این موعد خبری از هواپیماها نشد. پس از این بدقولی بود که مشخص شد غیر از موانع اقتصادی بر سر راه بزرگترین خرید ناوگان هوانوردی ایران مانند فاینانس و شروط اجاره به شرط تملیک، موانع سیاسی هم قرار دارند. خزانهداری آمریکا طی این مدت در حالی از صدور مجوز فروش هواپیما خودداری میکرد که انتظار دولتمردان ایران از دولت دموکرات آمریکا این بود که همزمان با موعد تحویل هواپیماها مجوز صادر شود اما فشار جمهوریخواهان مجلس نمایندگان آمریکا برای چند ماه ورود هواپیماها را به تاخیر انداخت تا اینکه هفته پیش وزارت خزانهداری آمریکا مجوزی صادر کرد که به شرکت فرانسوی «ایرباس» اجازه میدهد شماری از هواپیماهای وعده داده شده به ایران را تحویل دهد. ظرف چند روز بعد مجوز تحویل هواپیماهای شرکت آمریکایی «بوئینگ» هم ظرف چند روز آینده صادر شد.
صدور این مجوزها همزمان با حضور حسن روحانی در آمریکا برای شرکت در اجلاس عمومی سازمان ملل رخ داد. «جهانصنعت» پیش از این احتمال رایزنی شخص رییسجمهور برای صدور این مجوزها را اجتنابناپذیر عنوان کرده بود. در شرایطی که فرهاد پرورش، مدیرعامل ایرانایر نیز به آمریکا سفر کرده بود، این احتمال بسیار قویتر به نظر میرسید.
صدور مجوز آمریکا و یک سوال بزرگ
صدور مجوز خزنهداری آمریکا که ماهها به طول انجامیده بود و به نظر نمیرسید به این زودیها به سرانجام برسد در حالی صادر شد که چند روز قبل قائممقام وزیر راه و شهرسازی از صدور مجوز طی ۲۰ روز آینده خبر داده بود. همچنین عباس آخوندی، وزیر راهوشهرسازی در حاشیه اجلاس کاپا که چند روز قبل از صدور مجوز برگزار شده بود، در پاسخ به سوال خبرنگاران درباره جزییات نحوه مذاکره با بوئینگ و ایرباس گفته بود: نمیتوانیم جزییات بیشتری را منتشر کنیم و در مورد زمان صدور مجوز خزانهداری آمریکا باید از خود آمریکاییها سوال کنید.
در همین حال مجوز خرانهداری آمریکا در شرایطی صادر شد که شرایط ایران نسبت به گذشته تغییر خاصی نکرده بود، این اظهارات متضاد مسوولان وزارت راه و شهرسازی نیز این احتمال که «پیش از صدور مجوز توافقاتی میان ایران و آمریکا انجام شده باشد» را بالا برد.
از همان زمان شنیدههایی مبنی بر تعهد ایران برای ایجاد محدودیت لیستی از افراد تحریمی برای استفاده از این هواپیماها به گوش میرسید تا اینکه چند روز پیش محمدرضا نقدی، رییس سازمان بسیج مستضعفان به عنوان یکی از کسانی که گفته میشود در لیست تحریمی آمریکا قرار دارد، در واکنش به خرید هواپیمای ایرباس و بوئینگ توسط دولت گفت: اصلا افتخار نمیدهیم که این هواپیماها را سوار شویم.
این واکنش رییس سازمان بسیج نشان میدهد شنیدههای غیررسمی مبنی بر توافق ایران برای پذیرش «لیست تحریم» چندان هم اشتباه نبوده است. در همین حال سخنگوی وزارت امور خارجه ایران چنین شرطهایی را غیرقابل قبول دانسته است. بهرام قاسمی گفته است: «موضوعی که به عنوان شرط فروش هواپیما به ایران مطرح شده است، جدید نیست و این موضوع از ماهها پیش و پس از تفاهمی که در حوزه هستهای میان ایران و ۱+۵ انجام شد، مطرح بود.»
البته قاسمی بهطور تلویحی به این محدودیتها اشاره کرده و گفته است: در تمام قراردادهای تجاری، دو طرف شروطی را مطرح میکنند و اگر این شروط به معنی نفی یا دخالت در استقلال و حاکمیت ما باشد، قطعا پذیرفتنی نیست و ایران تحت هیچ شرایطی با چنین قراردادها، تفاهمات یا موافقتنامهها همسو نخواهد شد و آنها را اجرا نخواهد کرد.
موضع دوگانه وزارت خارجه
سخنگوی وزارت امور خارجه در بخش دیگری از سخنان خود در مورد اینکه شرط شرکتهای خارجی برای فروش هواپیما به ایران، تعهد شرکتهای هواپیمایی ایرانی به خودداری از ارائه خدمات به افراد ایرانی تحت تحریم باشد، گفته است: در مورد مذاکرات و شروط مطرح شده اطلاعی ندارم اما در معاملات کالا یا فناوری با خارج براساس عزت، حکمت و مصلحت خودمان و منافع جمهوری اسلامی اقدام میکنیم.
همانطور که وزارت راه و شهرسازی یا هیچ نهاد دولتی دیگری بهطور مستقیم اشارهای به وجود چنین لیستی نمیکند، وزارت خارجه نیز اظهارات متناقضی در این ارتباط دارد. از سوی دیگر به نظر میرسد این شرایط برای ورود هواپیماهای جدید در راستای پیوستن ایران به قرارداد FATF است که مربوط به این روزها نیست اما این احتمال نیز چندان قطعی به نظر نمیرسد چراکه قائممقام وزیر راه و شهرسازی بارها با صراحت اعلام کرده است که پیوستن بانکهای ایرانی به FATF تامین مالی ایرلاینها را تحت تاثیر قرار نخواهد داد و هیچ ارتباطی با خرید هواپیما ندارد. این در حالی است که پذیرش لیست تحریم میتواند در راستای پذیرفتن همین قرارداد باشد.
بیانیه خزانهداری آمریکا
پذیرش لیست تحریم در شرایطی توسط مقامات دولتی رد میشود که پیش از این وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرده بود: مجوزهای صادر شده شامل شرایط مشخصی است به نحوی که اطمینان حاصل شود این هواپیماها صرفا برای مقاصد مسافربری تجاری به کار خواهد رفت و به اشخاص حقوقی نام برده شده فروخته یا منتقل نخواهد شد.
در شرایطی که نوسازی ناوگان هوایی کشور به عنوان یک ضرورت حیاتی برای توسعه اقتصادی و حفط منافع ملی مطرح است، آنچه بیش از نحوه خرید هواپیماها اهمیت دارد، شفافیت دولت حسن روحانی در ارائه رویکرد اصلی خود به مسایل اقتصادی کشور است. خرید بیش از ۲۰۰ فروند ایرباس و بوئینگ که یکی از دستاوردهای اصلی برجام بوده است تنها در صورتی میتواند در راستای خدمت به منافع ملی باشد که باور عمومی به صداقت در رفتار مسوولان وجود داشته باشد. از اینرو کمترین انتظار از دولت حسن روحانی این است که اگر چنین لیستی را پذیرفته به جای پاسخهای مبهم که باعث سردرگمی میشود، این شرایط را به اطلاع عموم برساند.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد