پرداخت مالیات هزینه یا سرمایه‌گذاری

در عموم کشورهای دنیا و به ویژه کشورهای توسعه‌یافته و صنعتی مخارج دولت و مخارج عمومی کشور از طریق مالیات‌ها تامین می‌شود. پرداخت مالیات توسط شهروندان، چون بخشی از هزینه‌های دولت را تامین می‌کنند اقدامات دولت را در راستای افزایش رفاه عمومی و امنیت اجتماعی مالیات را مورد بررسی و انتقاد قرار می‌دهند و فساد کمتری گریبان دولت را خواهد گرفت. وابستگی اقتصاد ایران به درآمدهای نفتی هیچ‌گاه اجازه نداده است درآمدهای مالیاتی جایگاه واقعی خود را در اقتصاد کشور داشته باشد ضمن اینکه سهل‌الوصول بودن درآمدهای نفتی باعث شده تا دولتمردان کمتر توجهی به درآمدهای مالیاتی و لزوم اتکا بر آن داشته باشند. طبق گزارشات بانک جهانی نسبت درآمد مالیاتی از کل درآمدهای دولت طی چند سال اخیر حدود ۲۵ درصد بوده در حالی که این شاخص در کشور کانادا ۷۰ درصد، ژاپن ۸۰ درصد، فرانسه ۵۰ درصد، آلمان ۴۰ درصد و انگلیس حدود ۷۲ درصد بوده است. یکی از مشکلات اصلی مالیاتی اقتصادی ایران، اداره امور مالیاتی کشور به شکل نیمه‌سنتی است. این روش نه‌تنها بی‌عدالتی‌های وسیع به دنبال دارد بلکه موجب ایجاد ناهنجاری‌هایی در جامعه می‌شود بنابراین انتظار است سازمان امور مالیاتی کشور به پیشرفته‌ترین ابزار نرم‌افزاری مجهز شود و از این بعد سرآمد دیگر بخش‌ها باشد. ضمن اینکه عدم شفافیت و اطلاع‌رسانی کافی توسط سازمان‌های مربوطه باعث شده بسیاری از مودیان مالیاتی فرار مالیاتی را به عنوان گزینه اول موردنظر خود قرار داده و از صرف هزینه و وقت خود در پیچیدگی‌های نظام مالیاتی پرهیز کنند. از سوی دیگر دولت نیز با توجه به فرار مالیاتی بیش از اندازه در سیستم ناموزون مالیاتی کشور، بیشتر بار درآمدهای مالیاتی خود را بر دوش تولیدکنندگان و کارمندان انداخته تا بلکه درآمدهای مالیاتی کم خود را از این راه جبران کند. ساختار سهل و آسان برای مودیان مالیاتی، لازمه اولیه نظام مدرن و مدون مالیاتی بوده و پیچیدگی در نظام پرداخت مالیات می‌تواند آنها را به انتخاب مشاغل کم‌هزینه و در عین حال ساده‌تر ترغیب کند اما آنچه در سیستم مالیاتی ایران مشاهده می‌شود بر پایه پیچیدگی قانون‌های مالیاتی است و کمتر توجهی به سهولت امور و همچنین پرداخت الکترونیکی مالیات می‌شود. آمارهای ارایه شده به خوبی مشخص می‌کند سیستم مالیاتی ایران با مشکلات بسیاری در زمینه سهولت مکانیسم پرداخت مالیات روبه‌رو است و تا زمانی که مشکل سیستم پیچیده مالیاتی ایران مورد توجه قرار نگیرد، نمی‌توان انتظار داشت درآمدهای مالیاتی با حجم اقتصاد کشور هماهنگ و سازگار شود. عدم توازن در درآمدهای مالیاتی و حجم اقتصاد کشور هیچ‌گاه اجازه نخواهد داد مخارج دولت و مخارج عمومی کشور از درآمدهای مالیاتی تامین شود همچنین تا زمانی که درآمدهای مالیاتی به عنوان منبع اصلی درآمدهای دولت شناخته نشود و اتکا اقتصاد بر درآمدهای نفتی باشد، اقتصاد کشور از رانت، بی‌عدالتی اقتصادی و ویژه‌خواری رنج خواهد برد. بر این اساس، ضرورت تلاش مضاعف دولت از طریق اصلاح نظام مالیاتی و تبدیل آن از شکل سنتی به روشی مدرن دوچندان احساس می‌شود ضمن اینکه اصلاح نظام مالیاتی می‌تواند راه چاره‌ای در افزایش درآمدهای دولت و کاهش اتکا بر درآمدهای نفتی و پالایشگاهی در آینده باشد. راهکارهایی همچون توجه به سیستم‌های الکترونیکی در وصول مالیات، شفافیت در قوانین و پایه‌های مالیاتی، اطلاع‌رسانی و آموزش از طریق رسانه‌های مختلف و برگزاری کلاس‌های مفید برای مودیان مختلف مالیاتی می‌تواند راه خروجی از سیستم سنتی و نامتعارف مالیاتی کشور به روش‌های پیشرفته و گام‌های ابتدایی نظام مالیاتی کشور تلقی شود. به امید روزی که درآمدهای مالیاتی کمکی باشد برای رشد و ارتقای سطح عمومی زندگی اقشار آسیب‌پذیر جامعه.