پسماندها گیلان را می‌بلعند

اگر سفری زمینی به شهرهای استان گیلان داشته باشید پیش از آنکه بتوانید مسحور زیبایی و سرسبزی آن شوید یا حتی برخلاف تصور اینکه محو بوی خوش شکوفه‌های نارنج و عطر مزارع چای سبز آنجا شوید، درگیر بوی تعفن ناشی از دفع نامناسب و غیرعلمی زباله‌های خانگی خواهید شد. دقیقا در مناطقی که گمان می‌رود جنگل و حتی سواحل بکر هستند ناگهان با تپه‌ای از زباله‌هایی مواجه می‌شوید که شیرابه آنها آب‌های زیرزمینی، بوی نامطبوعشان فضا و تفاله‌هایش چشم‌انداز هر رهگذری را می‌آزارد. سال‌هاست که موضوع پسماندها و دفع نامناسب و فقدان کارخانجات بازیافت و تولید کمپوست گیلان این استان ساحلی کشور را درگیر خود کرده است. من در نوروز در سفری زمینی که از آستارا تا چابکسر شهر به شهر این استان را گشتم از صحنه‌هایی که واقعا تاسف‌بار و دلخراش بودند عکسبرداری کردم؛ صحنه‌هایی از درختانی که از هجوم زباله شاخ و برگشان به جای شکوفه پر از کاغذ و پلاستیک شده بود و حتی مزارعی که برای برنج‌کاری آماده می‌شدند و از هجوم پلاستیک در امان نبودند. در ساحل شنی نیز تپه‌هایی دیدم که واقعا به روشنی معلوم نبود زباله آنها را پوشانده است یا از شن‌ها استفاده شده تا روی زباله‌ها را بپوشانند، سال‌هاست که محیط‌زیست این استان نیز از زباله‌های خانگی به عنوان یک بحران یاد می‌کند و این بحران آنقدر مشهود است که حتی اگر بخشی از آن را بر گردن مسافران همیشگی این استان توریست‌پذیر بیندازند اما باز هم دفع نامناسب و غیرعلمی و نابسامانی پسماندهای قبلی و فعلی را نمی‌توان انکار کرد.
تولید ۲ هزار تن زباله در نوروز
محمد درویش، مدیرکل دفتر آموزش و مشارکت‌های مردمی‌ سازمان محیط‌زیست پس از تعطیلات نوروزی اعلام کرد که در استان گیلان روزانه دو هزار تن زباله در ایام نوروزی تولید شده است.
او از استان گیلان به عنوان استانی پیش‌رو برای ترویج و آموزش رفتارهای صحیح زیست‌محیطی به گردشگران یاد کرد و گفت: با اجرای «گشت ویژه مسیر سبز، ساحل پاک» این استان توانسته است در این ایام اقدامات پیشگیرانه خوبی انجام دهد؛ اقداماتی که هر چند اینچنین مطلوب ارزیابی می‌شود اما در عمل به نظر من به عنوان یک گردشگر نوروزی بسیار ناکافی بوده است.
البته مدیرکل حفاظت از محیط‌زیست گیلان معتقد است دو هزار تن زباله هر روز در این استان تولید می‌شود و فقط مربوط به زمان حضور مسافران نوروزی نبوده است؛ زباله‌هایی که تنها ۵۰ درصد آنها جمع‌آوری و دفن می‌شود و ۵۰ درصد دیگر در طبیعت رها می‌شوند.
آن‌طور که در سفر خود شاهد بودم بسیاری از زباله‌ها در حاشیه رودها، دریا و در میانه جنگل‌ها رها شده‌اند؛ زباله‌هایی که با توجه به نوع خاک و پوشش گیاهی منطقه، شیرابه آنها منابع آب‌های زیرزمینی و رودخانه‌ها را به‌طور جدی تهدید می‌کند برخی در این‌باره می‌گویند روزانه ۲۰۰ مترمکعب شیرابه از زباله‌های رها شده تولید می‌شود که تهدیدی جدی است.
آلودگی زباله‌ها چه در شکل خشک آن و چه به شکل تر با شیرابه‌ای که تولید می‌کند فقط جان انسان‌ها و شهروندان گیلانی را تهدید نمی‌کند بلکه پرندگان به ویژه پرندگان مهاجر و آبزیان این منطقه را نیز به‌طور جدی تهدید می‌کند.
آلودگی به همین جا ختم نمی‌شود؛ آب رودخانه‌های آلوده سواحل این استان به دریا می‌ریزد و سلامتی شناگران این منطقه را نیز تهدید می‌کند. معضلات زمین ناپاک شده این استان فراتر از حد و حوصله این گزارش است و امیدواریم در روز زمین پاک رسیدگی به این معضل فراتر از حرف زدن در همایش‌ها و در قالب برنامه فوری مسوولان قرار بگیرد. برخی از عکس‌های گرفته شده را ببینید.