پس‌لرزه‌های اقتصادی

محمد کاظمی- سرنگونی هواپیمای جنگی روسیه توسط ترکیه یکی از جدی‌ترین نزاع‌های تایید‌شده میان عضوی از ناتو و روسیه طی نیم‌قرن گذشته به‌شمار می‌رود.
شایان ذکر است در پی متشنج شدن روابط مسکو-آنکارا، بازارهای مالی دو کشور نیز واکنش نشان دادند. شاخص اصلی بورس روسیه بیش از دو درصد افت و بازار سهام ترکیه نیز سقوطی چهار درصدی را تجربه کرده است. از ارزش هر دو واحد پولی روبل و لیره نیز کاسته شده است. در همین رابطه در زیر به اختصار به حوزه‌های کلیدی در روابط اقتصادی و تجاری روسیه-ترکیه اشاره می‌شود:
گردشگری
اماکن تفریحی کنار دریای ترکیه یکی از پرطرفدارترین مقاصد گردشگری روس‌هاست. روسیه پس از آلمان از نظر تعداد دومین منبع گردشگران خارجی در ترکیه به‌شمار می‌رود. وزیر امورخارجه روسیه، سرگئی لاوروف به روس‌ها توصیه کرد به ترکیه سفر نکنند و هشدار داد خطر تروریسم در این کشور کمتر از مصر نیست تا جایی که یک بمب‌گذاری در ماه گذشته منجر به سقوط هواپیمای مسافربری روسیه شد.
آژانس گردشگری روسیه پیشنهاد داده فروش بلیت برای تورهای تعطیلات به مقصد ترکیه به حالت تعلیق درآید. پس از تعلیق پرواز به مصر، سفر به ترکیه که نیاز به دریافت ویزا نداشت، برای گردشگران روس جذابیت بیشتری یافته بود. حدود ۴/۴ میلیون روس از جمله ۳/۳ میلیون گردشگر در سال ۲۰۱۴ به ترکیه سفر کردند.
مواد خوراکی
صادرات مواد خوراکی ترکیه تاکنون از تحریم اعمال شده از سوی مسکو که در سال ۲۰۱۴ روی بیشتر واردات مواد غربی وضع شد، تاثیر نپذیرفته است. به گزارش «رنسانس کپیتال» چهار درصد از صادرات ترکیه در سال ۲۰۱۴ که عموما شامل منسوجات و مواد خوراکی بوده به ارزش شش میلیارد دلار به مقصد روسیه انجام شد. صادرات ترکیه به روسیه از ژانویه تا سپتامبر سال‌جاری میلادی با ۴۰ درصد افت به دو میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار رسیده است.
انرژی و کالا
ترکیه پس از آلمان دومین خریدار گاز طبیعی روسیه است. همچنین روسیه بزرگ‌ترین تامین‌کننده گاز طبیعی ترکیه است. آنکارا ۳۰ تا ۳۸ میلیارد مترمکعب از ۵۰ میلیارد مترمکعب گاز مورد نیاز سالانه خود را از روسیه می‌خرد.
روسیه صادرکننده نفت و تولیدات نفتی به ترکیه نیز هست.

بنا بر داده‌های سفارت روسیه در آنکارا، مسکو در سال ۲۰۱۳ چهارمین عرضه‌کننده عمده نفت و محصولات نفتی به آنکارا بوده است. ترکیه به همراه مصر بزرگ‌ترین خریداران گندم روسیه هستند. ترکیه در سال جاری گذشته ۱/۴ (چهار و یک دهم) تن گندم از روسیه خریداری کرد. این کشور همچنین یکی از خریداران بزرگ محصولات نیمه‌آماده فولاد روسیه است.
پروژه‌ها
ترکیه در سال ۲۰۱۳ عملیات ساخت چهار رآکتور ۱۲۰۰ مگاواتی را در پروژه‌ای به ارزش ۲۰ میلیارد دلار به شرکت دولتی «روس‌اتم» روسیه واگذار کرد.
روسیه و ترکیه همچنین پروژه‌ خط ‌لوله «تورک استریم» را در دست اجرا دارند. این خط لوله درواقع جایگزینی برای خط لوله «ساوث استریم» روسیه به شمار می‌رود تا گاز روسیه را بدون نیاز به گذشتن از اوکراین به اروپا منتقل کند. طرح تورک استریم سال گذشته در پی مخالفت‌های انجام شده از سوی کمیسیون اروپا متوقف شد.
شرکت گازپروم روسیه چندی پیش ظرفیت تعیین‌شده خود در پروژه خط لوله گاز تورک استریم را به ۳۲ میلیارد متر‌مکعب در سال، یعنی نصف میزان پیشین کاهش داد.