پس از شکست داعش در موصل چه خواهد شد

حمله‌ای که مدت‌ها صحبتش بود انجام شد و موصل، شهری که ابوبکر البغدادی سرکرده داعش بیش از دو سال پیش در آن اعلام خلافت کرد، هدف قرار گرفت.
موصل نه‌تنها دومین شهر بزرگ عراق محسوب می‌شود بلکه شهری است که داعش مدعی است نخستین خلافت پس از سرنگونی امپراتوری عثمانی را در آن بنا کرده است.
تردید چندانی وجود ندارد که داعش موصل را از دست خواهد داد و احتمالا این اتفاق تا پیش از روی کار آمدن رییس‌جمهور بعدی آمریکا خواهد افتاد. روز دوشنبه ژنرال استفان تاونسند، فرمانده ائتلاف ضدداعش طی بیانیه‌ای اعلام کرد عملیات موصل «احتمالا چندین هفته یا شاید بیشتر طول خواهد کشید».
سی‌ان‌ان در ادامه تحلیل خود می‌نویسد: با سقوط موصل، بخش عمده معضل داعش از عراق محو خواهد شد. این ارتش تروریستی تابه‌حال شهرهای مهمی را از دست داده؛ بیجی، فلوجه، رمادی و تکریت. عملی شدن ادعای داعش برای حکمرانی بر یک خلافت در شرایطی که شهرها را یکی پس از دیگری در عراق و سوریه از دست می‌دهد، سخت و سخت‌تر شده است.
داعش یکشنبه گذشته شهر دابق را بدون آنکه جنگ زیادی درگیرد، تسلیم کرد. دابق یکی دیگر از شهرهای مهم برای داعش است چراکه این گروه باور دارد دابق محل جنگی طولانی میان اسلام و غرب است که منجر به پیروزی اسلام و داعش خواهد شد. این گروه حتی نام مجله انگلیسی‌زبان خود را دابق گذاشته‌اند. تسلیم دابق یکی از شکست‌های داعش در عراق محسوب می‌شود.
سقوط قریب‌الوقوع موصل با اوج‌گیری هیجان انتخابات ریاست‌جمهوری در آمریکا همزمان شده؛ انتخاباتی که در آن دونالد ترامپ، نامزد جمهوریخواهان داعش را به یکی از مسایل اصلی تبدیل کرده چراکه این گروه تروریستی در دوره ریاست‌جمهوری اوباما ظهور کرد. با توجه به اینکه سقوط داعش در موصل قریب‌الوقوع است، جالب خواهد بود که ببینیم ترامپ و هیلاری کلینتون در سومین مناظره انتخاباتی خود چگونه به موضوع داعش خواهند پرداخت. اما پیش از آنکه کسی در این مورد در مبارزات انتخاباتی صحبت کند باید اعتراف کرد که حتی پیروزی در موصل هم آنچه خاورمیانه را ناآرام کرده از بین نخواهد برد چراکه مشکل اصلی داعش نیست؛ مشکل اصلی علائم و نشانه‌های یک مشکل بزرگ‌تر و سرسخت‌تر است. تا زمانی که اختلافات میان شیعه و سنی در عراق و به شکل پیچیده‌تر آن در سوریه وجود دارد، فرزند داعش مطمئنا ظهور خواهد کرد چراکه گروه‌های نظامی سنی مانند داعش همچنان مدعی خواهند بود که آنها خود به‌تنهایی می‌توانند مقابل دولت‌های شیعی در بغداد و دمشق بایستند. ضمن اینکه ایران و عراق و متحدان حوزه خلیج‌فارس آن در عراق و سوریه جنگ نیابتی دارند. تا زمانی که یک صلح سرد میان ایران و عربستان شکل نگیرد، این جنگ نیابتی به فعالیت گروه‌های نظامی ضدشیعی مانند داعش دامن خواهد زد. سقوط دولت‌های عرب در بخش عمده خاورمیانه نیز به فعالیت‌هایی مانند داعش دامن می‌زند چراکه این گروه‌های نظامی در دولت‌های سقوط کرده و در حال سقوط مانند عراق، لیبی، سوریه و یمن شکوفا می‌شوند. ورای این مشکلات کلان، چالش‌های دیگری هم وجود دارد که در پی سقوط موصل روی خواهد داد. با شکست داعش در موصل، تمام هزاران نیروی داعشی که در این شهر به‌زانو درآمده‌اند، دستگیر یا کشته نخواهند شد. مقصد بعدی آنها کجاست؟ آیا جنگجویان غربی داعش به اروپا برمی‌گردند تا به تروریسم دامن بزنند؟ آیا دیگر جنگجویان در سراسر خاورمیانه پراکنده می‌شوند و به تروریسم در این منطقه دامن می‌زنند؟ هر دو احتمال کاملا ممکن به نظر می‌رسند. زمانی که با چوب به کندوی عسل می‌زنید، زنبورهایی که کشته نمی‌شوند را به خشم می‌آورید. سقوط موصل نوید برچیدن خلافت داعش را می‌دهد اما بیایید خود را گول نزنیم که پیروزی در موصل آغازی بر پایان گروه‌های تروریستی سنی است. متاسفانه معضل جنگجویان سنی در خاورمیانه احتمالا برای دهه‌ها ادامه خواهد داشت.