پشتِ خطِ اکران

گروه فرهنگ‌وهنر- جشنواره فیلم فجر به عنوان مهم‌ترین رویداد سینمایی کشور مجالی است تا فیلم‌های تولیدشده باکیفیت را به سبد آثار سینمایی برای اکران متنوع و گسترده‌تر عرضه کند، اما تعداد فیلم‌های این رویداد که طی سالیان گذشته در صف اکران مانده‌اند هم چندان کم نیستند؛ آثاری که برخی نام کارگردان‌های بزرگ را یدک می‌کشند و برخی هم گمنام‌تر و همچنان چشم به‌راه اکران هستند.
هر چقدر هم که سینمای ایران در اکران‌های فعلی پیشتاز باشد و رکوردها را بشکند، باز هم تعداد فیلم‌هایی که هنوز اکران نشده‌اند، کم نیستند و این موضوع همچون باری روی دوش سینما سنگینی می‌کند؛ باری که لازم است با بررسی و حل موضوعات متفاوتی که فیلم‌های اکران‌نشده درگیر آن هستند، زمین گذاشته شود تا هم چرخه اکران فعلی متنوع‌تر شود و هم فیلمسازان با گرفتن بازخورد نسبت به آثار خود در ادامه عملکرد بهتری داشته باشند. در سال‌های گذشته فیلم‌های زیادی در جشنواره‌های فیلم فجر اکران شدند که هنوز به صف اکران نرسیده‌اند. خصوصا از جشنواره سی‌وهشتم که بیماری کرونا، سالن‌های سینماها را به خاموشی اجباری کشاند و همچنان بسیاری از فیلم‌های آن جشنواره و جشنواره سی‌ونهم اکران نشده و خبری هم از پیگیری فیلمسازان آنها برای اکران نیست.
طبیعتا جشنواره فیلم فجر به عنوان مهم‌ترین رویداد سینمایی کشور مجالی بوده تا فیلم‌های باکیفیت تولیدشده را در معرض نمایش بگذارد و اکران‌نشدن بخش زیادی از این فیلم‌ها، وجهه درستی برای سینمای ایران ندارد. مخالفت بسیاری از کارگردانان با اکران آنلاین باعث شد چند فیلم از جشنواره سی‌وهشتم، برخلاف باقی فیلم‌ها، تن به اکران آنلاین ندهند. یکی از آن فیلم‌ها، «دشمنان» ساخته علی درخشنده است. درخشنده در مهرماه‌۹۹ در مصاحبه‌ای خبر از اکران فیلم خود در زمستان را داد و گفته بود: من حاضر به نمایش این فیلم در سکوها نیستم. نمایش اینترنتی در ایران به‌گونه‌ای است که گویی فقط نام اکران را روی خود دارد اما عملا فیلم قاچاق می‌شود و این ضربه‌ای به تهیه‌کننده و کارگردان است. فیلم‌های «لباس شخصی» و «شیشلیک» نیز متعلق به اواخر دهه‌۹۰ هستند که هنوز نتوانسته‌اند روی پرده بیایند.
پاییز سال گذشته خبر رسید که تغییرات نسخه نهایی فیلم «وابل» تمام شده و به‌زودی اکران می‌شود. تورج اصلانی کارگردان این اثر گفته بود: آنچه در جشنواره فجر چهل‌ویکم نمایش داده شد نسخه ناتمام فیلم بود. تدوین فیلم را به تازگی تمام کردیم و الان در مرحله ساخت موسیقی و صداگذاری هستیم. وابل هم هنوز اکران نشده است. سینمامتروپل نیز که قرار بود با اعمال چند اصلاحیه اکران شود، از پاییز سال گذشته تاکنون خبری مبنی بر اکران آن مطرح نشده است. گویی یکی از اعضای پروانه نمایش باید اصلاحات فیلم را بررسی می‌کرده و همچنان این اتفاق نیفتاده است.
شرکت دادن فیلم‌ها در جشنواره‌های خارجی نیز احتمال دور از دسترسی برای اکران‌نشده‌ها نیست. یکی از فیلم‌هایی که مسیر جشنواره‌های جهانی را به جای اکران داخلی پیش گرفته، «ابر بارانش گرفته» ساخته مجید برزگر است. این فیلم که در جشنواره سی‌وهشتم جایزه بهترین بازیگر نقش اول زن را برای نازنین فراهانی به ارمغان آورد، همچنان به اکران عمومی نرسیده است.
برزگر درباره اکران این فیلم در مهرماه ۹۹ گفته بود: در حال حاضر هیچ چشم‌اندازی برای اکران فیلم نداریم و گمان نمی‌کنم تا آخر سال ۹۹ فیلم «ابر بارانش گرفته» را اکران کنیم؛ و همچنان این فیلم اکران نشده است.
کارگردان فیلم «هفت‌بهار‌نارنج» نیز مرداد سال گذشته گفت: در حال حاضر بیشتر روی حضور فیلم در جشنواره‌های خارجی فکر می‌کنیم و برنامه‌ای برای اکران داخلی فیلم نداریم. «تعارض»، «خانه ماهرخ» و در «آغوش درخت» فیلم‌های دیگر این لیست هستند.
فیلم‌هایی که پروانه نمایش گرفته و هنوز اکران نشده‌اند، بسیارند. «لب‌خط» یکی از فیلم‌های این فهرست است که از تیرماه سال گذشته پروانه نمایش دریافت کرده است. کارگردان این فیلم علی جبارزاده در گفت‌وگویی که سال گذشته انجام داده بود، گفت: با مساعدت دولت فعلی و مدیران سازمان سینمایی پروانه نمایش برای فیلم صادر شده و به‌زودی اکران می‌شو اما همچنان خبری از اکران «لب‌خط» نیست. سینما شهر قصه و ۲۸۸۸ دو اثر به کارگردانی کیوان علیمحمدی و علی‌اکبر حیدری که یکی در جشنواره سی‌وهشتم و دیگری در جشنواره چهلم اکران شد و هنوز هیچکدام اکران نشده‌اند. سال گذشته بود که علیمحمدی در مصاحبه‌ای اعلام کرده بود که سینما شهر قصه اواخر تابستان و اوایل پاییز اکران می‌شود اما این اتفاق نیفتاد. در این فهرست فیلم‌های دیگری چون «برف آخر»، «بعد از اتفاق» و «ماهان» نیز حضور دارند. فیلم «مسیح پسر مریم» نیز طبق آخرین خبرها، منتظر نظر یک روحانی برای دریافت پروانه نمایش است.
آخرین خبری که از اکران فیلم «زدوبند» منتشر شده، مربوط به یک سال پیش است. مصاحبه‌ای که در آن مقصود جباری تهیه‌کننده فیلم، خبر از اکران فیلم در خردادماه ۱۴۰۲ داد و هنوز این فیلم هم اکران نشده است. «شاه‌ماهی» فیلم دیگری است که پس از حضور در سی‌ونهمین جشنواره فیلم فجر همچنان اکران نشده و آخرین مصاحبه کارگردان آن نیز مربوط به اسفند ۹۹ است که وضعیت اکران در سال ۱۴۰۰ را برای فیلمش نامطلوب دیده بود. در این دسته فیلم‌های دیگری چون «سه روز سه قتل»، «مامان»، «استاد» و «آنها مرا دوست داشتند» نیز قرار می‌گیرند. از میان ۳۴فیلم اکران‌شده در جشنواره سال گذشته نیز تنها «پرویزخان»، «آپاراتچی»، «بی‌بدن»، «آسمان غرب»، «تمساح خونی» و «نوروز» اکران شده‌اند و هنوز صحبتی درباره اکران باقی فیلم‌ها نشده است.