پنجشنبه سیاه

گروه جهان- فرانسه فلج شد. هزاران نفر در «پنجشنبه سیاه»، فرانسه را با بزرگ‌ترین اعتصاب سراسری در چند دهه اخیر مواجه کردند، اتفاقی که در یکی دو روز اخیر اتحادیه‌های کارگری را در واکنش به اصلاح قانون بازنشستگی دولت ماکرون به خیابان‌ها کشاند و حمل‌ونقل عمومی را از کار ‌انداخت. رییس‌جمهور جوان فرانسه از زمان روی کار آمدن در الیزه در عرصه داخلی بسیار ناامید‌کننده ظاهر شده است، او با پافشاری بر انجام اصلاحات اقتصادی موجبات خشم عمومی را در شهرهای مختلف فرانسه فراهم کرده است.
از زمان روی کار آمدن ماکرون در الیزه در می ۲۰۱۷ امیدها به او زیاد بود، چه در سطح کشوری و چه در سطح اروپا. کم نبودند کسانی که ماکرون را آخرین مدافع راستین لیبرالیسم غربی و وحدت اروپا معرفی می‌کردند. در عرصه داخلی فرانسه، دیدگاه‌های متضادی نسبت به او وجود داشت، او دو ماه بعد از راه یافتن به الیزه، با پیروزی جنبش هواداراش در انتخابات مجلس انجام اصلاحات اقتصادی و اجتماعی را شروع کرد، با این قول و قرار که کیفیت زندگی شهروندان ارتقا یابد.
درآمد سرانه فرانسوی‌ها از سال ۲۰۰۷ (شروع بحران مالی جهانی‌) تاکنون کمترین افزایشی نیافته، بیکاری ۹ درصد و در میان جوانان بسیار بیشتر است، نظام آموزشی پاسخگوی نیازهای اقتصادی و ارتقای موقعیت شهروندان نیست و… در مجموع بخش‌های عمده‌ای از اقشار میانی و پایینی جامعه حالا مدت‌هاست که احساسی از ناامنی شغلی و مالی و اجتماعی دارند و چشم‌اندازهای مثبتی برای آینده نمی‌بینند.
در ابتدا هسته اصلی اعتراضات که در جنبشی موسوم به جلیقه‌زردها، برای بیش از یک سال، هنوز هم در روزهای شنبه به خیابان می‌آیند، افزایش مالیات بنزین و گازوییل بود، حال اتحادیه‌های کارگری در اعتراض به قانون بازنشستگی پیشنهادی ماکرون دست به اعتصابی فلج‌کننده زده‌اند.
کارمندان بخش راه‌آهن، اعضای کادر پزشکی، حمل‌ونقل عمومی، بخش اورژانس فرانسه و معلمان پنجشنبه گذشته در اعتصابی سراسری و با هدف وادار کردن رییس‌جمهور ماکرون به لغو طرح اصلاحات بازنشستگی، دست از کار کشیدند و یکی از بزرگ‌ترین اعتصاب‌ها را در چند دهه اخیر در فرانسه رقم زدند. شهرهای بوردو، لیون، لیل، استرازبورگ، پاریس، مارسی، تولوز، مون‌پلیه، نیس، نانت و رن در این اعتصاب سراسری شرکت کردند.
در حالی که اعتصاب فلج‌کننده سراسری در فرانسه دیروز وارد روز دوم خود شد که خدمات اساسی و حمل‌ونقل عمومی در این کشور با اختلال شدید روبه‌رو هستند. در اعتصاب سراسری پنجشنبه گذشته که معروف به «پنجشنبه سیاه» بود، بیش از ۸۰۰ هزار نفر در اعتصابات و اقدامات اعتراضی در سراسر فرانسه شرکت کردند و درگیری‌های خشونت‌آمیز در چند شهر گزارش شد.
زمینه این اعتصاب سراسری که از آن به‌عنوان بزرگ‌ترین حرکت اعتراضی صنفی در سال‌های اخیر نام برده می‌شود از یک ماه پیش و با فراخوان سندیکاهای مهم کارگری فراهم شد و از پنجشنبه گذشته با پیوستن اتحادیه‌های دانش‌آموزی و دانشجویی و نیز همراه شدن سندیکاهای پلیس،‌ وکلا و آتش‌نشانان وسعت کم‌سابقه‌ای گرفت.
در نخستین روز برپایی این حرکت گسترده اجتماعی بیش از هشتصد هزار نفر در اعتراض به تصمیم دولت برای اجرای لایحه اصلاح قانون بازنشستگی به خیابان‌ها آمدند و در بسیاری از شهرها درگیری‌های شدید میان نیروهای امنیتی و تظاهرکنندگان روی داد.
بیش از ۹۰ درصد از قطارهای بین‌شهری و نیز ۴۵ درصد از پروازهای داخلی و بین‌المللی از پنجشنبه گذشته تحت تاثیر اعتصاب سراسری در فرانسه لغو و وسایل حمل‌ونقل داخل شهری نیز با اختلال شدیدی در سراسر این کشور همراه شده است. شرکت ارائه‌دهنده خدمات مترو و اتوبوس در پاریس اعلام کرده است که این وضعیت دست‌کم تا روز دوشنبه ادامه خواهد یافت.
سازمان‌دهندگان این اعتصاب سراسری که دیگر اصناف و اتحادیه‌های صنفی با آن اعلام همبستگی کرده‌اند دیروز هم در دومین روز از این حرکت بزرگ اجتماعی همچنان به اعتصاب خود ادامه دادند. معترضان به طرح اصلاح قانون بازنشستگی تاکید دارند که تا منصرف کردن دولت از اجرای این طرح به حرکت خود ادامه خواهند داد.
براساس یک نظرسنجی دولت ماکرون امیدوار است که از تکرار اعتصاب عمومی بر سر برنامه بازنشستگی که در سال ۱۹۹۵ در این کشور انجام شد، جلوگیری کند. آن اعتصاب باعث اختلالی سه هفته‌ای در سیستم حمل‌ونقل شد و به دلیل حمایت گسترده عمومی دولت را مجبور به عقب‌نشینی کرد.
ریشه اعتراض‌ها
اصرار دولت امانوئل ماکرون بر اجرای اصلاحات اساسی در قانون بازنشستگی که بسیاری از گروه‌های کاری از جمله کارکنان بخش حمل‌ونقل و فرودگاهی را ملزم به بازنشسته شدن در سنین بالاتر و دریافت حقوق بازنشستگی کم‌تر می‌کند مهم‌ترین علت به راه افتادن این حرکت اجتماعی است.
سن رسمی بازنشستگی در فرانسه در دهه گذشته بین۶۰ تا ۶۲ سالگی در نوسان بوده که در میان کشورهای ثروتمند عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی یکی از پایین‌ترین سنین بازنشستگی به حساب می‌آید. برای مثال در بریتانیا سن بازنشستگی در حال حاضر ۶۶ سال است و پیش‌بینی می‌شود که این سن در سال‌های آینده دست‌کم یک سال افزایش پیدا کند.
در قانون بازنشستگی فعلی فرانسه برخی گروه‌ها نظیر کارکنان حمل‌ونقل به دلایل شرایط کاری مشمول امتیازات ویژه بوده و می‌توانند در سنین پایین‌تر حتی در ۵۲ سالگی بازنشسته شوند. دولت اصرار دارد که در طرح اصلاح قانون بازنشستگی این امتیاز باید برداشته شود و همه گروه‌های کاری باید براساس شرایطی همسان از امتیاز و حق بازنشستگی بهره‌مند شوند.
در حال حاضر در فرانسه ۴۲ برنامه متفاوت بازنشستگی در بخش‌های خصوصی و دولتی این کشور با تفاوت‌هایی در زمینه سن بازنشستگی و مزایا وجود دارد، اما امانول ماکرون می‌گوید برنامه او برای اجرای یک نظام بازنشستگی همگانی امتیازمحور، عادلانه‌تر خواهد بود در حالی که بسیاری با این صحبت او مخالف هستند.
اتحادیه‌های سراسر فرانسه مخالف ادغام ۴۲ برنامه بازنشستگی موجود در سیستم نقطه‌ای جهانی هستند و طبق برنامه اصلاح نظام بازنشستگی، دولت فرانسه قصد دارد برای جبران کمبود بودجه از هزینه‌های دولت بکاهد. به جز افزایش سنوات و کاهش حقوق بازنشستگان در این اصلاحات، دولت در بخش آموزش‌وپرورش و بهداشت عمومی دست به تعدیل نیرو خواهد زد.
فرانسه نزدیک به هفت میلیون و ۵۰۰ هزار بازنشسته دارد و طبق اصلاحاتی که رییس‌جمهوری این کشور اعلام کرده افرادی که حقوق بازنشستگی آنها کمتر از ۲ هزار یورو در ماه است، از طرح افزایش مالیات رفاه اجتماعی معاف می‌شوند.
طبق گزارش کمیسیون حسابرسی فرانسه، کسری بودجه تامین اجتماعی در این کشور در سال ۲۰۱۸ میلادی به دنبال شکل‌گیری اعتراض‌های مردمی به سیاست‌های اقتصادی دولت و نارضایتی‌های عمومی ناشی از نظام سرمایه‌داری در فرانسه موسوم به جنبش جلیقه‌زردها به ۲/۱ میلیارد یورو رسید که بالاترین میزان در دو دهه گذشته بوده است.
چالش جدید ماکرون
این اعتصاب عمومی چالش جدیدی برای برنامه‌های اصلاحی امانوئل ماکرون، رییس‌جمهور فرانسه پس از اعتراضات گسترده جلیقه‌زردها در سال گذشته به شمار می‌رود. در نظرسنجی که اخیرا انجام شده سه چهارم مردم فرانسه حمایت خود را از اصلاحات در سیستم بازنشستگی اعلام کرده‌اند، اما تنها یک‌سوم از آنها بر این باورند که دولت در اجرای آن موفق خواهد بود.
در جریان این اعتصاب، شبکه‌های حمل‌ونقل عمومی در پاریس و شهرهای سراسر فرانسه دست از کار کشیدند. ایستگاه‌های مترو و راه‌آهن تقریبا خالی بودند و بسیاری از مردم برای رفتن به سر کار مجبور به استفاده از دوچرخه‌های قدیمی شدند. ۹۰ درصد سرویس قطارهای با سرعت بالا و صدها پرواز لغو شده است.
همچنین معلمان، کارمندان فرودگاه، وکلا، زباله‌جمع‌کن‌ها، سندیکاها، بیمارستان‌ها، مدارس، مترو و نیروهای پلیس نیز برای نشان دادن عصبانیت خود از طرح اصلاحات بازنشستگی امانوئل ماکرون، رییس‌جمهوری فرانسه دست از کار کشیدند و به خیابان‌ها آمدند. پلیس ضدشورش قبل از طلوع آفتاب اقدام به گذاشتن مانع در اطراف دفاتر ریاست‌جمهوری و نخست‌وزیری کرد و همچنین کیف عابران در شانزه‌لیزه را می‌گشتند. دولت هشدار داده بود که این اعتصاب ممکن است در نهایت به خشونت کشیده شود.
جلیقه‌زردها وارد میدان می‌شوند
در عین حال جلیقه‌زردها هم قرار است امروز دست به تظاهرات بزنند. آنها بیش از یک سال پیش اعتراض خود به سیاست‌های دولت امانوئل ماکرون را آغاز کردند.
احزاب مخالف دولت فرانسه از جمله حزب سوسیالیست، حزب راست افراطی «اجتماع ملی»، حزب کمونیست و «فرانسه سرکش» نیز از اعتصاب و تظاهرات ضددولتی پنجشنبه گذشته حمایت کرده‌اند. حزب «اجتماع ملی» از معترضان درخواست کرد طوماری را امضا کنند که در آن درخواست همه‌پرسی در مورد اصلاح نظام بازنشستگی مطرح شده است.
کاخ الیزه در نخستین واکنش به اعتصاب و تظاهرات گسترده اعلام کرد که ادوارد فیلیپ، نخست‌وزیر فرانسه اواسط هفته آینده جزئیات لایحه اصلاح نظام بازنشستگی را اعلام خواهد کرد. در بیانیه کاخ الیزه آمده است که امانوئل ماکرون با آرامش مصمم به اجرای این لایحه اصلاحی است.
طرح اصلاح نظام بازنشستگی فرانسه در سال ۲۰۱۰ میلادی نیز با اعتراض گسترده در این کشور روبه‌رو شد. شمار افرادی که در آن زمان علیه اصلاح نظام بازنشستگی تظاهرات کردند دو میلیون نفر تخمین زده شده است. با این حال دولت نیکلا سارکوزی، رییس‌جمهوری فرانسه از طرح خود عقب‌نشینی نکرد و اصلاح قانون بازنشستگی به تصویب رسید.