پوست‌اندازی غول‌های نفتی

روند گرمایش زمین و افزایش تاثیر تغییرات آب‌وهوایی در اغلب کشورهای جهان باعث شده است تا هم کشورها در سطح ملی و هم شرکت‌های بزرگ مانند اگزون موبیل، بریتیش پترولیوم، شل و دیگر شرکت‌های بین‌المللی نفت سیاست‌های لازم را برای کاهش تدریجی میزان گازهای گلخانه‌ای تهیه و اجرا کنند و در چارچوب برنامه‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت، با نوآوری در زیرساختار تولید خود میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای را کاهش دهند.
در این بین فعالیت شرکت‌های بزرگ نفتی در راستای کاهش گازهای گلخانه‌ای مورد توجه اقشار مختلف قرار گرفته است. این شرکت‌ها متعهد شده‌اند که برای آینده‌ای با کربن کم یا «کربن پایین» آماده شوند. شرکت‌های اروپایی، مانند شرکت چند ملیتی فرانسوی توتال و بریتیش پترولیوم مستقر در انگلیس- اقدامات مهمی را برای گذر از نفت به انرژی‌های تجدیدپذیر انجام می‌دهند.
با این حال، صرف‌نظر از میزان تعهد به انرژی سبز، اکثر شرکت‌های نفتی هنوز پول بیشتری را به سمت سرمایه‌گذاری‌های نفتی و گازی هدایت می‌کنند. شرکت‌هایی مانند توتال در فرانسه، بی‌پی در انگلیس، Eni در ایتالیا و Equinor در نروژ متعهد شدند که با گذشت زمان، درآمد حاصل از نفت خود را به درآمد از آفتاب و باد تغییر دهند.
در واقع، آنها دیگر حتی نمی‌خواهند شرکت‌های نفتی خوانده شوند و نام «شرکت‌های انرژی» را برای خود ترجیح می‌دهند. بر اساس این خبر، شرکت توتال حمایت بیش از ۹۰ درصدی سهامداران را با برنامه زیست‌محیطی این شرکت برای کاهش تدریجی انتشار کربن کسب، و رای مثبت آنها را برای تغییر نام به «توتال انرژی»، به علامت تغییر رویکردش به سوی انرژی تجدیدپذیر، دریافت کرد.
نشانه‌هایی از اختصاص منابع واقعی به این تغییر استراتژیک وعده داده شده به سمت منابع تجدیدپذیر وجود دارد. بی‌پی به تازگی خط لوله ۹ گیگاواتی پروژه خورشیدی را در ایالات متحده خریداری کرده است و میلیاردها دلار در یک تولید‌کننده عمده انرژی خورشیدی در هند سرمایه‌گذاری کرده است. توتال در سال‌های اخیر در بخش انرژی‌های تجدیدپذیر و به ویژه باد و خورشید، سرمایه‌گذاری کرده است.
در سال گذشته (۲۰۲۰) این شرکت قراردادی برای ساخت نیروگاه فراساحلی بادی به ظرفیت ۱۵۰۰ مگاوات در انگلستان (اسکاتلند) به امضا رسانید. این نیروگاه پس از احداث می‌تواند برق مورد نیاز بیش از یک میلیون خانه را در انگلستان تامین کند. این پروژه قرار است در سال آینده به بهره‌برداری برسد. این شرکت همچنین در نظر دارد سه پروژه نیروگاه بادی شناور در کشورهای انگلستان، کره‌جنوبی و فرانسه احداث کند.
توتال در حال مذاکره با قطر برای سرمایه‌گذاری در پروژه نیروگاه خوشیدی الخرس به ظرفیت ۸۰۰ مگاوات است. این نیروگاه قرار است ۱۰ درصد برق مورد نیاز قطر را تامین کند و با بهره‌برداری از آن، از انتشار ۲۶ میلیون تن دی‌اکسید کربن جلوگیری خواهد شد. دولت‌ها، سرمایه‌گذاران و عموم مردم به طور فزاینده‌ای در مورد تغییر اقلیم نگران هستند و خواستار اقداماتی در این زمینه هستند. در حقیقت خواستار تحول عمده‌ای در اقتصاد جهانی هستند که در حال حاضر ۸۰ درصد از انرژی خود را به سوخت‌های فسیلی متکی می‌کند و دولت‌های اروپایی سیاست‌های سختگیرانه‌ای را تعیین می‌کنند. البته مشخص نیست که آیا این تحول جهانی به سرعت اتفاق خواهد افتاد یا خیر، اما اگر این اتفاق بیفتد،سودآوری شرکت‌های نفتی را دچار زیان می‌کند.
فاروگیو رییس انرژی‌های تجدیدپذیر جهانی در یک شرکت تحقیقاتی می‌گوید که بسیاری از شرکت‌ها به سرمایه‌گذاران گفته‌اند که تا سال ۲۰۳۰ یعنی کمتر از یک دهه دیگر، می‌توانند تولید قابل تجدید قابل توجهی داشته باشند. توربین‌های بادی و صفحات خورشیدی بسیار مورد توجه قرار می‌گیرند، اما آنها تنها گزینه‌ها برای آینده پس از نفت نیستند.
به عنوان مثال شل در ایستگاه‌های شارژ وسایل نقلیه الکتریکی سرمایه‌گذاری کرده است. بسیاری از شرکت‌ها همچنین از طریق هیدروژن یا سوخت‌های زیستی فعالیت می‌کنند. به همین ترتیب، شورون اخیرا یک صندوق سرمایه‌گذاری ۳۰۰ میلیون دلاری اختصاص داده است که به طیف وسیعی از «فناوری‌های کم‌کربن» اختصاص یافته است.
این رقم حدود دو درصد از ۱۴ تا ۱۶ میلیارد دلار شورون است که هر ساله برای هزینه‌های جاری هزینه می‌کند. در حالی که اروپایی‌ها نوعی استراتژیک را دنبال می‌کنند که می‌تواند مدل اصلی تجارت آنها را تغییر دهد اما آمریکایی‌ها برای حفظ مدل تجارت فعلی خود روی قدرت فناوری تاکید می‌کنند، آنها در برنامه‌های آینده خود به شدت بر جذب کربن تاکید دارند. فعالان محیط‌زیستی و آب و هوایی ممکن است این پیروزی‌ها را جشن بگیرند، از جمله اینکه دادگاه هلند با صدور حکمی تاریخی در راستای کاهش انتشار گازهای گلخانه ای، شرکت نفتی شل را موظف کرد که تولید گاز آلاینده کربن دی‌اکسید را تقریبا به نصف کاهش دهد.
با وجود همه اینها، این واقعیت وجود دارد که تا زمانی که دولت‌ها و مصرف‌کنندگان جهان تغییرات چشمگیری ایجاد نکنند که باعث تغییر سریع برنامه‌های شرکت‌ها در جهت کاهش کربن شود، شرکت‌های نفت و گاز تغییر چندانی نخواهند کرد. گزارش اخیر آژانس بین‌المللی انرژی نشان داد که در سال ۲۰۲۰، صنعت نفت و گاز به طور کلی فقط یک درصد از هزینه‌های سرمایه خود (پول صرف چیزهای فیزیکی) را صرف انرژی پاک کرده است. این آژانس خاطرنشان کرد که بر اساس روند فعلی، ممکن است در سال جاری به چهار درصد یا «برای برخی از شرکت‌های برجسته اروپایی بسیار بالاتر از ۱۰ درصد» برسد.
مقصیت اشرف رییس انرژی جهانی در شرکت مشاور Accenture است، که اخیرا ۱۷۹ شرکت نفت و گاز- از هر اندازه- را مورد بررسی قرار داد تا بررسی کند که آیا آنها قصد دارند نحوه تجارت خود را برای آماده‌سازی انتقال به دور از نفت و گاز تغییر دهند یا خیر؟ می‌گوید: فقط بخش کمی از شرکت‌ها واقعا به فکر ایجاد تغییر بنیادی هستند.