پیروزی آقای وزیر

صبا رضایی- پس از پاسخ آیت‌الله مکارم‌شیرازی به استفتا در رابطه با مسابقه تلویزیونی برنده‌باش مبنی بر اینکه این کار قمار است و کسانی که شرکت می‌کنند مالک آن جوایز نمی‌شوند، اکنون محمد‌جواد آذری‌جهرمی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات اعلام کرده اپراتورهای موبایل موظف شده‌اند بر مسابقات نامشروع بخت‌آزمایی در صدا‌و‌سیما و دیگر نهادها نظارت و از این اقدامات جلوگیری کنند. پیش از این بارها وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در رابطه با استفاده‌های نادرست صدا‌و‌سیما از کدهای دستوری تاکید کرده بود. بعد از حکم آیت‌الله مکارم‌شیرازی درباره مسابقه «برنده‌باش» روز گذشته رهبر انقلاب تذکری غیر‌مستقیم را در این زمینه دادند: باید فرهنگ کار و تولید و تلاش را ترویج دهیم و روحیه انتظار برای ثروت بادآورده را از بین ببریم و روش‌هایی شبیه بخت‌آزمایی را ترویج نکنیم که دستگاه‌های مختلف از جمله صدا‌و‌سیما باید متوجه این معنا باشند. به این طریق می‌توان گفت که وزیر ارتباطات در مبارزه خود در رابطه با استفاده نادرست از کدهای دستوری یا همانUSSD‌ها موفق بوده و پیروز میدان آذری‌جهرمی است که این بار به راستی اقدام درست و شایسته وی در زمینه حق‌الناس نتیجه‌بخش بوده است.
اما صدا‌و‌سیما چگونه از کدهای دستوری برای قرعه‌کشی استفاده می‌کرده است؟ قرعه‌کشی‌های صدا‌و‌سیما به این روش انجام می‌شد که در یک نظر‌سنجی از سوی صدا‌و‌سیما پرسیده می‌شود نظر شما درباره فلان برنامه چیست؟ یک گزینه انتخاب می‌شود که پولی نیست اما در ادامه در ازای پاسخ به پرسش‌های بعدی هزینه‌ای از حساب کاربران کسر شده یا اینکه برای پاسخگویی به سوالات بعدی باید وارد نرم‌افزارهای ارزش افزوده شوند. در صدا‌و‌سیما تبلیغ می‌شود که با وارد کردن ستاره … مربع برنده یک خودرو یا مبلغی پول شوید و همین وسوسه کافی است تا کاربران موبایل کدهای دستوری یا USSD مربوطه را وارد کنند. در این تبلیغات صدا‌و‌سیما اعلام نمی‌شود که کدهای دستوری اعلام شده هزینه دارند. به عقیده بسیاری از کارشناسان این کدهای دستوری مانند همان برگه‌های قرعه‌کشی پیش از انقلاب هستند اما با هزینه‌های کلان. از سوی‌ دیگر بسیاری نیز بر این باور هستند که این اقدام صدا‌و‌سیما خلاف شرع بوده و سازمان صدا‌و‌سیما باید راهکارهای دیگری را برای درآمدزایی انتخاب کند. روبیکا یکی از استارت‌آپ‌هایی است که بسیاری از نظرسنجی‌ها و قرعه‌کشی‌ها از طریق آن انجام می‌شوند.از سوی‌ دیگر اخبار مرتبط با حذف عادل فردوسی‌پور از برنامه نود نیز بی‌ارتباط با روبیکا و فعالیت‌های آن نیست. در مرداد ۹۶ برنامه نود از قراردادی بین فدراسیون فوتبال و شرکت مدیریت توسعه هوشمند برهان‌مبین برای فروش بلیت مسابقات فوتبال پرده برداشت. نکته جالب توجه اینجا بود که مسوولان فدراسیون فوتبال ۳۵ درصد از فروش بلیت‌ها پورسانت دریافت می‌کردند. سه شرکت مدیریت برهان‌نوین ابتکار، توسعه بازار صنایع خلاق‌برهان و مدیریت توسعه برهان‌مبین در ارتباط با یکدیگر و به نوعی سهامدار یکدیگر هستند. از سوی دیگر کنسرسیوم توسعه اعتماد مبین چندی پیش در مزایده خرید سهام شرکت مخابرات برنده شد. در این میان علی شاه‌میرزایی، مالک روبیکا در هر سه شرکت حضور دارد. در واقع می‌توان گفت فردوسی‌پور قربانی یک کینه نسبت به افشای قرارداد فروش بلیت شد. اگر تصور می‌کنید چرا باید این شرکت‌ها تا این اندازه قدرت داشته باشند که فردوسی‌پور را از برنامه نود حذف کنند، باید مجددا به ستاره مربع‌ها و درآمد کلان مالک روبیکا و عضو هیات‌مدیره شرکت مدیریت توسعه هوشمند برهان مبین برای صدا‌و‌سیما اشاره کرد.
نظارت اپراتورها بر بخت‌آزمایی تلویزیون
وزیر ارتباطات به اپراتورهای موبایل دستور داد مانع ادامه‌ برگزاری مسابقات غیرمشروع بخت‌آزمایی در تلویزیون شوند.
محمدجواد آذری‌جهرمی در توئیتر نوشت: روز سه‌شنبه طی دستورالعملی مدیران عامل اپراتورهای موبایل را موظف کردم که شخصا بر روند مسابقات غیر‌مشروع بخت‌آزمایی در تلویزیون و غیر آن نظارت کنند و جلوی این پدیده سوء را بگیرند. وی گفت: عدم رعایت دستورالعمل برای اپراتورها عواقب جدی در پی خواهد داشت.
مساله تبلیغات تلویزیونی و برگزاری مسابقه در تلویزیون و تحمیل هزینه‌های ناآگاهانه به افراد، اعتراضات زیادی را در پی داشته است. وزیر ارتباطات، متدینین جامعه و بسیاری از مردم که اسیر این مساله شده‌‌اند بارها به این مساله اعتراض کرده‎اند اما بساط این بخت‌آزمایی هنوز از تلویزیون برچیده نشده است.
پاسخ آیت‌الله مکارم‌شیرازی
آیت‌الله مکارم‌شیرازی در پاسخ به استفتایی درباره نحوه و شرایط برگزاری مسابقه برنده‌باش اعلام کرد: این کار قمار است و کسانی که شرکت می‌کنند مالک آن جوایز نمی‌شوند.
به گزارش فارس، متن استفتا مطرح شده محضر آیت‌الله مکارم‌شیرازی به این شرح است:
مسابقه‌ای حضوری با عنوان «مسابقه بزرگ برنده‌باش» از طریق شبکه سه سیمای جمهوری اسلامی ایران در حال اجرا و پخش است که به شرکت‌کنندگان در این مسابقه به ازای پاسخ صحیح به هر سوال، مبلغ قابل توجهی به صورت پلکانی (تا سقف ۱۰۰ میلیون تومان) اعطا می‌کند که با کمک مجری برنامه و فرصت‌هایی که در اختیار هر شرکت‌کننده قرار می‌گیرد، مبلغ جایزه غالبا از پنج میلیون تومان کمتر نیست. شرط حضور در این برنامه خرید سوال و پاسخ درست به آنها از طریق اپلیکیشن مخصوص است و در صورت درست بودن جواب‌ها، در یک رقابت فشرده، چهار نفر به مسابقه حضوری دعوت خواهند شد. آیا برگزاری این نوع مسابقات جایز است؟آیا شرکت در این نوع مسابقات جایز است؟ آیا شرکت‌کننده، مالک شرعی جایزه خواهد شد؟ پاسخ صادر شده برای این استفتا به شرح زیر است: این کار قمار است و کسانی که شرکت می‌کنند مالک آن جوایز نمی‌شوند.
ذی‌نفعان متضرر می‌شوند
یک کارشناس کسب‌و‌کارهای مجازی معتقد است که همراه اول و روبیکا از قرعه‌کشی‌های صدا‌و‌سیما بسیار ذی‌نفع بوده‌اند و قطع شدن این قرعه‌کشی‌ها به ضرر آنها نیز تمام می‌شود با این همه همراه اول موظف است از وزارت ارتباطات پیروی کند و این اقدام خوبی است.
محمود محمدی در گفت‌و‌گو با «جهان‌صنعت» اظهار کرد: اقدام وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات به منظور ممانعت از تداوم فعالیت صدا‌و‌سیما در زمینه قرعه‌کشی‌های روزانه‌اش از طریق کدهای دستوری بسیار مثبت و مناسب است و باید جلوی این قبیل اقدامات گرفته می‌شد.او افزود: در برخی از موارد کاربران بی‌آنکه خود بدانند عضو نرم‌افزارها و سامانه‌های ارزش افزوده می‌شوند و ماه‌ها بی آنکه متوجه شوند مبالغ زیادی را به حساب این شرکت‌ها واریز می‌کنند. البته ایرانسل و همراه اول موظف شده‌اند که به کاربران خود اطلاع دهند عضو سامانه‌های ارزش‌های افزوده شده‌اند.محمدی تاکید کرد: زمانی که صدا‌و‌سیما متوجه درآمدزایی کلان شرکت‌های ارزش افزوده از طریق کدهای دستوری شد تصمیم گرفت از غافله عقب نماند به همین روی تبلیغات کدهای دستوری یا همان USSD‌ها را در برنامه‌های خود آغاز کرد. اکنون شاهد تبلیغات کدهای دستوری بسیاری در صدا‌و‌سیما هستیم و مجموعه توسکا که آگهی‌های صدا‌و‌سیما را بر عهده دارد متولی اصلی این کدهای دستوری است.
او در رابطه با پول‌های کلانی که صدا‌و‌سیما از این طریق به جیب می‌زند بیان کرد: پس از آنکه صدا‌و‌سیما متوجه شد شرکت‌های ارزش افزوده چه درآمد کلانی از پول‌های مردم به جیب می‌زنند تصمیم گرفت وارد بازی شود، این در حالی است که صدا‌و‌سیما هیچ هشداری به کاربران نمی‌دهد که در صورت واردکردن کدهای دستوری هزینه‌ای از حساب آنها کسر می‌شود.این کارشناس کسب‌وکارهای مجازی در رابطه با درآمدزایی نرم‌افزار روبیکا از قرعه‌کشی‌های صدا‌و‌سیما بیان کرد: نرم‌افزار روبیکا یکی از استارت‌آپ‌های موفق مجموعه توسکا به شمار می‌رود که در بسیاری از برنامه‌های صدا‌و‌سیما، کدهای دستوری از طریق این نرم‌افزار تبلیغ شده و اجرایی می‌شوند و البته رای‌گیری‌های مختلف صدا‌و‌سیما نیز از سوی روبیکا انجام می‌شود.
او گفت: متاسفانه در میان اقوام، خانواده و دوستان خود همواره شاهد آن هستیم که پس از وارد کردن کدهای دستوری ماهانه ناچار می‌شوند مبالغ هنگفتی را به عنوان قبض موبایل پرداخت کنند با این همه همچنان رای‌گیری‌ها، نظرسنجی و قرعه‌کشی‌های صدا‌و‌سیما از طریق کدهای دستوری طرفداران بسیاری در میان کاربران دارد.محمدی با اشاره به اینکه البته روبیکا در ارائه کدهای دستوری تنها نیست بلکه همراه اول نیز یکی از حامیان روبیکا به شمار می‌رود که در ارائه کدهای دستوری با این استارت‌آپ همکاری می‌کند اظهار کرد: با این همه استفاده از USSD برای همراه اول درآمدزایی ندارد و در صورتی این کدهای دستوری موجب درآمدزایی می‌شوند که کاربر به صورت آگاهانه از آنها برای نظرسنجی یا قرعه‌کشی‌های صدا‌و‌سیما شرکت کند، در رابطه با دیگر کدهای دستوری که مختص خود همراه اول هستند هیچ هزینه‌ای از کاربران کسر نمی‌شود مگر آنکه پیش از آن اطلاع‌رسانی شود.او افزود: اکنون که همراه اول و دیگر اپراتورهای موبایل موظف شده‌اند از قرعه‌کشی با استفاده ازUSSD ممانعت کنند دیگر می‌توان امیدوار بود که درآمدزایی کلان عده‌ای و کسر هزینه از مردم بی‌اطلاع دیگر متوقف می‌شود.
تمامی کدهای دستوری نامناسب نیستند
کارشناسان معتقدند که اگر عده‌ای از کدهای دستوری استفاده نادرستی می‌کنند نباید این کدها را به کلی نامناسب دانست و استفاده از آنها را به طور کامل گناه عنوان کرد.
سامان فائق، عضو اسبق تیم مدیریت برنامه برنده‌باش در گفت‌و‌گو با «جهان صنعت» اظهار کرد: با توجه به اینکه من مدت‌هاست سهام خود را در برنامه برنده‌باش واگذار کردم و در حال حاضر ذینفع در آن نیستم لذا اظهار‌نظری هم در خصوص برنامه و فرمایشات جناب آیت‌الله مکارم‌شیرازی ندارم. آنچه باید از آن اطاعت کرد نیز توسط مقام معظم رهبری به صورت غیر‌مستقیم اما کاملا شفاف اعلام شده است.
او در رابطه با کدهای دستوری و USSD‌ها بیان کرد: ستاره مربع‌ها و کد‌های دستوری ابزاری هستند برای ایجاد سهولت برای کاربران و اگر عده‌ای از آن بد استفاده می‌کنند نباید تمام آنها را با یک نظر گناهکار دانست.