پیروزی در حلب و آینده جنگ سوریه

دکتر صلاح‌الدین هرسنی*‌
واقعیت‌های میدانی نبرد حلب بیانگر آن است که ارتش سوریه در آخرین مراحل عملیات آزادسازی حلب قرار دارد و به زودی اعلام پیروزی خواهد کرد. دو عامل در پیروزی ارتش سوریه در نبرد حلب نقش داشته‌اند؛ اول انسجام راهبردی محور‌ سوری- روسی و دوم عدم آمادگی مقامات سوریه در پذیرش هرگونه آتش‌بس پیشنهادی سازمان ملل و آمریکا.
به نظر می‌رسد با توجه به واقعیت‌های میدانی نبرد حلب، عامل اول نقش کلیدی‌تری را برای پیروزی داشته است‌ چراکه پیروزی در حلب می‌تواند گام بزرگی برای پایان نبرد در سوریه باشد و به تبع آن به میزان زیادی می‌توانست اعتماد به نفس و انگیزه لازم را برای به دست گرفتن ابتکار عمل به ارتش سوریه باز‌گرداند. بنابراین محور سوری- روسی با انگیزه لازم و باز‌تعریف یک تاکتیک جنگ هدفمند و موثر توانست ابتکار عمل در جبهه زمینی و هوایی را به دست گیرد و شرایط میدانی را با عقب نشاندن نیرو‌های تروریستی و شورشی به نفع خود تغییر دهد. از سوی دیگر عدم توجه به اعلام وضعیت اضطراری از طرف سازمان ملل و همچنین عدم پذیرش آتش‌بس از سوی آمریکا، زمینه را برای پیروزی در حلب فراهم کرد. محور مقاومت با توجه به فرصت‌سوزی‌های ناشی از پذیرش آتش‌بس در ماه‌های اخیر توانست به این شرایط دست یابد و دست بالا را در اختیار گیرد.
اگر‌چه جنگ در حلب با پیروزی ارتش سوریه و محور مقاومت رو به پایان است‌ اما این، به معنای پایان جنگ نیست‌ چراکه واقعیت‌های میدانی جنگ در سوریه نشان می‌دهد که مقصد بعدی محور مقاومت، پیشروی به سوی غرب یعنی استان ادلب‌ یا شرق استان رقه، شهر باستانی پالمیرا خواهد بود. تردیدی نیست که بازگشایی جبهه جدید که بعد از نبرد در حلب پیش روی ارتش سوریه قرار گرفته است، ناشی از تکنیک‌های جنگی فرامرزی داعش است.به هر حال پیروزی در حلب، معادلات جنگ در سوریه را به طور اساسی تغییر داده و رویاهای جبهه ضد‌سوری مبنی بر فروپاشی یا تجزیه سوریه را تا میزانی قرین وهن و شکست کرده است. در سطح داخلی و منطقه‌ای محور مقاومت توانسته پس از نبردی طولانی و دشوار، پیروزی راهبردی را علیه جبهه تروریسم رقم زند. در سطح جهانی هم روسیه پیشتاز معادلات منطقه‌ای است و با همه راهبرد‌های مخرب و کارشکنانه غرب، مشغول رقابت در برابر رقبای دیرینه خود به ویژه ایالات متحده آمریکاست. تحت این شرایط، فاصله زمانی تا مراسم تحلیف دونالد ترامپ، رییس جمهور منتخب آمریکا فرصت خوبی برای این قدرت‌نمایی به مسکو داده است. با این حال معلوم نیست ترامپ که در اظهارات خود راهکارهای سیاسی را بر شیوه‌های نظامی ترجیح داده یا وعده همکاری با روسیه را داده، تا چه حد به شعارهای اولیه خود پایبند بماند. بعید است با آمدن ترامپ، تغییرات اساسی در سیاست خارجی این کشور در قبال بحران سوریه رخ دهد.
* مدرس علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
S.Harsani.k@gmail.com