پیشنهاد روسیه جایگزین وظایف اروپا نمی‌شود

گروه سیاسی- سازوکار اینستکس که توسط کشورهای اروپایی برای نجات توافق هسته‌ای ایران پس از خروج آمریکا از برجام ایجاد شده هنوز به مرحله اجرا نرسیده. این در حالی است که کمتر از دو هفته دیگر فرصت ایران برای اجرای تعهد اروپا نسبت به کشورمان تمام می‌شود آن وقت باید انتظار مرحله دوم کاهش تعهدات هسته‌ای از جانب ایران را داشت. البته در این میان روسیه برای ارائه خدمات بانکی و پولی و همچنین کمک به فروش نفت برای ایران اعلام آمادگی کرده است. اما سوال اینجاست که آیا این کشور می‌خواهد تعهدات اروپایی‌ها را شخصا بر عهده گیرد؟ در این صورت آیا ایران خواهد پذیرفت که تعهدات و وظایف اروپایی‌ها از طریق روسیه انجام شود و ضرب‌الاجل دوماهه ایران و کاهش تعهدات برجامی کشور ما را متوقف کند؟ این سوال خبرنگار ما در نشست خبری سخنگوی وزارت امور خارجه بود. سیدعباس موسوی در پاسخ به «جهان‌صنعت» گفت: همان‌طور که ما پیش از این گفته‌ایم ما خیلی منتظر اروپایی‌ها نمانده و نخواهیم ماند. با کشورهای دوست خود در حالت دوجانبه و چندجانبه در حال رایزنی هستیم و برخی از راهکارهای مالی و تجاری بین ایران و این کشورها تنظیم شده که برخی از این راهکارها اعلام شده و برخی اعلام نشده است. این راهکارها از سوی دوستان ما از جمله روسیه ادامه دارد. اما این موضوع نمی‌تواند مانع کاهش تعهدات هسته‌ای از جانب ایران شود. ما در چارچوب روابط دوجانبه با روس‌ها و بقیه کشورها در حوزه برجام کارهایی انجام می‌دهیم اما این نافی تعهدات کشورهای اروپایی و سه کشوری که در برجام هستند، نیست. وی خاطرنشان کرد: پیشنهاد روسیه جایگزین وظایف اروپا نمی‌شود.

در ادامه نشست خبری سخنگوی وزارت خارجه در مورد اخبار منتشر شده از سوی رسانه‌های غربی در مورد سفر مشاور دیپلماتیک رییس‌جمهور فرانسه به تهران و ادعای برخی از رسانه‌ها مبنی بر اینکه او در این سفر حامل پیامی از سوی رییس‌جمهور فرانسه برای مقامات ایران بوده است، اظهار کرد: سفر این مقام فرانسوی به تهران انجام شد. ایشان به ایران آمدند و با برخی از مقامات دیدارهایی داشتند. نمی‌توانم بگویم دیدارها خیلی خوب بود، ولی خوب بود. حرف‌هایی که زده شد، قدری متفاوت بود. این صحبت‌ها در ارتباط با مسائل منطقه و برجام بود. طرف فرانسوی نقطه نظرات خود را مطرح کرد و طرف‌های ایرانی نیز ضمن شنیدن نقطه نظر طرف‌های فرانسوی پاسخ‌های لازم را به آنها ارائه کردند.

موسوی همچنین در پاسخ به سوال دیگری در ارتباط با اعلام آمادگی برخی از کشورهای منطقه از جمله عراق برای انجام میانجیگری بین ایران و برخی از کشورهای حوزه خلیج فارس از جمله عربستان اظهار کرد: ما هیچ‌گونه میانجیگری را رد نکرده‌ایم. کشورهای زیادی از جمله برخی از کشورهای منطقه، کشورهایی در شرق دور و حتی کشورهای اروپایی بودند که از ما خواستند در این زمینه میانجیگری کنند و ما چون خواهان تعامل و گفت‌وگو با همسایگان‌مان هستیم، حتی همسایگانی که جور دیگری می‌اندیشند، این میانجیگری را رد نکردیم. البته نمی‌دانیم که آنها وقتی با طرف مقابل روبه‌رو شده‌اند و این موضوع را مطرح کرده‌اند، چه پاسخی دریافت کردند و چگونه رفتار کردند. همان‌طور که پیش از این نیز گفته‌ایم ما با قدرت و صلابت آماده گفت‌وگو هستیم.

سخنگوی وزارت خارجه همچنین در بخش دیگری از صحبت‌های خود با اشاره به پاسخ قاطع ایران به تجاوز یک پهپاد آمریکایی به حریم سرزمین‌های ایران در هفته گذشته ادامه داد: اگر آنها بخواهند در ادامه تجاوزات خود، اقدامات نابخردانه دیگری انجام دهند، ما برای دفاع از منافع و مرزهای سرزمین خود از آمادگی برخورداریم. ما همواره آمادگی خود را حفظ کرده‌ایم. ایران در عین حال که خواستار تنش در منطقه نیست، آمادگی دفاعی خود را حفظ کرده و سرنگونی پهپاد متجاوز آمریکایی نمونه‌ای از این آمادگی بود و امیدواریم که آنها دیگر دست به این گونه اقدامات نزنند.

موسوی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه به نظر می‌رسد مقامات اروپایی در جریان سفر به ایران با لحن طلبکارانه‌ای حرف می‌زنند سوال من این است که اصولا آنها در دیدار با مقامات ایرانی چه مسائلی را مطرح می‌کنند و واکنش ایران در این جلسات به سوالات آنها چیست، اظهار کرد: آنچه که اروپایی‌ها می‌گویند و از آن ابراز نگرانی می‌کنند یا درخواست می‌کنند، با توجه به عملکرد و سابقه عملکردی آنها چندان قابل شنیدن نیست و اگر حرفی را بزنند، در برابر سخنان خود جواب قاطع و قانونی دریافت می‌کنند. صحبت‌هایی که آنها مطرح می‌کنند مبنی بر اینکه اگر ایران از برجام خارج شود، چنین و چنان می‌شود، خیلی مسموع نیست و در قالب برجام نمی‌گنجد.

وی با ارائه توضیحاتی در ارتباط با برجام اظهار داشت: استحضار دارید که برجام به طرفین اجازه می‌دهد که اگر طرفی نقض عهد کند، طرف مقابل نیز اقداماتی را انجام دهد.

موسوی با بیان اینکه ایران در ابتدا به ساکن نقض عهد نکرده و تعهدات خود را اجرا کرده و ۱۵ گزارش آژانس موید این است که ایران با وجود بدعهدی‌های طرف‌های مقابل به برجام و تعهدات خود پایبند بوده است، ادامه داد: اگر جمهوری اسلامی ابتدا به ساکن اقدام به کاهش تعهدات خود می‌کرد، شاید حرف‌های آنها قابل شنیدن بود ولی طبق ۱۵ گزارش آژانس ایران همواره به تعهدات خود عمل کرده و اقداماتی که اکنون انجام داده، در قالب برجام و عکس‌العملی به عدم اجرای تعهدات از سوی طرف‌های مقابل است بنابراین حرف‌هایی که طرف‌های اروپایی در این زمینه می‌زنند، به هیچ وجه قابل قبول نیست.

وی تاکید کرد: تا زمانی که گام عملی و ملموس از سوی طرف‌های برجام برای اجرای تعهدات‌شان برداشته نشود و خواسته‌های ایران عملی نشود، ایران اقدامات خود را در راستای کاهش تعهدات برجامی ادامه می‌دهد.

سخنگوی وزارت امور خارجه خاطرنشان کرد: چند روز دیگر از فرصت ارائه شده از سوی ایران باقی مانده و اگر ببینیم که از سوی آنها اقدام ملموسی انجام نشود، گام دوم را قاطعانه آغاز می‌کنیم.

وی در پاسخ به این سوال که اگر در فرصت باقی مانده که از سوی ایران به طرف‌های برجام اعلام شده، طرف‌های اروپایی معامله‌ای را در قالب اینستکس انجام دهند، آیا این ممکن است ایران در تصمیم خود جهت کاهش تعهدات برجامی و اجرای فاز دوم این تصمیم تجدیدنظر کند، گفت: ما صراحتا خواسته‌ها و حق و حقوق خود را به طرف‌های مقابل اعلام کردیم. ما معتقدیم که باید بین حقوق و تکالیف ما در برجام توازن ایجاد شود و با توجه به این موضوع نمی‌دانیم که سازوکار اینستکس چه مقدار این توازن را برقرار می‌کند. اگر قرار باشد آنها در قالب این ساز و کار اقدام صوری انجام دهند، این موضوع ما را راضی نمی‌کند.

وی ادامه داد: اگر طرف‌های مقابل اراده کنند و به عنوان اجرای تعهدات خود مبلغ و معامله‌ای را در قالب این سازوکار انجام دهند، باید دید که چقدر توانسته‌اند خواسته‌های ایران را تامین کنند و چگونه می‌توانند خواسته‌های ما را تامین کنند. ولی همان طور که گفتم اگر این اقدام، اقدامی عادی و صوری باشد، این موضوع ایران را راضی نمی‌کند.

وی همچنین در پاسخ به سوالی در مورد اظهارات برخی از رسانه‌ها و منابع آمریکایی مبنی بر حمله سایبری آمریکا به ایران طی روزهای گذشته خاطرنشان کرد: من اطلاع دقیقی از این موضوع ندارم. برخی از منابع آمریکایی اعلام کردند که چنین اقدامی انجام شده است. البته توان سایبری ما زیاد است و بعید است که این‌گونه حملات اثرگذاری داشته باشد. صرف این اعتراف نشان می‌دهد که آنها خبط بزرگی را انجام داده‌اند و آنها بر خلاف رویه‌های بین‌المللی علیه یک دولت مستقل اقداماتی سایبری انجام داده‌اند و این اعتراف می‌تواند مبنای کار حقوقی ما در این زمینه باشد.

موسوی در مورد سفر اخیر معاون وزیر خارجه انگلیس به تهران و همسویی مقامات انگلیسی با مقامات آمریکایی در مورد برخی از ادعاها علیه ایران، گفت: ما شیوه انگلیسی‌ها را در جریان سفر اخیر غیرسازنده می‌دانیم. سفری که صورت گرفته در راستای آشنایی هر چه بیشتر معاون جدید وزیر خارجه انگلیس با مسائل موجود بین دو کشور بود. ایشان با برخی از مقامات ایرانی دیدار کردند و همانطور که اعلام کردیم این دیپلمات انگلیسی با آقای عراقچی دیداری انجام دادند. این دیدار صریح بود. طرفین مواضع خود را گفتند. طرف ایرانی تمام موارد و پرونده‌هایی که بین دو کشور وجود دارد را به معاون وزیر خارجه انگلیس که تازه کارشان را در این زمینه آغاز کردند منتقل کردند و مواضع ایران را به ایشان ابلاغ کردند. حرف‌هایی که انگلیسی‌ها اخیرا مطرح کرده‌اند را سازنده نمی‌بینیم و نمی‌پسندیم. البته قصد تحلیل ندارم ولی شاید انگلیسی‌ها به خاطر گرفتاری‌های داخلی‌شان و بی‌دولتی که فعلا با آن مواجه هستند و همچنین گرفتاری‌هایشان در مورد برگزیت و اینکه فکر می‌کنند پشتوانه اتحادیه اروپا را دیگر کمتر دارند ترجیح می‌دهند که کمی بیشتر با سیاست‌های آمریکا همسو شوند. قطعا این سیاست مخرب است، سازنده نیست و هرگونه همراهی با اینگونه سیاست‌ها برای ایران غیرقابل قبول است.

سخنگوی وزارت خارجه همچنین در مورد اظهارات مقامات روسیه مبنی بر اینکه اگر اینستکس اجرایی نشود و اروپایی‌ها نتوانند این سازوکار را عملیاتی کنند حاضرند در مسائل بانکی و تجاری به ایران کمک کنند و همکاری داشته باشند، اظهار کرد: اینها در قالب تعهداتی است که آنها در برجام دارند. همانطور که ما پیش از این گفته‌ایم ما خیلی منتظر اروپایی‌ها نمانده و نخواهیم ماند. با کشورهای دوست خود در حالت دوجانبه و چندجانبه در حال رایزنی هستیم و برخی از راهکارهای مالی و تجاری بین ایران و این کشورها تنظیم شده که برخی از این راهکارها اعلام شده و برخی اعلام نشده است. این راهکارها از سوی دوستان ما از جمله روسیه ادامه دارد.

موسوی همچنین در پاسخ به سوال دیگری در ارتباط با حواشی سفر شینزو آبه به تهران و ادعاهایی که برخی از مقامات آمریکایی در مورد این سفر اخیرا مطرح کرده‌اند، اظهار کرد: سفر آقای آبه به تهران فارغ از حواشی آن سفری مهم، تاریخی در راستای روابط دوجانبه بود. بعد از ۴۰ سال یک مقام ارشد ژاپنی در این سطح به ایران آمده بود و این یک نقطه عطف در روابط تاریخی و دیرینه دو کشور بود.

وی با اشاره به برخی از مسائل رسانه‌ای و حاشیه‌ای که در مورد این سفر مطرح شده است، گفت: در حسن‌نیت آقای آبه شکی نداریم. ایشان پیام کتبی نداشت ولی پیام شفاهی داشت و اینکه آمریکایی‌ها می‌گویند پیام داشت یا نداشت را به خود آنها واگذار می‌کنیم.

وی با بیان اینکه ما از همان ابتدا از سفر آقای شینزو آبه به تهران استقبال کردیم و گفتیم شنونده حرف‌های ایشان خواهیم بود اظهار کرد: ژاپنی‌ها به دنبال کاهش تنش در منطقه هستند و با توجه به اهمیت منطقه ژاپنی‌ها تمایلی نداشتند که در این منطقه که از نظر اقتصادی نیز بسیار مهم است بر تنش‌ها افزوده شود. آنها در این زمینه اظهاراتی را مطرح کردند و خواستار کاهش تنش شدند. ژاپنی‌ها پیام ویژه‌ای از سوی آنها نداشتند. حرف‌هایی بود که رسانه‌ای شده بود و صحبت‌ها و جواب‌های ما هم رسانه‌ای شد. آنها بسته ویژه‌ای را نداشتند و ارائه نکردند که بتوان در مورد آن فکر کرد. در چارچوب روابط دوجانبه و گسترش این روابط پیشنهاداتی را مطرح کردند که بیشتر مربوط به مراودات تجاری بود.