پیوند ۶۰ ساله

«ایران و ایتالیا ۶۰ سال همکاری در میراث فرهنگی» در حالی یکشنبه ۲۶ آبان کار خود را در موزه ملی ایران آغاز کرد که ۵۲ پوستر اطلاعاتی از همکاری‌های این دو کشور در حوزه‌ مرمت، باستان‌شناسی و حفاظت از آثار تاریخی و ۶۰ اثر تاریخی فرهنگی، حاصل همکاری‌های مشترک باستان‌شناسان ایرانی و ایتالیایی در کاوش‌های محوطه‌های شهر سوخته‌، چلو، تل آجری و دهانه غلامان به نمایش در آوردند و همایشی یک روزه از کاوش‌های مشترک باستان‌شناسان ایران و ایتالیا در این فضای موزه‌ای برگزار می‌شود.
جوزپه پرونه، سفیر ایتالیا، برگزاری نمایشگاه «ایران و ایتالیا ۶۰ سال همکاری در میراث فرهنگی» را زیربنای یک عمر کاوش‌های باستان‌شناسی تیم‌های مشترک کاوش این دو کشور و به دست آمدن اطلاعات و آثار به دست آمده در آنها دانست و افزود:‌ این نمایشگاه با هدف جشن گرفتن ۶۰ سالگی همکاری باستان‌شناسان، کارشناسان و محققان ایران و ایتالیا برگزار شد تا این همکاری‌ها در اکتشافات مرمت و حفاظت از آثار تاریخی را نمایش دهند. کارهایی که جزو هسته اصلی کار باستان‌شناسان ایتالیایی بوده است.
او با اشاره به ایجاد شرکت ایزمئو در سال ۱۹۵۹ میلادی توسط پروفسور «توچه» و آغاز همکاری‌های فرهنگی تاریخی این شرکت با ایران از همان زمان بیان کرد: دیدیم که در این ۶۰ سال چه کارهای فوق‌العاده‌ای انجام دادند، به خصوص در دهه ۷۰ میلادی که مرمت مسجد جامع اصفهان و شهر سوخته آغاز شد و اکتشفاتی به دست آمد که امروز می‌توانیم نتیجه بررسی آنها را ببینیم.
وی با بیان اینکه پس از انقلاب اسلامی گسترش همکاری‌های ایران و ایتالیا در زمینه‌های فرهنگی و تاریخی رخ داده، گفت: به مرور این همکاری‌ها یکپارچه شده و به صورت چند تیم و پروژه ادامه‌دار شدند، به خصوص در زمینه‌ حفاظت، مرمت و ساماندهی آثار تاریخی، حتی در حوزه دانشگاه‌ها.
سفیر ایتالیا در تهران، با بیان اینکه امروز فقط جشن ۶۰ سال همکاری ایران و ایتالیا نیست، افزود: باید به این فکر کنیم که حوزه‌ فرهنگ ایران و ایتالیا میراث‌داران تاریخ دو کشور هستند، مسوولیتی مشترک که بتوانیم این میراث را حفظ کنیم و ترویج دهیم و آن را به صورت مشترک برای نسل جوان و نسل‌های بعدی نمایش دهیم.
پرونه با تاکید بر اینکه اقدامات انجام شده تاکنون، ماندگارند نه گذار، گفت: ایران و ایتالیا در زمینه هنرهای ظریف، سینما و دیگر موارد همکاری‌هایی دارند اما باستان‌شناسان گوهر و جوهر همکاری‌ها را به حالت گذشته تا امروز نشان می‌دهند چیزی که به تاریخ ما برمی‌گردد.
۶۰ سال همکاری ایران و ایتالیا، میراث ناملموس این دو کشور
جبرئیل نوکنده- مدیر کل موزه ملی ایران- نیز در آیین افتتاح این نمایشگاه و همایش گفت: نمایشگاه ۶۰ سال همکاری ایران و ایتالیا بیانگر تبادلات فرهنگی عمیق است که در گذشته‌های دو کشور ایران و ایتالیا و صاحبان فرهنگ کهن و میراث غنی ریشه دارد. رویدادی که باعث استمرار و تقویت این تعاملات می‌شود.
او با بیان اینکه ۶۰ سال همکاری در میراث فرهنگی امروز یک میراث ناملموس ارزشمند برای دو کشور بزرگ ایران و ایتالیاست که باید در حفظ و پاسداشت آن کوشا باشند، افزود: این همکاری‌ها بخش مهمی از تاریخ چند هزاره ساله باستان‌شناسی جهان را رقم می‌زند که نگاهش به سمت ناشناخته‌ها از گذر تمدن در سرزمینی است که بهشت باستان‌شناسان لقب گرفته است.
وی این نوع رابطه دو ملت را پایدارترین شکل دوستی دانست که دولت‌ها و سیاستمداران به آن به دیده احترام نگاه می‌کنند و افزود: این رابطه چشم‌انداز خوشایندی در روابط همه‌جانبه دو کشور است که می‌تواند الگوی خدشه‌‌ناپذیر برای دیگر جوامع باشد.
مدیرکل موزه ملی ایران با بیان اینکه در این پروژه کمیته علمی با هدف معرفی ماموریت‌های مشترک و تاثیر آن بر همکاری‌های حرفه‌ای چارچوبی از فعالیت‌های پژوهشگران در نظر گرفته تا تصویری مشخص از اقدامات انجام شده ارائه دهد، اضافه کرد: از سوی دیگر با برگزاری این نمایشگاه به همه پروژه‌های فعال فرصتی داده شد تا به نمایش کارشان بپردازند، اما دسترسی نداشتن به منابع تصویری امکان نمایش فعالیت‌های قبل از انقلاب را از ما گرفت، بنابراین با نمایش ۵۲ پوستر به زبان فارسی و ایتالیایی که متن آنها به همکاری‌های مشترک باستان‌شناسان ایتالیایی و ایرانی پرداخته و دستاورهای این همکاری‌های پژوهشی را ارائه می‌دهند، مطلب مهمی است که به آن پرداخته شده است.
نوکنده همچنین از نمایش ۶۰ اثر تاریخی فرهنگی حاصل همکاری‌های مشترک باستان‌شناسان ایرانی و ایتالیایی در کاوش محوطه‌های شهر سوخته‌، چلو، تل آجری و دهانه غلامان خبر داد.
امیدواری برای تدوام فعالیت‌های باستان‌شناسی ایران و ایتالیا در آینده
روح‌الله شیرازی- رییس پژوهشکده باستان‌شناسی نیز در صحبت‌هایی گفت: فعالیت‌های باستان‌شناسی در دشت سیستان در ۱۹۵۹ میلادی توسط ایران و ایتالیا آغاز شد که نتایج ارزشمند آن کشفیاتی مانند شهر مهم دهانه غلامان و بررسی‌های باستان‌شناسی در شهر سوخته، کوه خواجه و حتی کاوش در مسجد جامع اصفهان بود.
او همچنین با اشاره به فعالیت‌های باستان‌شناسی زیادی که در قالب هیات‌های مشترک ایران و ایتالیا در محوطه‌های مختلف تاریخی ایران انجام شده یا در حال اجراست، نمونه‌ این اقدامات را «کاوش‌های باستان‌شناسی در تُل اجری که یافته‌های هیات اطلاعاتی از نخستین روزهای شکل‌گیری شهر هخامنشی این محوطه به دست می‌دهد» یا «کاوش در حوزه خراسان بزرگ در محوطه «چلو»» یا «فعالیت‌های مشترک کاوش در محوطه‌ کشف مرد شمی از دوره اشکانی در ایذه» دانست.
وی تاکید کرد: امروز با همکاری باستان‌شناسان و کارشناسان ایرانی شاهد تداوم فعالیت‌ها هستیم که امیدواریم این فعالیت‌ها توسط دو تیم مشترک در آینده در حوزه باستان‌شناسی ادامه‌دار باشد.
محمدحسن طالبیان(معاون میراث فرهنگی وزارت میراث فرهنگی) نیز در این همایش طی سخنانی گفت: هر گاه در حوزه حفاظت و مرمت از همکاری خبری منتشر شده، همیشه خبرهای خوبی بوده، چون همه همکاری‌ها در قالب همکاری‌های مشترک انجام می‌شوند.
او با تاکید بر اهمیت فعالیت‌های مرمتی که ایتالیایی‌ها در ایران داشته‌اند، افزود: ما همچنان به منشور و قطعنامه ونیز در حوزه مرمت پایبندیم و روش مشترک ایران و ایتالیا را در حوزه بناها، محوطه‌ها و تزئینات آثار تاریخی داریم، چون معتقدیم مرمت باید از اصل بنا قابل تشخیص باشد.
وی با اشاره به اینکه ایتالیایی‌ها در مواقع بحران از زلزله در بم و مرمت ارگ بم گرفته تا سایر اقدامات مورد نیاز مرمتی به کمک ایرانی‌ها آمده‌اند، ادامه داد: آنها کارهای حفاظتی در پاسارگاد و روی انسان بالدار انجام دادند، حتی تجهیزات و لوازم آزمایشگاهی به پاسارگاد هدیه کردند. از سوی دیگر مقاوم‌سازی تکیه معاون‌الملک در حال حاضر و مقاوم‌سازی موزه ایران باستان در سال‌های گذشته از اقدامات مشترک ایران و ایتالیا در حوزه‌ حفاظت از آثار تاریخی است.
طالبیان با تاکید بر لزوم برگزاری نمایشگاهی از همکاری‌های مشترک ایران و ایتالیا در حوزه‌ مرمت بیان کرد: ‌ایتالیایی‌ها از ۱۹۳۰ پایه آکادمیک مرمت را در ایران بنیان گذاشته‌اند و این اتفاق همیشه ادامه داشته است.
او با اشاره به اینکه دانش علمی و آکادمیک مرمت تحت‌ تاثیر همکاری ایران و ایتالیا بوده است، افزود: نگاه ما از مرمت به حفاظت نزدیک شده است. آن را می‌توان در مرمت کاخ کسری و شورا شاهد بود که الگویی حرفه‌ای از استفاده از ابزار نوین و مواد جدید در ایران است.
درخواست از ایتالیایی‌ها برای کمک به بازسازی موزه ملی ایران
محمدرضا کارگر – مدیر اداره کل موزه‌ها و اموال منقول تاریخی نیز در سخنانی گفت: از ۶۰ سال قبل تا امروز هیچ‌گاه همکاری‌های‌مان با کشور ایتالیا قطع نشده، هرچند در مواردی و بنا به شرایط خاص هر دو کشور مجبور به کاهش همکاری‌ها شده‌ایم، اما آن بار دیگر به وضعیت مناسب خود بازگشت، اتفاقی که به واسطه خاطرات خوب سال‌های قبل از آن رخ داد.
او با تاکید بر اینکه هر دو کشور ایران و ایتالیا تلاش می‌کنند تا فعالیت‌هایشان را در همه حوزه‌ها گسترش دهند، اظهار کرد: این تلاش پس از انقلاب اسلامی افزایش بیشتری پیدا کرده است.
وی همچنین به نگاه جدید و جدی در حوزه باستان‌شناسی اشاره کرد و افزود:‌ ایران در حوزه باستان‌شناسی به نقطه‌ای رسیده که دیگر نباید بگوییم «امیدواریم همکاری‌ها گسترش پیدا کند»، بلکه باید بگوییم «همکاری‌ها باید گسترش پیدا کند». در واقع در همه حوزه‌ها نیاز جدی به این نوع برخورد داریم.
مدیر اداره کل موزه‌ها و اموال منقول تاریخی در بخش دیگری از صحبت‌هایش با بیان اینکه همکاری‌های موزه‌ای بخشی از همکاری‌های بین ایران و ایتالیا بوده و هست، گفت: در این حوزه با فضای روشنی مواجه هستیم. با نمایشگاه‌های مختلفی که بین ایران و ایتالیا مانند پنه‌لوپه برگزار شده است می‌توان این بحث را نشان داد.
او همچنین به طراحی موزه‌ ایران باستان که سال‌ها قبل و به مدت دو سال توسط ایتالیایی‌ها انجام شد اشاره و بیان کرد: در آن پروژه طرح‌ها و مطالعات انجام و نتایج آن اعلام شدند. امروز مدیرکل موزه ملی ایران باید تلاش کند همان پروژه با افرادی که نخستین ساماندهی‌ها را در دستور کار داشتند برای موزه ایران باستان اجرایی شود.
کارگر با اشاره به همراهی ایتالیایی‌ها در زمان ساماندهی موزه ایران باستان اظهار کرد: در آن دوره ایتالیا همکاری و هزینه‌هایی را با ایران داشت. اکنون نیز از سفیر ایتالیا درخواست می‌کنیم به بازسازی موزه ایران باستان کمک کند.
فعالیت‌های مشترک، عامل ارتقای کیفیت میراث فرهنگی
بهروز عمرانی رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری نیز در سخنانی اظهار کرد: بی‌تردید یکی از حوزه‌های میراث فرهنگی و ارتباطات مشترک، مرمت آثار تاریخی است که از حفاظت پس از کاوش محوطه‌های در دست اقدام تا مرمت آثار برجسته جهانی مانند مجموعه پارسه و پاسارگاد را شامل می‌شود.
او استفاده از تجربه‌های همکاران ایتالیایی در مستندسازی، ثبت و تلاش برای حفاظت از میراث جهانی ایران به عنوان میراث مشترک بشریت را نمونه‌ای از این همکاری‌ها دانست و ادامه داد: چشم‌انداز مورد انتظار پژوهشگاه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی از فعالیت‌های مشترک، تعمیق بیش از پیش فعالیت‌های باستان‌شناختی با کاربرد علوم میان‌رشته‌ای و انتشار دستاوردهای آن، توسعه امر آموزش به باستان‌شناسان جوان‌تر در مقاطع تحصیلی، تکمیلی رشته‌های باستان‌شناسی و مرمت آثار و همچنین برگزاری نمایشگاه‌هایی از یافته‌های این‌گونه فعالیت‌ها و جاذبه‌های تاریخی – طبیعی به منظور جلب و ترغیب گردشگران ایتالیایی به بازدید از ایران است.