چالش سیاست در بورس

مسعود کریمی- شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران که به همت افزایش نرخ دلار موفق به کسب بازدهی ۸۵ درصدی در سال گذشته شد، از نخستین روز معاملاتی بازار سهام طی سال‌جاری تا‌کنون با افزایش چشمگیر ۵۱ هزار و ۶۰۸ واحدی (معادل ۸/۲۸ درصد رشد) مواجه شده است. به عقیده صاحب‌نظران بازار سرمایه ریسک‌های سیاسی و اقتصادی طی یک ماه اخیر از میزان رشد بازار سهام کاست به طوری که اعزام ناو آبراهام لینکلن از سوی ایالات متحده آمریکا به آب‌های خلیج‌فارس موجب افت شاخص‌های بورسی برای چند روزی شد اما معامله‌گران بازار سهام پس از رسیدن به تحلیل در فضای معاملاتی خود به سادگی از کنار این اتفاق گذشتند به طوری که نماگر‌های بورس کشور با شیب ملایم به روند صعودی خود ادامه دادند. به هر روی‌ نوسانات جهانی قیمت کالاهای اساسی در کنار سیاست‌های یک بام و دو هوای دونالد ترامپ از جمله اعلام آمادگی انجام مذاکرات بدون پیش‌شرط با ایران و در ادامه تحریم هلدینگ خلیج‌فارس و شرکت‌های زیر‌مجموعه توسط خزانه‌داری این کشور تا حدودی سرمایه‌گذاران بازار‌های مالی را دچار تردید و گاه رفتار‌هایی با احتیاط‌ در فضای خرید و فروش سهام کرد. در همین حال‌ همزمان با کمرنگ شدن جنگ روانی در حوزه سیاسی مشاهده می‌شود که شاخص‌های بورسی با ثبت رکورد‌های جدید در تاریخ معاملاتی بازار سهام به فعالیت خود ادامه می‌دهند. از سوی‌ دیگر‌ سفر‌ هایکو ماس وزیر خارجه آلمان با هدف رایزنی در خصوص آخرین وضعیت برجام و تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی در حالی صورت می‌گیرد که طی روز‌های آتی نیز تهران میزبان نخست‌‌وزیر ژاپن با هدف انجام مذاکرات جدید خواهد بود. گفتنی است هر گونه گشایش در حوزه سیاست خارجی می‌تواند بخش مولد اقتصاد کشور را دستخوش تغییرات مثبت کند که در نتیجه این اتفاق افزایش سودآوری شرکت‌ها و بهبود فضای کسب و کار را شاهد خواهیم بود.
اثر تحریم در معاملات بورس خنثی شد
در این ارتباط‌ اکبر حامدی کارشناس بازار سرمایه معتقد است تحریم جدید خزانه‌داری آمریکا تاثیر چندانی در صنعت پتروشیمی و شرکت‌های زیر‌مجموعه نخواهد داشت. وی با اشاره به تصمیم جدید آمریکا مبنی بر تحریم هلدینگ خلیج‌فارس و شرکت‌های زیر‌مجموعه در گفت‌و‌گو با ‌جهان‌صنعت‌نیوز‌ عنوان کرد: به طور معمول در عالم سیاست پیش از انجام مذاکرات شاهد چنین رفتار‌هایی هستیم. از طرفی چنین رفتارهایی از سوی آمریکا اثر منفی چندانی در روند معاملاتی بازار سهام کشور نخواهد داشت و در معاملات روز شنبه میزان اثرگذاری تحریم در جریان داد و ستد‌های بورس نیز خنثی شد. وی خاطرنشان کرد: دلار طی چند روز گذشته در کانال ۱۲ هزار تومانی نوساناتی را تجربه کرد و همچنان در بازار ارز شاهد اصلاح قیمت آن هستیم. به گفته این کارشناس بازار سرمایه‌، بورس کشور در مقابل تحریم‌های اینچنینی واکسینه شده و تصمیمات ایالات متحده اثر منفی قابل ملاحظه‌ای در بازار سهام نخواهد داشت.
گمانه‌زنی‌های سیاسی
اکبر حامدی در خصوص سفر دیروز وزیر خارجه آلمان به ایران و سفر نخست‌‌وزیر ژاپن طی چند روز آینده نیز تصریح کرد: عالم سیاست با پیچیدگی‌های زیاد و بعضا غیر قابل پیش‌بینی همراه است. طی چند وقت اخیر سایه یک ریسک در کلیت بازار سنگینی می‌کرد به طوری که طی یک ماه گذشته شاهد ورود ناو و افزایش احتمالات جنگ بودیم و اکنون نیز چنین ریسکی از بازار جدا شده است. از طرفی، ریسک‌های اینچنینی به سمت کره‌شمالی میل پیدا کرده و شاهد چرخش تهدید‌ها از کشوری به کشور دیگر هستیم. وی افزود: پس از جنگ میان کره و ژاپن شاهد همسو بودن سیاست‌های ژاپن در منطقه با سیاست‌های خارجی آمریکا بوده‌ایم، بنابراین سفر نخست‌‌وزیر ژاپن به ایران حتی برای کوتاه‌مدت از شدت ریسک‌ها کم می‌کند. از سویی با توجه به سیگنال‌های مثبت، این سفر می‌تواند نشان‌دهنده ضرورت تداوم تعامل بین کشور‌ها باشد. این کارشناس بازار سرمایه بر این باور است سفر‌های اینچنینی احتمالا از لحاظ سیاسی اثرات کوتاه‌مدتی خواهد داشت اما از لحاظ اقتصادی نمی‌تواند اثرگذاری مثبت قابل توجهی در اقتصاد کشور داشته باشد چرا‌که برای تحقق اثرگذاری تعامل یا نرمش‌های سیاسی نیاز به مرور زمان است. وی تاکید کرد: سیاستمداران کشور باید با توجه به شرایط فعلی بهترین استفاده را از چنین موقعیت‌هایی داشته باشند.
تمرکز روی سهام با فروش داخلی
این تحلیلگر بازار سرمایه‌ با اشاره به صنایع پر‌پتانسیل در شرایط فعلی نیز ابراز داشت: بازار باید بیشتر بر روی سهم‌هایی که فروش داخلی دارند متمرکز شود. طی سال ۱۳۹۸ صنایع و شرکت‌هایی که مواد اولیه دلاری دارند در صورت کاهش قیمت دلار با قیمت تمام‌شده کمتری رو‌به‌رو می‌شوند و در نتیجه حاشیه سود بالاتری را به خود اختصاص خواهند داد. در نقطه مقابل نیز با بررسی کلیت بازار مشاهده می‌شود‌ شرکت‌هایی که تجربه فروش با دلار ۱۴ تا ۱۵ هزار تومانی را داشتند پس از انتشار گزارش‌ها پول هوشمند به سمت این دست از شرکت‌ها تغییر مسیر نداد. در همین حال با توجه به رفتار درست و منطقی بازار، سرمایه‌گذاران باید حرکت جریان نقدینگی را زیر نظر داشته باشند و بر اساس این مهم اقدام به فعالیت در بازار کنند. وی تاکید کرد: شرکت‌های دارویی‌، سیمانی و شرکت‌هایی که مواد اولیه دلاری دارند می‌توانند مورد اقبال بازار قرار بگیرند و سود مطلوبی را برای سرمایه‌گذاران خود به ارمغان آورند. طی سال گذشته نیز اغلب شرکت‌های دلار‌محور بورس رشد قابل توجهی داشتند به طوری که سرمایه‌گذاران نوعی چسبندگی به این دست از صنایع پیدا کردند که این مهم در سال‌جاری نیز به لحاظ کسب سود قابل تکرار نخواهد بود.
بورس در انتظار پالس مثبت سیاسی
علاوه بر این، دیگر کارشناس بازار سرمایه معتقد است تمام صورت‌های مالی اعلامی برای سه ماهه سوم سال‌جاری متاثر از افزایش قیمت دلار در سال ۱۳۹۷ هستند. در همین حال بررسی‌ها نشان می‌دهد، شرکت‌هایی که در حال ارائه اطلاعات به بازار سهام هستند رشد سودآوری بسیاری از فروش آنها ناشی از تاثیر افزایش قیمت دلار و ارز در صنایعی بوده که افزایش قیمت محصولات را تجربه کرده‌اند. پیمان مولوی با اشاره به چرایی رشد بازار با وجود تحریم‌های جدید پتروشیمی در گفت‌و‌گو با «جهان‌صنعت‌نیوز» عنوان کرد: واقعیت این است که صنعت پتروشیمی دچار مشکل بود و در حوزه دریافت‌ها و پرداخت‌ها، تحریم اتفاق جدیدی نیست. با این حال، پیش‌بینی می‌شود که نقل و انتقالات در حوزه مالی با مشکلات جدیدی مواجه شود. به گفته وی، صنعت پتروشیمی مانند صنعت نفت خام نیست چرا که محصولات موجود در این صنعت از تنوع بالایی برخوردار است و در نتیجه تحریم تمام این محصولات کار ساده‌ای نخواهد بود. این تحلیلگر بازار سرمایه درباره اینکه آیا بازاری جایگزین برای محصولات ایران وجود دارد نیز بیان کرد: این موضوع نیاز به بررسی بیشتری دارد و اینکه آیا رقبا می‌توانند بازار را پوشش دهند یا خیر. پیمان مولوی درخصوص سفر وزیر خارجه آلمان طی روز دوشنبه و سفر نخست‌‌وزیر ژاپن طی روز‌های آتی به ایران نیز گفت: به دلیل اینکه اطلاعات دقیق و جزئی از دلایل آمد و رفت‌ها وجود ندارد در نتیجه نمی‌توان در این خصوص اظهارنظری داشت اما به طور کلی با توجه به اینکه طرف‌های آلمانی موضوعات برجامی را دلیل سفر به ایران مطرح کرده‌اند، هر گونه پالس مثبت در حوزه تحریم موجب حرکت مثبت بازار‌ها خواهد شد.
نگاه بازار به دلار و ریال
این کارشناس بازار سرمایه معتقد است که احتمالا تا انتهای شهریور ماه شاهد اعمال افزایش نرخ ارز در صورت‌های مالی صنایع و شرکت‌های بورسی باشیم. بنابراین در صورتی که اتفاق خاصی در حوزه دلار و ریال روی ندهد بازار سهام همانند شرایط فعلی به فعالیت خود ادامه خواهد داد.
کارایی تحلیل فاندامنتال بیشتر از تکنیکال
وی به سهامداران توصیه کرد: بازار سرمایه تفاوت‌های زیادی با سایر بازار‌های مالی کشور دارد. بر این اساس، در صورتی که هر سرمایه‌گذاری قصد ورود به این بازار را به صورت فردی دارد باید در گام نخست از طریق صندوق‌های سرمایه‌گذاری اقدام کند چرا که گردانندگان صندوق‌ها از تیم‌های حرفه‌ای تشکیل شده‌اند. به گفته مولوی در شرایط فعلی اقتصاد کشور تحلیل‌های فاندامنتال نسبت به تحلیل‌های تکنیکال از کارایی بیشتری برخوردار هستند.
عبور پتروشیمی‌ها از سد تحریم
از سوی‌ دیگر، به گفته مهدی افضلیان کلیت اقتصاد کشور نسبت به انتشار برخی اخبار از جمله موضوعاتی پیرامون تحریم واکسینه شده است. این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به رفتار معاملاتی سرمایه‌گذاران بازار سهام در گفت‌و‌گو با «جهان‌صنعت‌نیوز» عنوان کرد: به طور کلی رفتار سرمایه‌گذاران مشابه لحظات ابتدایی انتشار خبر که توام با واکنش‌هایی بعضا هیجانی خواهد بود، نیست. وی در خصوص صادرات محصولات پتروشیمی با توجه به تحریم‌های اخیر نیز گفت: شرکت‌ها نسبت به گذشته وضعیت مطلوب‌تری را تجربه می‌کنند. به عنوان مثال، یک کشوری که مورد تحریم قرار گرفته است اقدام به فروش نفت می‌کند و در زمان فروش و تعیین گرید مشخص خواهد شد که نفت متعلق به کدام کشور است. این تحلیلگر بازار سرمایه تاکید کرد: این موضوع برای محصولات پتروشیمی صدق نمی‌کند و فقط موضوعاتی پیرامون جابه‌جایی پول و تسهیل فروش از میزان اهمیت بیشتری برای شرکت‌ها برخوردار خواهد بود. در همین حال، شرکت‌ها برای جابه‌جایی پول می‌توانند از طریق چمدان یا سایر ابزار‌ها استفاده کنند. مهدی افضلیان با اشاره به صحبت‌های وزیر نفت نیز خاطرنشان کرد: با روش‌های متفاوت از جمله افزایش هزینه‌های عمومی اداری فروش، اقدام به فروش نفت می‌شود. بدین ترتیب با توجه به انتشار گزارش‌های سایت‌های خارجی مبنی بر اینکه روزانه بین ۶۰۰ تا ۷۰۰ هزار بشکه نفت به فروش می‌رسد لازم به ذکر است که این ارقام با مقادیر غیر‌رسمی که فروش نفت دارند نیز کاملا متفاوت ارزیابی می‌شود. بر این اساس، فروش نفت ایران مانند گذشته و همانند گزارش‌های منتشر شده نیست چرا که میزان فروش در ارقامی بالاتر قرار گرفته است. در همین حال، گفته می‌شود از مقادیر غیر‌رسمی بیش از یک میلیون بشکه نفت به فروش می‌رسد.
معامله ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ میلیارد تومانی
این تحلیلگر بازار سرمایه بر این باور است که میزان نقدینگی موجود در هر بازار به نوعی تعیین‌کننده وضعیت مطلوب یا در نقطه مقابل عدم مطلوبیت در هر بازاری خواهد بود. در حال حاضر، میزان نقدینگی که در بازار سرمایه وجود دارد به صورت میانگین روزانه بین هزار تا ۱۵۰۰ میلیارد تومان معامله را در داد و ستد‌های خود نشان می‌دهد. تا مادامی که اعداد به این صورت باشند روند بازار نشان‌دهنده قدرت پول در راستای افزایش قیمت سهام شرکت‌ها خواهد بود. وی افزود: به دلیل افزایش نرخ فروش شاهد گزارش‌های ماهانه مطلوب از سوی شرکت‌ها هستیم. از طرفی، پیش‌بینی می‌شود که گزارش‌های سه ماهه فراتر از انتظار به بازار ارائه شوند‌. بنابراین با توجه به میزان نقدینگی موجود در بازار سهام و محرکی تحت عنوان گزارش‌های ماهانه شرکت‌ها، افزایش جذابیت خرید و فروش سهام دور از ذهن نیست.
۷۰ درصد بورس در اختیار فلزات اساسی و پتروشیمی‌ها
این کارشناس بازار سرمایه در خصوص مجامع شرکت‌ها نیز گفت: گروه‌هایی همانند فلزات اساسی و پتروشیمی‌ها که بین ۶۰ تا ۷۰ درصد ارزش بازار را این دست از شرکت‌ها به خود اختصاص داده‌اند، پیش‌بینی می‌شود که تقسیم سود‌های مناسبی داشته باشند. بنابراین، انتظار می‌رود که در اواخر خرداد و اوایل تیر‌ماه شرکت‌های این صنایع که اقدام به برگزاری مجامع می‌کنند همگام با گزارش‌های سه ماهه مناسب اقدام به ارائه سود‌های نقدی نیز کنند.
ارزیابی روند بورس و ارز
مهدی افضلیان تصریح کرد: برای شرکت‌هایEPS محور که سود نقدی خوبی را در مجامع تقسیم می‌کنند انتظار سودآوری مناسب در سال ۱۳۹۸ با توجه به افزایش نرخ دلار نیمایی و کم شدن اختلاف آن با دلار بازار آزاد وجود دارد. وی معتقد است تا زمانی که حجم نقدینگی بین هزار تا ۱۵۰۰ میلیارد تومان در بازار سهام مورد معامله قرار می‌گیرد، می‌توان روند میان‌مدت بازار را مثبت ارزیابی کرد. این در حالی است که‌ رفتار سرمایه‌گذاران در قالب نرخ دلار است. به هر روی سیگنال‌هایی که از این نرخ به بازار سهام داده می‌شود و کاهش قیمت به کمتر از ۱۳ هزار تومانی می‌تواند نوید رویداد‌های مثبت در بورس باشد.
بهبود عملکرد شرکت‌های فعال در بورس کالای ایران
به گفته این تحلیلگر بازار سرمایه خیلی از شرکت‌ها در حال حاضر با دلار نیمایی مورد معامله قرار می‌گیرند. بر این اساس، در صورتی که نرخ نیمایی با افزایش همراه شود و به سطح ۱۲ هزار تومان تغییر مسیر دهد و در نقطه مقابل، نرخ دلار بازار آزاد نیز در مسیر کاهشی قرار بگیرد به طور قطع شرکت‌هایی که محصولات خود را در بورس کالای ایران به فروش می‌رسانند یا شرکت‌های صادرات‌محور که بحث تسعیر دارایی‌ها را دارند شاهد اتفاقاتی مثبت خواهند بود.