چرا سازمان بورس سهامدار ویژه است

دبیر کل کانون کارگزاران با بیان اینکه دوره تسویه یک‌روزه می‌تواند به افزایش نقدشوندگی کمک کند، گفت: ورود سازمان بورس در تعیین هیات‌مدیره ارکان بازار به نوعی دور زدن قانون بوده و باید فقط پنج درصد سهام عادی را در اختیار داشته باشد. دبیر کل کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار در گفت‌وگو با فارس ضمن اشاره به پیشنهاد کانون کارگزاران برای تسویه یک‌روزه عملیات پس از معاملات سهام در اتاق پایاپای و جایگزینی آن با دوره سه روزه تسویه معاملات‌ گفت: اگر سرمایه‌گذار بخواهد سهامی را در بازار بفروشد، با هدف اینکه وجوه حاصل از آن را برای خرید سهام دیگری به کار اندازد، عملیات تسویه سه روزه یا یک‌روزه فرقی برای وی نخواهد داشت، زیرا هدف انجام معامله در بازار است.
نیاز به نقدینگی
روح‌الله میر‌صانعی افزود: در مقابل دسته دیگری از سرمایه‌گذاران هستند که نیاز به نقدینگی فوری برای رفع امور و مشکلات خود دارند. تفاوت دوره تسویه یک‌روزه یا سه‌روزه جایی خود را نشان می‌دهد که سرمایه‌گذار به هر دلیلی نیاز فوری به نقدینگی دارد و این در حالی است که نقد‌شوندگی به عنوان یکی از شاخص‌های اصلی بازار سرمایه عنوان می‌شود. به گفته وی سرمایه‌گذار در زمان خرید پس از ارائه درخواست یا اینکه چه زمانی سهام معامله شود، باید ابتدا وجه مورد نیاز را به حساب کارگزاری واریز کند، اما در زمان فروش سهام به سرمایه‌گذار عنوان می‌شود که سه روز کاری بعد از معامله می‌تواند وجه حاصل از فروش سهام خود را دریافت کند که این عدم تناسب در معامله تا حدی آزار‌دهنده است. وی با بیان اینکه برای افزایش نقدشوندگی در بازار سهام و افزایش انصاف در خرید و فروش اوراق بهادار پیشنهاد تسویه یک‌روزه معاملات به سازمان بورس ارائه شده است، یادآور شد: در بازارهای سرمایه دنیا نیز دوره تسویه سه‌روزه معاملات به دو‌روزه و یک روزه در حال تغییر است و این در حالی است که اگر امکان تسویه در فرآیند یک‌روزه وجود داشت، شاید از آن صرف نظر نمی‌کردند، هر چند که محدودیت‌های نرم‌افزاری مانع انجام آن می‌شود.
مزیت معاملات سهام
این مقام رسمی با اشاره به مزیت معاملات سهام و اوراق مشارکت برای سرمایه‌گذاران افزود: یک کارگزار وقتی سهم شرکتی را بنا به سفارش مشتری می‌فروشد و در یک روز سهام دیگری را خریداری می‌کند، باید وجه حاصل از معامله را طی سه روز معاملاتی با اتاق پایاپای تسویه کند، اما گاهی پیش می‌آید که در ازای فروش سهام اقدام به خریداری اوراق مشارکت می‌شود. وی ادامه داد: سهمی که فروخته می‌شود، باید سه روز بعد از انجام معامله وجه آن از کارگزاری دریافت شود، اما کارگزار برای خرید اوراق مشارکت باید یک روز بعد از انجام معامله وجه آن را در سپرده‌گذاری تسویه کند. بنابراین دردسرهایی در تسویه معاملات به خاطر اختلاف دوره تسویه اوراق بهادار و سهام به وجود می‌آید که با یکسان کردن دوره تسویه یک روزه ضمن منصفانه شدن فرآیند تسویه معاملات، سطح نقدشوندگی و روند معاملات سرمایه‌گذاران تسهیل و روندی همسان میان تسویه فرآیند پس از معاملات اوراق مشارکت و سهام به وجود می‌آورد.
دور زدن قانون نهاد ناظر
این مقام مسوول در مورد نحوه حضور سازمان بورس در ترکیب هیات‌مدیره ارکان بازار سرمایه گفت: پیش از این در حالی اختلاف‌نظرهایی میان کانون کارگزاران و سازمان بورس بر سر حضور در ترکیب هیات‌مدیره فرابورس وجود داشت که به نظر می‌رسد، نهاد ناظر بازار سرمایه به بهانه در اختیار داشتن سهام ممتاز همواره تعیین‌کننده نمایندگان اغلب کرسی‌های هیات‌مدیره بورس‌ها بوده است. میر‌صانعی گفت: سازمان بورس از ابتدای پیدایش شرکت سپرده‌گذاری مرکزی و تسویه وجوه اوراق بهادار تا‌کنون حداکثرکرسی‌های هیات‌مدیره را در اختیار داشته است و این در حالی است که مطابق قانون هر شخص حقیقی و حقوقی حداکثر پنج درصد سهام یک شرکت سهامی عام را می‌تواند در اختیار داشته باشد، اما سازمان بورس به نوعی با تفسیر دیگری از این موضوع ضمن نگهداری پنج درصد سهامی که تبدیل به سهام ممتاز شده از امتیاز آن برای تعیین سه عضو هیات‌مدیره استفاده می‌کند. دبیر کل کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار تصریح کرد: «معتقدم این موضوع به نوعی دور زدن قانون بوده و سازمان بورس نیز باید فقط پنج درصد سهام عادی را در اختیار داشته باشد و بر همان اساس نیز از حق رای خود استفاده کند.» به دلایلی سازمان بورس اعتقاد دارد، شرکت سپرده‌گذاری مرکزی از ارکان حساس و امین بازار سرمایه بوده و تمام تسویه‌ها از این طریق انجام می‌شود، بر این اساس اگر سه عضو در هیات‌مدیره سمات داشته باشد، بهتر است. این رویه‌ای بوده که تا به حال بر همین اساس جلو رفته است.