چرا عربستان می‌‌‌خواهد در مقابل طرح ترامپ ایستادگی کند؟

مقامات عربستان سعودی برای یافتن راه‌حلی واقعی و قابل قبول که مانع اجرای طرح ترامپ برای کوچاندن ساکنان غزه و تقسیم کردن آنان بین کشورهای منطقه شود، مجبور هستند در موضوع غزه مداخله کنند چرا که در صورت اجرا شدن این طرح ممکن است عربستان ناچار شود شماری از ساکنان غزه را در خاک خود بپذیرد یا هزینه اسکان آنان در مکانی دیگر را بپردازد.
به گزارش میدل ایست‌نیوز به نقل از العرب، عربستان سعودی ظاهرا قصد دارد در برابر طرح «دونالد ترامپ» رییس‌جمهور آمریکا برای کوچاندن ساکنان نوار غزه بایستد و به این منظور قرار است میزبان نشست سران شماری از کشورهای عربی باشد. این موضع عربستان نشان‌دهنده بازگشت سریع این کشور برای جبران کم‌کاری سابق در تعامل با پرونده‌های منطقه‌ای است اما این بازگشت دیرهنگام، با موانع بسیاری مواجه خواهد شد که شاید برجسته‌ترین آنها، ظهور بازیگران منطقه‌ای دیگری است که کنار زدن آنها و نشستن بر جای آنها دست‌کم در شرایط کنونی دشوار به نظر می‌رسد.
پیامدهای کم‌کاری در منطقه
ناظران سیاسی معتقدند عربستان سعودی در کنار کشیدن خود از پرونده‌های مهم منطقه‌ای مثل غزه و لبنان و سوریه زیاده‌روی کرد تا جایی که به نظر می‌رسید این کشور به منطقه هیچ توجهی ندارد و نمی‌خواهد تاثیری مثبت یا منفی بر تحولات آن بگذارد. همین مساله بازگشت عربستان را به ماموریتی دشوار تبدیل می‌کند اما مقامات سعودی چگونه مداخله خواهند کرد و با چه کسی همکاری خواهند کرد تا به عنوان شرط ضروری برای خنثی کردن طرح ترامپ، حماس را متقاعد یا مجبور کنند حاکم شدن شرایطی را بر غزه بپذیرد که در اداره آن هیچ تاثیر یا مشارکتی نداشته باشد؟
مواجه شدن با رقبا
احتمال زیادی وجود دارد که عربستان در برابر خود کشورهای دیگری- ‌مثل قطر یا مصر- را ببیند که بر کنترل پرونده غزه اصرار دارند. در این صورت آیا ریاض که خود را قدرت منطقه‌ای فراتر از دیگران از نظر مالی و دیپلماتیک می‌داند، حاضر خواهد شد دنباله‌رو طرحی باشد که قاهره می‌گوید در حال آماده کردن آن است تا به تصویب کشورهای عربی برساند و سپس آن را به عنوان مبنای مذاکره برای جلوگیری از کوچاندن فلسطینی‌ها و تقسیم کردن آنها بین کشورهای عربی، به ترامپ ارائه کند؟ به خصوص که در نهایت هم این طرح به عنوان طرح مصر محسوب خواهد شد که عربستان آن را پذیرفته است.
معلوم نیست آیا ریاض به منظور فشار آوردن بر حماس برای قبول کناره‌گیری از قدرت به قطر متوسل خواهد شد یا خیر ولی پرسشی که در این میان مطرح می‌شود این است که چه چیز می‌تواند دوحه را متقاعد به ارائه چنین خدمتی به عربستان کند تا این کشور به عنوان طرف تصمیم گیرنده در موضوع فلسطین شناخته شود آن هم در شرایطی که حتی آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها برای فشار آوردن بر حماس یا مذاکره با آن به سراغ قطر می‌‌روند؟
خروج عربستان سعودی از لبنان در واکنش به نفوذ ایران در این کشور، تاثیری منفی بر نقش‌آفرینی ریاض داشت به طوری که به عربستان به چشم کمک‌کننده سخاوتمند به لبنان نگاه می‌شود در حالی که فواید سیاسی آن نصیب طرف‌های دیگر مثل ایران، فرانسه و حتی قطر می‌شود. در سوریه نیز ترکیه و قطر به منظور اعطای مشروعیت در سطح کشورهای عربی و اسلامی به حاکمیت جدید طرفدار خودشان در سوریه، به سراغ عربستان رفتند در حالی که عربستان تاثیری مستقیم بر تحولات دمشق نداشته است.
به این ترتیب همه کشورها به اهمیت عربستان اذعان می‌کنند و سراغ این کشور می‌روند ولی هدف‌شان هدایت عربستان در جهت منافع خودشان است، نه اینکه نفوذ عربستان در منطقه را نیاز ضروری بدانند. ناظران معتقدند خشم عربستان سعودی از سعد حریری ضعیف یا محمود عباس مردد یا سوریه تحت‌حکومت بشار اسد موجب شد ریاض، لبنان و فلسطین و سوریه را به حال خود رها کند که امروز بهای سنگین آن را با اوضاع پیچیده‌ای می‌پردازد که تاثیر اندکی بر آن دارد و برای إعمال نفوذ به میانجی نیاز پیدا می‌کند.
اکنون قرار است عربستان سعودی روز بیستم فوریه میزبان نشستی با حضور سران کشورهای امارات، مصر، قطر، و اردن باشد تا «قواعد رویارویی» با طرح ترامپ درباره غزه در آن ترسیم شود و سپس کشورهای عربی در موضعی یکپارچه در اجلاس فوق‌العاده سران عرب در قاهره از مصوبه اجلاس ریاض حمایت کنند.
نگرانی‌ها در عربستان در حال اوج گرفتن است چرا که طرح ترامپ در حکم رد درخواست عربستان است که ترسیم مسیری روشن برای تشکیل کشور فلسطین را به عنوان شرط عادی‌سازی روابط با اسرائیل مطرح کرده است.
هم‌اکنون طرح پیشنهادی مصر به عنوان مبنای تلاش کشورهای عربی با هدف ارائه جایگزینی برای طرح ترامپ محسوب می‌شود.
این طرح شامل تشکیل کمیته مستقل فلسطینی برای حکومت بر غزه بدون مشارکت حماس و همکاری بین‌المللی برای بازسازی غزه بدون مهاجرت ساکنان آن و حرکت در جهت راه حل دو کشور است.
در شرایطی قرار است پنج کشور عربی در ریاض پیشنهاد مصر را پیش از ارائه به اجلاس سران عرب در قاهره بررسی کنند که اسرائیل اعلام کرده است با هرگونه نقش‌آفرینی حماس یا تشکیلات خودگردان فلسطینی در حکومت آینده غزه مخالف است و کشورهای عربی و آمریکا نیز اعلام کرده‌اند حاضر نیستند در غزه نیرو مستقر کنند. کشورهای عضو شورای همکاری که همواره برای بازسازی غزه هزینه کرده‌اند هم این بار حاضر نیستند در آنجا هزینه کنند. بدون دریافت این تضمین که اسرائیل بار دیگر آنچه را ساخته‌اند تخریب نخواهد کرد.