چرا هند نمی‌تواند متحد آمریکا باشد؟

«جهان‌صنعت»- سفر ناراندرا مودی‌ نخست‌‌وزیر هند به واشنگتن در شرایطی که جهان درگیر منازعات پیچیده‌ای در شرق شده، از سوی محافل آمریکایی بسیار مورد توجه قرار گرفته است. در همین زمینه، دنیل مارکی، دیپلمات پیشین وزارت امور خارجه این کشور در مقاله‌ای در شماره جدید مجله فارن افرز به پیشینه روابط هند و آمریکا و اهمیت آن برای واشنگتن پرداخته است.
به گزارش یورونیوز، این متخصص روابط هند و آمریکا در این مقاله خود می‌نویسد: برای دهه‌های متوالی این یک سنت مرسوم بوده که هر وقت سیاستمداران آمریکایی به هند سفر می‌کنند از زیبایی‌های سیاست هند، تنوع این کشور و ارزش‌های مشترکی که با وجود این تفاوت‌ها در میان بافت سیاسی این جامعه ارج نهاده می‌شود، سخن بگویند. همچنین چندین رییس‌جمهوری آمریکا هم هند را «بزرگ‌ترین دموکراسی جهان‌» خوانده‌اند.
این لفاظی‌ها هرچند ممکن است کمی گنگ به نظر بیاید، اما از نظر سیاستگذاران آمریکایی دارای اهمیت راهبردی گسترده‌ای است. آنها معتقدند که دو دموکراسی بزرگ جهان نمی‌توانند جهان‌بینی و علایق مشابهی نداشته باشند.
زمانی فرانکلین روزولت رییس‌جمهوری آمریکا در زمان جنگ جهانی دوم به مهاتما گاندی رهبر جنبش استقلال هند نوشته بود: «علاقه مشترک ما به دموکراسی و عدالت، هموطنان من و شما را قادر می‌سازد تا برابر دشمن مشترک، آرمان‌های مشترکی داشته باشند.»
در طول جنگ سرد هم دولت‌های آمریکایی پی در پی تلاش کردند تا دهلی‌نو را با این استدلال که هند به عنوان یک دموکراسی، دشمن طبیعی اتحاد جماهیر شوروی است، در مقابل مسکو قرار دهند.
هنگامی که جورج دبلیو بوش در سال ۲۰۰۵ به توافق هسته‌ای غیرنظامی با هند دست یافت، اعلام کرد که سیستم دموکراتیک هند به این معناست که دو کشور
«شریک‌های طبیعی» یکدیگر هستند که با کمک «ارزش‌های عمیق مشترک» با یکدیگر متحد شده‌اند.
اما با وجود این لفاظی‌ها، هند بارها و بارها امیدهای آمریکا را ناامید کرده است. برای مثال، گاندی با اولویت دادن به مبارزه هند برای آزادی علیه امپراتوری بریتانیا بر جنگ علیه امپراتوری ژاپن و آلمان نازی، روزولت را ناامید کرد. دهلی‌نو نه‌تنها از همسویی با واشنگتن در طول جنگ سرد خودداری که حتی روابط گرمی با مسکو برقرار کرد.
حتی پس از پایان جنگ سرد و آغاز تقویت روابط هند با ایالات‌متحده، دهلی‌نو ارتباطات قوی خود با کرملین را حفظ کرد. در این سال‌ها این کشور از همکاری با ایالات‌متحده در مورد ایران نیز امتناع کرد و با رژیم نظامی میانمار روابط خوبی داشت. از یاد نبردیم که هندی‌ها اخیرا از محکوم کردن تهاجم روسیه به اوکراین نیز خودداری کردند.
اگر پیش از این اصل قرار دادن «ارزش‌های دموکراتیک» به عنوان سنگ‌ بنای روابط آمریکا و هند با تردیدهای جدی رو به رو بوده، امروز باید اعتراف کنیم که این امر محکوم به فنا است، چراکه مفهوم ارزش‌های مشترک به خودی خود خیالی به نظر می‌رسد.
از زمانی که نارندرا مودی ۹ سال پیش نخست‌وزیر هند شد، وضعیت هند به عنوان یک دموکراسی به‌طور فزاینده‌ای تحلیل رفته است. «بزرگ‌ترین دموکراسی جهان» شاهد افزایش خشونت علیه مسلمانان بوده و تلاش برای سلب تابعیت از میلیون‌ها مسلمان ساکن این کشور از سوی سیاستمداران حزب حاکم دنبال می‌شود. حکومت مودی همچنین دهان مطبوعات را می‌بندد و چهره‌های مخالف را ساکت می‌کند.
در ادامه این مطلب آمده است: در مودی به واشنگتن سفر کرده که هند و ایالات‌متحده اکنون یک دشمن ژئوپلیتیکی آشکار و مشترک به نام چین دارند و هر یک می‌دانند دیگری می‌تواند در مسیر غلبه بر این دشمن مشترک به او کمک کند.
برای آمریکا، هند یک قدرت بزرگ و محوری در آسیا است که ضمن حضور در مسیرهای دریایی، مرز زمینی طولانی و مورد مناقشه با چین دارد. برای هند، ایالات‌متحده منبع جذابی از فناوری پیشرفته، آموزش و سرمایه‌گذاری است.
دهلی‌نو ممکن است هنوز روابط نزدیکی با مسکو داشته باشد، اما کیفیت نامشخص و تردید درخصوص اطمینان‌بخش بودن تسلیحات روسی به این معنی است که دست هند بیش از هر زمان دیگری برای خرید تسلیحات غربی باز است.
شرط‌‌بندی بد
رهبران آمریکایی، به‌ویژه لیبرال‌ها، مدت‌هاست بر این باور بوده‌اند که نهادهای دموکراتیک ویژگی تعیین‌کننده هویت هند هستند و همین مساله دلیلی است برای اینکه دهلی مستحقق دریافت حمایت واشنگتن است.
به عنوان مثال، در سال ۱۹۵۸، سناتور جان کندی قطعنامه دوحزبی را برای افزایش کمک به هند ارائه کرد، با این ایده که برای ایالات‌متحده حیاتی است که از یک دموکراسی نوپا در برابر تجاوزات کمونیستی حمایت کند. کندی در یک سخنرانی مهم اعلام کرد که «آینده دموکراتیک هند به طرز ظریف و خطرناکی فاجعه‌بار خواهد بود، اگر رهبری این کشور از سوی غرب مورد حمایت قرار نگیرد».
همان‌طور که دیپلمات سابق دنیس کوکس در هند و ایالات‌متحده نوشته در دهه ۵۰ و ۶۰ میلادی آیزنهاور چند صد میلیون دلار به هند کمک کرد تا بتواند این کشور را به اردوگاه غرب نزدیک کند. اما هم کندی و هم آیزنهاور اشتباه می‌کردند که امید داشتند با این کارها هند را به متحد آمریکا تبدیل کنند. در سال ۱۹۵۴ جواهر لعل نهرو نخست‌وزیر وقت هند صریحا اعلام کرد که کشورش در جنگ سرد در میان غیرمتعهدها باقی می‌ماند و علاقه‌ای ندارد به هیچ یک از دو جبهه شرق یا غرب بپیوندد.
جان کندی امیدوار بود در دیدار خود در سال ۱۹۶۱ با نهرو این رویکرد هند را تغییر دهد، اما تمام تلاش‌های او برای جذب هند بی‌نتیجه بود. جانشینان کندی هم در جنگ سرد به تدریج به صورت مشابهی از دهلی ناامید شدند.
در سال ۱۹۶۶ ایندیرا گاندی نخست‌وزیر وقت هند دخالت آمریکا در ویتنام را بسیار تلخ خواند. او بعدا در سال ۱۹۷۱ با روسیه پیمان دوستی امضا کرد و در سال ۱۹۸۰ هم سفیر هند در سازمان ملل عملا تهاجم اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان را مورد تایید قرار داد.
بیل کلینتون در سخنرانی خود در پارلمان هند در سال ۲۰۰۰ اظهار کرد که قدرت دموکراسی هند اولین درس مهمی است که به جهان آموخته است. دولت‌های جورج دبلیو بوش و باراک اوباما هم به‌طور معمول از فرمول «قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین دموکراسی‌ جهان» برای توصیف واشنگتن و دهلی‌نو و روابط دیرینه آنها استفاده می‌کردند.
با تمام این امتیازهایی که آمریکا به هند داده، عملکرد هندی‌ها در سازمان ملل متحد نشان می‌دهد آنها انتظارات واشنگتن را برآورده نکرده‌اند. در فاصله سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۹ تنها ۲۰ درصد آرای هندی‌ها در سازمان ملل با آرای آمریکا تطابق داشته است. درخصوص مساله فلسطین و اسرائیل این تطابق حتی کمتر هم می‌شود.
هند در مقابل از بزرگ‌ترین ابتکارات بین‌المللی آمریکا هم فاصله گرفته است. به عنوان مثال این کشور هرگز به یک توافق تجاری به رهبری واشنگتن نپیوسته و هیچ‌گاه کاری بیش از سخن گفتن درباره انگیزه‌های واشنگتن برای گسترش دموکراسی انجام نداده است.
علی‌رغم این ناامیدی‌ها، دولت بایدن همچنان به تلاش خود برای روابط نزدیک‌تر با هند ادامه داده و به شدت به ارزش‌های ظاهرا مشترک دو کشور متمایل است.
با این حال شاهد هستیم، دهلی‌‌‌نو نقش فعالی در گروه‌های چندجانبه منتقد ایالات‌متحده و غرب، مانند بریکس، ایفا می‌کند. دهلی همچنان در کنار مسکو ایستاده است. اندکی قبل از تهاجم روسیه به اوکراین، با وجود تهدید تحریم‌های ایالات‌متحده، اقدام به خرید سامانه‌های دفاع هوایی اس-۴۰۰ روسیه کرد.
از زمان تهاجم نظامی روسیه به اوکراین، دهلی‌نو از هر رای قاطع سازمان ملل متحد علیه مسکو امتناع و از اعمال هرگونه محدودیت اقتصادی علیه روسیه خودداری کرده است. این کشور حتی پس از آغاز تهاجم، شروع به خرید انرژی بیشتر از روسیه کرده است.
رفتار هند در مورد جنگ در اوکراین، به ویژه‌ خشم بسیاری از بزرگ‌ترین حامیان دهلی‌نو در کنگره ایالات‌متحده را برانگیخته است.
با این حال دهلی‌نو هنوز یک شریک ارزشمند برای واشنگتن است. هند علاوه بر اینکه پرجمعیت‌ترین کشور جهان است، دارای پنجمین اقتصاد بزرگ جهان، دومین ارتش بزرگ جهان و کادر قابل توجهی از دانشمندان و مهندسان با تحصیلات عالی است.
این کشور زرادخانه بزرگی از سلاح‌های هسته‌ای دارد و مانند ایالات‌متحده، به شدت نگران چین است، زیرا چین را قدرتی خطرناک می‌داند که قصد دارد نظم منطقه‌ای و جهانی را به چالش بکشدگ، به نوعی اکنون ممکن است بهترین لحظه برای همکاری ایالات‌متحده با هند باشد، اما واشنگتن باید مراقب شیوه‌های برخورد با دهلی‌نو باشد. باید کاملا آگاه باشد که تمایل هند به همکاری با ایالات‌متحده ناشی از شرایط است، نه اعتقاد و باور و در نتیجه می‌تواند به سرعت ناپدید شود.