چشم‌ها را باید شست

مسعود سلیمی- در هنگامه انقلاب اسلامی سال ۵۷ یکی از بخش‌های فرهنگی و اقتصادی کشور که مورد کم‌لطفی و بالاتر از آن در معرض خطر و نابودی قرار گرفت؛ صنعت گردشگری بود تا جایی که اگر پا در میانی یکی از بزرگان بانفوذ آن زمان نبود چه بسا در شلوغی‌های چند ماه آغازین انقلاب عده‌ای با بلدوزر و بیل و کلنگ به جان برخی از ماندگارترین و به تعبیری مفاخر فرهنگ و تمدن ایران زمین افتاده و آن را با خاک یکسان کرده بودند که از جمله به طور خاص می‌توان از تخت‌جمشید نام برد. در هنگامه انقلاب اسلامی سال ۵۷ یکی از بخش‌های فرهنگی و اقتصادی کشور که مورد کم‌لطفی و بالاتر از آن در معرض خطر و نابودی قرار گرفت؛ صنعت گردشگری بود تا جایی که اگر پا در میانی یکی از بزرگان بانفوذ آن زمان نبود چه بسا در شلوغی‌های چند ماه آغازین انقلاب عده‌ای با بلدوزر و بیل و کلنگ به جان برخی از ماندگارترین و به تعبیری مفاخر فرهنگ و تمدن ایران زمین افتاده و آن را با خاک یکسان کرده بودند که از جمله به طور خاص می‌توان از تخت‌جمشید نام برد.
بدون تردید شلوغی‌های یکی دو سال آغازین انقلاب اسلامی به قول معروف آن قدر صنم بود که کسی به فکر یاسمن نباشد! به عبارت دیگر در دوره‌ای که مانند همه انقلاب‌ها، انقلاب اسلامی هم باید جای پای خود را محکم می‌کرد، بحث حفظ و نگهداری آثار فرهنگی و تاریخی نمی‌توانست محمل و اهمیت خاصی داشته باشد، اما رفته رفته از سال‌های آغازین دهه ۷۰ خورشیدی نوعی نگاه سودآورانه و سمت و سویی تجاری به داشته‌های متنوع و متعدد و ارزشمند فرهنگی و تاریخی کشور معطوف شده؛ نگاهی که ضمن درآمدزایی به نوعی با تبلیغات فرهنگی- سیاسی هم آمیخته بود تا جایی که در دوره اصلاحات برآمده‌ از دوم خرداد ۷۶ بحث گفت‌وگوی تمدن‌ها مطرح شد و بازتابی جهانی هم پیدا کرد.
در سال‌های پس از جنگ جهانی دوم، زمانی که اروپا از زیر خاکستر ویرانی‌ها سر برآورد و به نوسازی و بازسازی زیرساخت‌های اقتصادی و اجتماعی و سیاسی خود پرداخت، بحث و ضرورت استفاده بهینه از داشته‌های میراث فرهنگی و تمدن اروپایی به عنوان یکی از محورهای توسعه اقتصادی قاره سبز مورد توجه قرار گرفت و از آن زمان تا به امروز با نگاهی گذرا به عوامل درآمدزایی کشورهایی چون فرانسه، ایتالیا، اسپانیا، بریتانیا و آلمان به روشنی درمی‌یابیم که صنعت گردشگری چه نقش مهم و گریزناپذیری در رشد اقتصادی آنها بازی کرده است، به عنوان نمونه فرانسه در سال ۲۰۱۳ به عنوان پربازدید‌کننده‌ترین کشور جهان، نزدیک به ۸۵ میلیون نفر را میزبانی کرده است به عبارت دیگر ۸۵ میلیون غیرفرانسوی به لطف داشته‌های میراث فرهنگی و تاریخی این کشور در حوزه‌هایی چون هتلداری، رستوران‌داری، حمل‌ونقل، مسکن، پوشاک، تولید انواع نمادهای معروف این کشور به عنوان یادگاری مبلغ هنگفتی ارز به فرانسه وارد کرده‌اند.
از کشورهای بزرگ و صاحبنام جهان که صنعت گردشگری یکی از ارکان مهم توسعه اقتصادی و فرهنگی‌شان به حساب می‌آید بگذریم، در کشورهای بیخ گوشمان که از منظر تنوع و تعداد آثار میراث به گردپای ما نمی‌رسند مانند ترکیه، قطر، یمن و حتی زمانی که سوریه هنوز کشور نام داشت، یا کمی دورتر مالزی، مکزیک، مصر و چین و هند و بسیاری دیگر هم از بابت حضور گردشگری به اقتصاد خود رونق داده‌اند.
همه این درازگویی به این خاطر بود که ما در قد و قواره شایستگی‌های آثار میراثی خود به عبارت بهتر از توان بالقوه صنعتی، فرهنگی و اقتصادی که این روزها در‌به‌در دنبال رشد می‌گردد به نوع مطلوب استفاده نمی‌کنیم و این نقص بسیار بزرگ که اگر نبود ما امروز به نفت، منبع خدادای که در بحران به سر می‌برد دست‌کم تا این اندازه که حیات و مماتمان را درگیر کرده، نیاز نداشتیم.
صنعت گردشگری در جهان بدون مرز امروز در جهانی که پیشرف‌های تکنولوژی شرایط تازه‌ای برای رقابت به وجود آورده به غیر از عوامل سخت‌افزاری، از هتل و جاده وسایل رفت‌وآمد و امثال آنها به برنامه‌ریزی دقیق و روزآمد و به نگاهی فارغ از دسته‌بندی‌های سیاسی و ایدئولوژیکی هم نیاز دارد؛ گردشگری که پول خرج می‌کند به غیر از تماشای آثار تاریخی به دنبال گذران اوقات فراغت خود هم است!کلام آخر اینکه در روز جهانی گردشگری برای جهانی شدن صنعت گردشگری ایران به قول سهراب «چشم‌ها را باید شست»
massoudmehr@yahoo.fr