چند درصد شهرستان‌ها به لحاظ صنعتی کم‌برخوردارند؟

«جهان‌صنعت»- بر اساس گزارش موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی با موضوع موضوع آمایش صنعتی، معدنی و تجاری، حدود ۵۷ درصد شهرستان‌های کشور در مناطق محروم و کمتربرخوردار و ۱۶ درصد در مناطق برخوردار به لحاظ صنعتی، معدنی و تجاری قرار دارند که نیاز است سیاست‌های سرمایه‌گذاری متناسب با این مناطق در نظر گرفته شود.
فروردین سال گذشته این موسسه اعلام کرده بود که طرح آمایش سرمایه‌گذاری استانی و شهرستانی صنعت، معدن و تجارت با هدف اعمال بهترین نوع توزیع جغرافیایی فعالیت‌های اقتصادی با در نظر گرفتن منابع طبیعی و منابع انسانی مناطق مختلف کشور، اجرا می‌شود و حالا نتایجی از این طرح منتشر شده است.
به طور کلی توجه به آمایش سرزمین مانع از بروز سه چالش تعارض، عدم‌توازن و عدم تعادل خواهد شد. تعارض به مفهوم عدم سازگاری در استقرار (استقرار نادرست جمعیت و فعالیت در پهنه) است. به عنوان نمونه پهنه‌ای از سرزمین مستعد کشاورزی است، اما به سمت صنعت حرکت داده شده است یا بالعکس. عدم توازن به مفهوم هم‌وزنی بخش‌های مختلف و مناطق مختلف سرزمین متناسب با شاخص‌هایی مانند مساحت و جمعیت (نحوه پراکنش و بارگذاری فعالیت‌ها و نیروی انسانی و جمعیت در مناطقی مشخص) است؛ به عنوان نمونه عدم توازن فعالیت و خدمات پشتیبان صنایع در یک منطقه. عدم تعادل به مفهوم شدت استفاده یا میزان بهره‌برداری یا انجام فعالیت در عرصه سرزمین است، به گونه‌ای که تداوم آن موجب ناپایداری نامطلوب در زیست‌بوم می‌شود (بهره‌برداری بیش از اندازه یا رهاشدگی).
بررسی موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی حاکی از عدم تعادل بین استان‌هاست، چون در دوره پنج ساله جمعیت برخی استان‌ها مانند سمنان، البرز و… افزایش و برخی دیگر مانند لرستان، چهارمحال‌وبختیاری و… کاهش یافته است. یعنی در این زمان برخی استان‌ها مثل تهران با بهره‌برداری بیش از اندازه مواجه بوده و برخی مثل خوزستان با رهاشدگی.
حدود ۵۷ درصد شهرستان‌های کشور در مناطق یک و دو
(محروم و کمتر‌برخوردار)، ۲۷ درصد در منطقه سه (عادی) و ۱۶ درصد در منطقه چهار (برخوردار) به لحاظ صنعتی، معدنی و تجاری قرار دارند که نیاز است سیاست‌های سرمایه‌گذاری متناسب با این مناطق در نظر گرفته شود. نکته دیگری که در گزارش مرکز مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی به آن اشاره شده، این است که برای جلوگیری از گسترش چالش‌های زیست‌محیطی شامل آلودگی هوا، تغییرات آب و هوا، آلودگی آب، آلودگی حرارتی، دفع زباله‌های جامد و غیره در منطقه چهار لازم است سیاست‌های بازدارنده توسعه صنعتی لحاظ شود.
این گزارش می‌گوید که تلاش در جهت رفع چالش‌های سه‌گانه تعارض، عدم توازن و عدم تعادل نیازمند تطبیق سیاست صنعتی و برنامه آمایش سرزمین است. این در حالی است که نظام برنامه‌ریزی کشور عمدتا دارای ماهیت‌بخشی و تمرکزگراست و در سرمایه‌گذاری روی نواحی کمتر توسعه‌یافته به پتانسیل‌های آمایشی مناطق توجه کمی می‌شود.