چهارشنبه‌سوری زیر سایه صنایع دفاع

سپیده رادفر- سیگارت، توپی، منور، دینامیت آبشاری، کوزه، سه‌گوش، فرفره‌گلی، چلچله، کپسولی، سوتی، بمیک، پیازی، راکت هوایی و دینامیت گاوی و… اسامی موادی بود که توسط محسن پسر جوانی که در میدان قدس مشغول فروش این اجناس برای مراسم چهارشنبه‌سوری بود فروخته می‌شد. او قیمت این اجناس را بین یک‌هزار تا ۱۵۰ هزار تومان اعلام کرد که سیگارت و توپی به ترتیب جزو ارزان‌ترین و گران‌ترین اجناس او بودند. وی همچنین اضافه کرد که این اجناس عموما وارداتی چین هستند را از بازار تهران تهیه می‌کند و حدود دو هفته است که مشغول فروش این اجناس در این مکان است و با بیان اینکه اکثر خریداران این اجناس جوانان هستند، گفت: حدودا روزی ۳۰۰ هزار تومان از فروش این اجناس پول درمی‌آورد.
چهارشنبه‌سوری، سنت دیرینه ایرانیان
چهارشنبه‌سوری یکی از جشن‌های دیرینه همه اقوام ایرانی است که در شب آخرین چهارشنبه سال برگزار می‌شود که ایرانیان در این شب آتش می‌افروزند و از روی آن می‌پرند و هنگام پریدن می‌گویند «زردی من از تو، سرخی تو از من» و بر این باورند که آتش بیماری‌ها و مشکلاتشان را می‌گیرند و در عوض به آنها سرخی و گرمی می‌دهد.
معنای لغوی چهارشنبه‌سوری و تشابهات با فرهنگ‌های دیگر
واژه چهارشنبه‌سوری از دو واژه چهارشنبه (نام یکی از روزهای هفته) و سوری که در زبان کردی به معنی سرخ است ترکیب شده است که در عهد قدیم به منظور دوری از سرما و استقبال از گرما و نوروز در بام خانه‌ها آتش می‌افروختند و معتقد بودند که در این شب ارواح به خانه‌هایشان بازمی‌گردند و با دیدن آتش در بام‌ها راه خانه را به راحتی پیدا می‌کردند.با نگاهی به تاریخ نمونه‌های دیگری از آتش بازی را می‌شود در فرهنگ آریاییان قفقاز، سوئد، رومانی و جشن هالووین که در کشورهای آمریکایی و اروپایی است و شباهت‌های زیادی از قبیل (آتش افروختن، ترقه‌بازی، تناول غذاهای خاص و کودکانی که برای جمع‌آوری آجیل و شیرینی به در خانه دیگران می‌روند) را می‌توان ذکر کرد که همگی با هدف مشترک شادابی و جذب نیروهای مثبت صورت می‌گیرد.
آیین‌های شب چهارشنبه‌سوری
در اشاره به برخی از آیین‌های چهارشنبه‌سوری در ایران می‌توان به مواردی چون پرتاب کوزه‌های سفالی کهنه از بالای بام خانه‌ها به منظور از دست دادن بلایای سال گذشته و جایگزین کردن کوزه نو، بو دادن تنقلاتی چون پسته، فندق، تخم کدو و شاهدانه روی آتش و خوردن آن با اقوام با نیت دوری از کینه و مهربانی، رسم فالگوش که در آن دختران جوان نیت کرده پشت دیوار می‌ایستادند و با توجه به سخنان رهگذران پاسخ نیت خود را می‌گرفتند و به نیت بخت‌گشایی انجام می‌گرفته است.رسم قاشق‌زنی که در این رسم جوانان چادری بر سر می‌کشیدند و قاشق و کاسه به دست به خانه همسایگان رفته و از آنان طلب آجیل و شیرینی و خوراکی می‌کردند به این امید که در سال جدید به خانه بخت بروند. سه رسم دیگر به نام‌های شال انداختن و حاجت‌خواهی از توپ مروارید و حلوامالی وجود داشته که سالیان سال است حداقل در تهران چندان باب نیست.
فلسفه چهارشنبه‌سوری
فلسفه چهارشنبه‌سوری به طور عمده برپایه پاکسازی محیط و منازل از پلیدی‌ها و کمک به فقرا و آماده شدن برای استقبال از سال نو بوده است.
اما نکته اینجاست که طی سالیان متمادی این رسم تاریخی دستخوش تغییراتی گشته و از چارچوب سنتی خود خارج شده و به دور از ریشه و فلسفه تاریخی آن برگزار می‌شود. البته روش‌های جدید زندگی از قبیل آپارتمان‌نشینی و متعاقبا عدم امکان استفاده از پشت بام‌ها برای آتش‌افروزی و استفاده از مواد محترقه انفجاری که همه ساله در مراکز تولید و نگهداری و هنگام استفاده از آن وقوع حوادث ناگواری را منجر می‌شود و پیامدهایی چون جراحت، ایجاد استرس و اضطراب در مردم و ایجاد ترافیک‌های سنگین را دارد موجب شده که نه‌تنها کارکرد اصلی چهارشنبه‌سوری که (پاکسازی محیط) است نادیده گرفته شود بلکه باعث افزایش زباله در سطح شهر و به جای ماندن بقایای ترقه در بنای ساختمان‌ها، معابر و آلودگی صوتی شده که پاکسازی آنها برای شهرداری و ساکنان هزینه‌های فراوانی دارد.