چه بر سر اوین می‌آید

شیدا ملکی- سازمان زندان‌ها و شهرداری تهران بنا به تصمیمی مشترک تصمیم گرفته‌اند که زندان اوین را به خارج از تهران منتقل کنند. زندان اوین بخشی از بافت و کالبد شهری شده است. فراتر از آن، زندان اوین بخشی از حافظه تاریخی و حافظه شهری تهران است.
به گزارش «جهان صنعت» این طرح با موافقان و مخالفانی روبه‌رو شده است. این طرح با مخالفت خانواده‌هایی روبه‌رو است که اگر قرار باشد زندان اوین به خارج از شهر برود باید مشکلات راه طولانی و رفت‌وآمد به خارج از شهر را پذیرا باشند. بنا به دیدگاه موافقان هم وجود زندان در پیکره اصلی شهر، خوشایند جامعه نیست. حال آنکه این طرح در نهایت در حال اجرایی شدن است.
محمدمهدی تندگویان، عضو شورای شهر تهران به «جهان صنعت» می‌گوید: انتقال زندان‌ها به خارج از شهر از برنامه‌های مصوب‌شده قبلی بوده است که شهردار تهران در حال پیگیری، این برنامه‌هاست. وجود زندان‌ها در مرکز شهر نه تنها برای شهر مزیتی ندارد بلکه از نظر زیبایی هم برای شهر جلوه مناسبی ندارد.
به اعتقاد تندگویان، محل ساخت زندان اوین در گذشته حاشیه شهر محسوب می‌شده اما امروزه با گسترش شهر و بزرگ شدن فضای شهری، این زندان به بخشی از بافت شهر تبدیل شده است که بهترین راهکار جابه‌جایی زندان است. برنامه جابه‌جایی زندان اوین بسیار زودتر باید انجام می‌شد اما به دو دلیل، هزینه‌های بسیار سنگین ساخت زندان و کمبود بودجه سازمان زندان‌ها و قوه قضاییه و از سویی دیگر مشکل بودن جانمایی مناسب برای ساخت زندان جدید، این جابه‌جایی تا امروز اتفاق نیفتاده است.
تندگویان تاکید می‌کند که جابه‌جایی زندان اوین هیچ تاثیری بر بافت تاریخی شهر ندارد و در مورد زندان‌ها این کیفیت فضای داخلی زندان است که اهمیت دارد نه این موضوع که این زندان بخشی از حافظه تاریخی شهر باشد!
خانواده‌های زندانیان اوین باید به جاده قم بروند؟!
با توجه به اظهارات تندگویان، قدمت تاریخی و حافظه تاریخی شهر به دور از هر گونه اهمیتی است. علاوه بر آن وجود زندان در کالبد شهری تاثیر خوبی بر فضای شهر ندارد. اگر قرار باشد خانواده زندانیان برای هر بار ملاقات کردن خانواده‌هایشان کیلومترها از شهر خارج شوند آیا این موضوع موجبات دشواری خانوده زندانیان را فراهم نمی‌کند؟ خانواده‌ای که یکی از عزیزانش به هر دلیلی متهم شناخته شده و در حال سپری کردن دوران محکومیت خود در زندان است، آیا خانواده هم، همراه زندانی باید دوران محکومیت را در مسیرهای بسیار طولانی و راه دشوار، مرکز تا خارج از شهر طی کند. این بدان معنی است که شهروندان فراموش کنند، اوین ندامتگاهی است برای محکومان.
از این پس گویا قرار است جاده‌های طولانی و راه طولانی رسیدن به زندان هم تبدیل شود به ندامتگاهی برای خانواده‌ها. گویا قرار است همه اعضای خانواده با هم دوران محکومیت را سپری کنند.
گواه این سخن اظهارات تندگویان مبنی بر آن است که زندانی جدید در جاده تهران قم، در نزدیکی شهرک صنعتی عباس آباد، و به روایتی دیگر از وی: «در فاصله ۵۰ کیلومتری شهرک صنعتی» در حال ساخت است.
اینکه این مرکز در تا پایان امسال و آغاز سال ۹۵ آماده بهره‌برداری شود، به میزان بودجه قوه قضاییه و سازمان زندان‌ها بستگی دارد.
اما اینکه خانواده‌ها برای ملاقات‌های هفتگی‌شان باید مسیری طولانی را طی کنند به نظر شورای شهر مبنی بر موافقت یا مخالفت با جابه‌جایی زندان اوین بستگی دارد که به گفته تندگویان شورای شهر قطعا با این جابه‌جایی موافق است.
زندان اوین، دانشگاه می‌شود یا پاساژ
تندگویان در ادامه توضیحاتش درباره تغییر کاربری زندان اوین می‌گوید: یکی از برنامه‌هایی که در طرح جابه‌جایی زندان اوین مطرح شده است، تبدیل فضای این زندان به دانشگاه است که به عنوان طرح در حال بررسی است. تبدیل زندان اوین به فرهنگسرا یا پارک هم از دیگر طرح‌هایی است که در حال بررسی است.
تبدیل زندان اوین، به دانشگاه یا فرهنگسرا بعید است با روحیه شهروندان سازگار باشد. برای مثال تشکیل کلاس‌ها در سلول‌هایی که زمانی مجرمان در آن سلول‌ها محومیت‌شان را سپری می‌کردند به نظر دور از ذهن و حتی آزار هنده است.
آنچه شهروندان را در این شرایط، باتوجه به تراکم‌فروشی‌های شهرداری و تغییر کاربری باغ‌ها و خانه‌های قدیمی و حتی تبدیل میدان‌های اصلی شهر به پاساژ که نمونه عینی آن میدان ولیعصر است نگران می‌کند، تبدیل زندان اوین به مرکز خریدی جدید در منطقه است.
به گفته تندگویان، تغییر کاربری زندان اوین به مراکز خرید و پاساژ به هیچ عنوان قانونی نیست و شهرداری از نظر قانونی از آنجایی که ارتفاع زمین‌های منطقه بالاتر از سطح قانونی برای ساخت‌وساز است شهرداری هم نمی‌تواند هیچ‌گونه ساخت‌و‌سازی در آن منطقه انجام دهد بنابراین یاختمان فیزیکی زندان اوین تبدیل می‌شود به کاربری فرهنگی.
قالیباف: ندامتگاه اوین تا سال ۹۶ به پارک شهر و موزه تبدیل می‌شود
محمدباقر قالیباف، شهردار تهران به مذاکرات خود با رییس قوه‌قضاییه در خصوص واگذاری ندامتگاه اوین به شهرداری اشاره کرد و گفت: براساس توافقات حاصله، ندامتگاه اوین ظرف دو سال آینده به پارک شهر و موزه تبدیل خواهد شد.
در حاشیه آیین بهر‌ه‌‌برداری از تقاطع غیرهمسطح بلوار ارتش و بزرگراه شهید صیادشیرازی در پاسخ به سوال ایرنا در خصوص سرنوشت ندامتگاه اوین می‌گوید: مذاکراتی با رییس قوه‌قضاییه داشتیم که در نتیجه توافق شد ندامتگاه اوین در دوره فعلی مدیریت شهری و قوه‌قضاییه، به یک مجموعه فرهنگی، تفریحی برای استفاده شهروندان تهرانی تبدیل شود.
همچنین قالیباف معتقد است: در رابطه با ساختمان جدید دیوان عدالت اداری نیز شهرداری تهران قصد دارد ۵۰۰ ساختمان اداری خود را از سطح شهر تهران در محدوده خیابان بهشت متمرکز کند.
به گفته وی، زمین ساختمان پیشین دیوان عدالت اداری متعلق به شهرداری و ساختمان آن متعلق به قوه قضاییه بود که براساس توافق تهاتری که سه سال پیش با قوه‌قضاییه صورت گرفت، مقرر شد ساختمان جدید دیوان عدالت اداری کشور در قبال تحویل ساختمان فعلی، توسط شهرداری ساخته شود.
اصغر جهانگیر، رییس سازمان زندان‌ها و اقدامات تامینی کشور می‌گوید: طبق برنامه‌ریزی‌های انجام شده در برنامه ششم توسعه، باید ۲۰ زندان از محدوده شهری انتقال داده شود.
در برنامه ششم توسعه پیش‌بینی شده که ۲۰ زندان از شهرها خارج شود چراکه زندان‌های بزرگ در کلانشهرها و همچنین زندان اوین، رجایی و قزلحصار که در بافت شهری قرار گرفتند، مشکلاتی را برای شهروندان ایجاد می‌کنند.
در مذاکره با رییس کمیسیون قضایی مجلس شورای اسلامی درباره اعتبارات این طرح صحبت کردیم و درخواست تنخواه داده‌ایم و پیشنهاد ما این است که از محل فروش زندان‌ها در سال‌های آتی پول دولت را بازگردانیم.
چراغ‌های اوین خاموش می‌شود
همین روزها چراغ‌های زندان اوین هم مثل زندان قصر خاموش می‌شود. زندان‌ها با وجود همه دردهای اجتماعی اما شبیه هر بنای تاریخی در شهر سرشار از خاطرات تلخ و شیرین شهروندان هستند.
گرچه مجرمان در همین زندان‌ها محکومیتشان را می‌گذرانند اما گاهی تبدیل می‌شوند به نشانه‌هایی برای تکرار نشدن همه جرایمی که مجرمان تا قبل از حضور در زندان مرتکب آن می‌شدند.
جابه‌جایی زندان هیچوقت به آن معنی نیست که جرایم وجود ندارند. فقط بیرون رفتن زندان از سطح شهر جابه‌جا کردن مشکل است. غیر از آن زندان فقط از جایی به جای دیگر تبدیل می‌شود.