چین در حال تبدیل شدن به نیروگاه انرژی سبز

اقتصاد قهوه‌ای چین در حال سبز شدن است و این کشور اخیرا با اقدامات متقلبانه در انتشار گازهای گلخانه‌ای مقابله کرده است. چین بزرگ‌ترین تولید‌کننده گازهای گلخانه‌ای در جهان است، اما بی‌سروصدا خود را به یک رهبر جهانی در انرژی‌های تجدیدپذیر تبدیل کرده است. طی سال گذشته، این کشور به بهترین مکان سرمایه‌گذاری برای انرژی بادی، خورشیدی و هسته‌ای تبدیل شده و اکنون در حال مقابله با اقدامات متقلبانه در تجارت انتشار گازهای گلخانه‌ای است تا اطمینان حاصل کند که پیشرفت تحت‌الشعاع بازیگران نامناسب قرار نمی‌گیرد.
اعلامیه ۴ فوریه چین در مورد قانون جدید سیستم تجارت انتشار گازهای گلخانه‌ای نشان‌دهنده تعهد این کشور برای مقابله با وضعیت خود به عنوان بزرگ‌ترین آلاینده جهانی است. این طرح در جولای ۲۰۲۱ معرفی و تا پایان سال ۲۰۲۳ منجر به تجارت بیش از ۴۴۰ میلیون تن سهمیه انتشار گازهای گلخانه‌ای به ارزش حدود ۵/۳ میلیارد دلار شد.
اندکی پس از راه‌اندازی این طرح، در حالی که چین افزایش بهره‌وری در نیروگاه‌های زغال‌سنگ را تشویق می‌کند، فقدان سقف مطلق انتشار آن نیازی برای شرکت‌های انرژی در جهت انتقال به انرژی‌های تجدیدپذیر ایجاد نمی‌کند. دولت پکن همچنین نگران است که بازیگران بد داده‌ها را جعل کنند و یکی از محورهای اصلی قانون جدید آن است.
چین؛ پیشتاز جهان در انرژی‌های تجدیدپذیر
ضعف‌های بالقوه سیستم تجارت آلاینده‌ها، مانع از افزایش سرسام‌آور تولید انرژی سبز چین در چند سال گذشته نشده است. بر همین اساس، انتظار می‌رود انرژی بادی و خورشیدی برای اولین‌بار در سال ۲۰۲۴ از زغال‌سنگ در ظرفیت تولید برق کشور پیشی بگیرد و ۴۰ درصد از کل ظرفیت نصب‌شده را تشکیل دهد. گزارش آژانس بین‌المللی انرژی در ژانویه اشاره دارد به اینکه چین در سال ۲۰۲۳ به اندازه کل جهان در سال ۲۰۲۲ ظرفیت فتوولتائیک خورشیدی را راه‌اندازی و در آن سال ۶۶ درصد بیشتر از سال قبل توربین‌های بادی جدید نصب کرد. افزون بر این، آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرده که توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر چین موضوعی است که این آژانس را در طول تحقیقات بیش از همه شگفت‌زده کرد، به‌ویژه به این دلیل که یارانه‌های فتوولتائیک خورشیدی و باد پایان یافته است. البته تنها انرژی‌های تجدیدپذیر در چین نیز در حال رونق نیستند. براساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، سهم این کشور از ظرفیت تولید هسته‌ای جهانی از پنج درصد در سال ۲۰۱۴ به ۱۶ درصد در سال ۲۰۲۳ افزایش یافته است و بنابر گزارش آژانس، قرار است تا سال ۲۰۲۵ ظرفیت بیشتری نسبت به هر کشور دیگری ایجاد کند.
همه اینها، چین را به رهبر احتمالی کاهش انتشار تولید برق بین سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ تبدیل می‌کند؛ در حالی که این میزان حدود نیمی از کاهش‌های جهانی به صورت مطلق است، اما چین در انتشار گازهای گلخانه‌ای نیز پیشتاز است. علی‌رغم این پیشرفت چشمگیر، هدف صفر خالص سال ۲۰۶۰ این کشور۱۰ سال دیرتر از توصیه‌های سازمان ملل برای حفظ گرمایش زمین تا ۵/۱ درجه سانتیگراد بالاتر از سطح قبل از صنعتی شدن است. اقتصاد چین همچنان به شدت به صنایع سنتی وابسته است، به طوری که این صنایع در سال ۲۰۱۷، ۵/۴۰ درصد از تولید ناخالص داخلی آن را تشکیل می‌دادند، در حالی که تنها ۱/۱۹ درصد از اقتصاد ایالات متحده بود. چین همچنین به زغال‌سنگ به عنوان منبع پشتیبان انرژی متکی است. بر همین اساس، شی جین پینگ وعده حذف تدریجی سوخت‌های فسیلی را داده است، اما بحران‌هایی از جمله حمله روسیه به اوکراین و کاهش بارندگی، منابع سوخت جایگزین مانند گاز و برق آبی را گران‌تر کرده است.
این موضوع بدان معناست که چین نه‌تنها در پروژه‌های انرژی‌های تجدیدپذیر در جهان پیشتاز است، بلکه در نیروگاه‌های زغال‌سنگ نیز رو به جلو است که از این میان، این کشور ۶ برابر بیشتر از مجموع سایر نقاط جهان ظرفیت جدید را در سال ۲۰۲۲ تصویب کرد؛ ضمن اینکه چین باید فراتر از بسیاری از اقتصادهای بزرگ دیگر مانند ایالات متحده، انگلیس و اتحادیه اروپا عمل کند تا کربن‌زدایی را انجام دهد. اگرچه این کشور رهبر جهانی در کاهش انتشار خواهد بود، اما این موضوع عمدتا به این دلیل است که از سطح بسیار بالاتری نسبت به بلوک‌های اقتصادی رقیب برخوردار است.
به طور نسبی، هم ایالات متحده و هم اتحادیه اروپا انتشار گازهای گلخانه‌ای را سریع‌تر کاهش می‌دهند. انتظار می‌رود اتحادیه اروپا بین سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ به‌طور متوسط ۱۱ درصد کاهش در سال داشته باشد.
چشم‌انداز بین‌المللی
چین همچنین تمایلی به مشارکت برخی کشورها پیرامون تعهدات بین‌المللی مانند وعده ۲۸COP برای سه برابر کردن ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر تا سال ۲۰۳۰ است، ندارد. در همین راستا، تحلیلگری چون فرانچسکا گرگوری استدلال کرده که این کشور علی‌رغم عدم همکاری بین‌المللی در حال حرکت به جلو است: ترکیبی از تسلط در صنایع تبدیلی مواد کلیدی مانند فولاد و پلی‌سیلیکون و یارانه‌های دولتی سخاوتمندانه شرایط ایده‌آلی را برای توسعه‌دهندگان ایجاد کرده تا پروژه‌های بادی و خورشیدی را به سرعت ایجاد کنند.
اگرچه چین از امضای تعهد سه‌برابری انرژی‌های تجدیدپذیر در COP28خودداری کرد و در حال حاضر بیش از ۸۰ گیگاوات ظرفیت خط لوله در پروژه‌های حرارتی آتی خود دارد، انتظار می‌رود چین همچنان به هدف خود در سال ۲۰۳۰ یعنی ۱۲۰۰ گیگاوات ظرفیت تجدیدپذیر پنج سال زودتر برسد. دستیابی به این هدف موقعیت چین را به عنوان بازیگر برجسته برای ارائه انرژی‌های تجدیدپذیر در مقیاس تثبیت خواهد کرد. در حالی که تسلط چین در فضای تجدیدپذیر به طور فزاینده‌ای آشکار می‌شود، باید دید که آیا کشورهای غربی بدون چین کربن‌زدایی را انتخاب می‌کنند یا از شتاب موجود کشور در این فضا سرمایه‌گذاری می‌کنند.