کارآمدی راهبردهای اصولگرایانه رنگ می‌بازد

نادر کریمی‌جونی
در مراسم تشییع پیکر شهدا در روز شهادت حضرت زهرا(س) سیدابراهیم رییسی که به عنوان سخنران مراسم حضور یافته بود از بازگشت اروپایی‌ها برای مذاکره و حل و فصل مشکلات و مسائل فی‌مابین ایران و اروپا خبر داده و گفته بود که اروپایی‌ها می‌گویند چه کسی خواستار براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران شده، هر کسی این اندیشه را داشته اشتباه کرده است.

اما چند هفته پیش که سیدابراهیم رییسی به حضور رهبر انقلاب برای تبریک عید مبعث رفته بود، گفت اروپایی‌ها می‌خواهند مشکلات اختلاف‌هایشان با ایران را در خیابان حل و فصل کنند.
این تناقض بزرگ در اظهارات بالاترین مقام اجرایی کشور که مواضع و سخنانش بخشی از دیپلماسی کشورمان را تشکیل می‌دهد، چگونه رخ می‌دهد. آیا رییس‌جمهور واقعا در مورد گفته‌های خویش سابقه ذهنی و دوراندیشی ندارد و نمی‌تواند به یاد آورد که روند موضع‌گیری‌هایش چگونه بوده و اکنون باید چه سخنانی را بر زبان آورد تا مخاطبانش دچار شگفت‌زدگی نشوند؟ البته مواضع رییس‌جمهور به‌گونه‌ای است که هم از ایشان و هم از همکارانشان، مخاطبان انتظار شنیدن حرف‌هایی را دارند که تا حدودی با منطق معمول تفاوت دارد. مثلا وقتی ایشان از افزایش قیمت ارز در روزهای تعطیل چنین نتیجه می‌گیرد که نرخ‌سازی می‌شود، دقیقا معلوم نیست که آیا رییس‌جمهور نمی‌داند تجارت و فعالیت‌های تجاری هیچ‌گاه تعطیلی ندارد و روزهای تعطیل و غیرتعطیل برای فعالان اقتصادی تفاوت زیادی نمی‌کند؟ سال‌هاست که فعالان اقتصادی دریافته‌اند به جای آنکه بنگاه و محل کسب خویش را تعطیل کنند، انسان‌ها را به تعطیلی بفرستند در این صورت مغازه، شرکت و محل کسب هفت روز هفته فعال و مشغول کار است و همکاران در هفته یک روز را به تعطیلی می‌روند به‌گونه‌ای که بنگاه و محل کسب تعطیل نشود. آیا رییس‌جمهور واقعا این رفتار را نمی‌داند و کسی برایش توضیح نداده است؟
دقیقا معلوم نیست که شهروندان ایرانی تا چه میزان و از چه منظر، اظهارات و ادعاهای مقامات جمهوری اسلامی ایران را باور می‌کنند اما در مواردی که تظاهرات رفتاری ایرانیان مشاهده می‌شود، امیدواری چندانی به تحقق وعده یا درست و راست بودن اظهارات‌بیان‌شده، دیده نمی‌شود. مثلا در مورد حل و فصل پرونده هسته‌ای که ماه‌هاست دولت و مذاکره‌کنندگان ایرانی از نزدیک و قابل حصول بودن نتیجه و توافق خبر می‌دهند، گمان نمی‌رود که این اظهارات مورد قبول و پذیرش ایرانیان قرار گرفته باشد، چراکه بارها زمان حصول توافق به تعویق افتاده است و نه فقط ایرانیان که اروپایی‌ها هم از شنیدن اظهاراتی که هیچ شرایط جدیدی را پدید نمی‌آورد، خسته شده‌اند. اتفاقا در مواردی مانند اظهارات اخیر حسین امیرعبداللهیان، رفتار مقامات جمهوری اسلامی باعث پدید آمدن سوءتفاهم در میان مخاطبان شده است. چه، وقتی مذاکرات حصول توافق در مورد برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) متوقف شده و بارها اروپایی‌ها و آمریکایی‌ها از عدم شروع مجدد گفت‌وگوها خبر داده و می‌دهند، چرا حسین امیرعبداللهیان از ارسال پیام از سوی آمریکایی‌ها خبر می‌دهد. وقتی سخنگوی وزارت امور خارجه ایالات متحده وزیر امور خارجه ایران را به دروغ‌گویی متهم کرد، آیا مخاطب ایرانی اظهارات امیرعبداللهیان را به واقعیت نزدیک دانست یا تکذیب ند پرایس را؟
واقعیت آن است که راهبردهای اصولگرایانه که برای اداره کشور پیشنهاد و ادعا می‌شد که اگر این راهبردها به مورد اجرا گذاشته می‌شدند حتما همه مشکلات حل می‌شد و پیشرفت‌های شگرف رخ می‌داد، چندان قابل اعتماد نبوده و نتوانسته آن‌طور که فکر می‌شد، کشور را به سر منزل مقصود برساند. وقتی سیدابراهیم رییسی قدرت را در دست گرفت، تصریح کرد که راهبردهای توصیه‌شده ایراد و عیبی نداشته و اگر مجریان گذشته این راهبردها را به طور دقیق اجرا می‌کردند حتما نتایج خوب، حاصل می‌شده است. اکنون بیش از ۱۸ ماه از پیروزی سیدابراهیم رییسی در انتخابات ریاست‌جمهوری و به همین میزان هم از تشکیل دولت او می‌گذرد. تقریبا همه وعده‌های داده‌شده او محقق نشده یا در میانه راه تحقق ناکام مانده‌اند و به همین دلیل هنوز و پس از گذشت بیش از یک‌سال از پایان پاندمی بیماری کرونا در ایران، رییسی و همکارانش افتخار پایان این بیماری و واکسیناسیون فراگیر را بیان و تبلیغ می‌کنند.
اما دولت رییسی در اجرای وعده‌های مهمی مانند حفظ ارزش پول، جداسازی سفره‌ها و زندگی مردم از نرخ ارز، کاهش تورم و روان‌سازی اقتصاد و تجارت کشور ناکام بوده است.
این ناکامی آن‌قدر آشکار و عیان است که در حال حاضر کسی توان انکار آن را ندارد و نمی‌تواند روی این ناکامی سرپوش بگذارد. به همین دلیل وقوع این ناکامی، نتیجه اقدامات دولت‌های گذشته اعلام و اظهار می‌شود که نابسامانی‌های فعلی میراث گذشتگان است. البته رییسی در ابتدای به قدرت رسیدن، وعده داده بود که سنت متهم کردن گذشتگان برای فرار از مسوولیت را کنار بگذارد، اما ظاهرا مشکلات دولت و موانع پیش‌روی دستگاه اجرایی آن‌ قدر زیاد است که رییس‌جمهوری حتی این وعده‌اش را هم محقق نکرده و از یاد برده است.