کارت الکترال چیست

هر چهار سال یک‌بار که انتخابات ریاست‌جمهوری در آمریکا برگزار می‌شود، مقایسه آمار و ارقام و سیستم رای‌گیری همچون معمایی تا چندین روز بسیاری را در سراسر جهان سردرگم می‌کند.
چگونه تفاوت آرا میان دو نامزد رقیب تنها یک‌درصد است اما تفاوت آرای الکترال که سرنوشت نهایی و نتیجه انتخابات را رقم می‌زند به بیش از صد عدد می‌رسد؟ چگونه نامزد برنده انتخابات، اکثریت آرای مردم را به‌دست نمی‌آورد؟ آرای الکترال چیست؟ رای مردم چگونه در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا محاسبه می‌شود؟
وقتی مردم در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا رای می‌دهند، در واقع با این رای به نمایندگانشان در کالج الکترال که شامل ۵۳۸ عضو است، حکم می‌کنند که به چه‌کسی رای دهند. یعنی نمایندگان کالج الکترال از خودشان حق رای ندارند و رای شان نمادین است و متعلق به نامزدی است که مردم همان ایالت او را انتخاب کرده‌اند. مثلا اگر مردم فلوریدا رامنی را انتخاب می‌کردند، نمایندگان آنها در کالج الکترال نمی‌توانستند با اختیار خودشان مثلا به اوباما رای دهند.
اینکه هر ایالت چه تعداد نماینده در کالج الکترال دارد به جمعیت آن ایالت و نسبت آن به کل کشور بستگی دارد. ایالت‌های پرجمعیتی مانند کالیفرنیا، تگزاس، نیویورک، فلوریدا، پنسیلوانیا و ایلی‌نویز که بیشترین جمعیت را در میان ایالت‌های آمریکا دارند، بیشترین آرای الکترال را هم به‌خود اختصاص داده‌اند.
کالیفرنیا با ۳۷ میلیون نفر، ۵۵ آرای الکترال دارد. یعنی هم در فهرست جمعیتی اول است و هم در فهرست آرای تعیین‌کننده رییس‌جمهور. این براساس تعریف مفهوم دموکراسی که حکومت اکثریت بر اقلیت است برنامه‌ریزی شده ‌و ورمونت با ۶۰۰ هزار نفر جمعیت تنها سه رای الکترال دارد.
اما نقطه ضعف مهم این سیستم که ابزار اصلی منتقدان هم هست اینکه، ممکن است یک نامزد اکثریت آرای مردم را به‌دست نیاورده باشد اما اکثریت آرای الکترال را به‌دست بیاورد و برنده انتخابات شود؛ این مساله‌ای است که در انتخابات سال ۲۰۰۰ روی داد.
اما این وضعیت چگونه ممکن است؟ اگر نامزدی اکثریت آرای مردم در ۱۱ ایالت پرجمعیت یعنی کالیفرنیا، نیویورک، تگزاس، فلوریدا، پنسیلوانیا، ایلی‌نویز، اوهایو، میشیگان، نیوجرسی، کارولینای شمالی و جورجیا را به‌دست آورد رییس‌جمهور می‌شود، حتی اگر در ۳۹ ایالت کم جمعیت‌تر هیچ رایی به‌دست نیاورده باشد. مجموع آرای الکترال آن ۱۱ایالت به ۲۷۰ می‌رسد و این حد نصابی است که نامزد برنده باید از مجموع ۵۳۸ رای الکترال به‌دست آورد.
به این ترتیب چون جمعیت ساکنان ۳۹ایالتی که به نامزد برنده رای نداده‌اند‌ از مجموع شهروندان ۱۱ ایالت اصلی بیشتر است‌ بنابراین نامزد برنده بدون اینکه رای اکثریت مردم را به‌دست آورده باشد با مجموع آرای الکترال ۱۱ ایالت پرجمعیت به کاخ سفید می‌رود. در تاریخ آمریکا تا به حال سه بار این اتفاق روی داده‌ است.
سیستم انتخاباتی آمریکا متعلق به ۳۰۰ سال پیش است. زمانی که بنیانگذاران ایالات متحده همه توجه خود را معطوف به این کرده‌ بودند که در نوشتن قوانین و تعبیه سازوکارهای ساختار سیاسی، ارکانی چون مردم و حکومت، دولت فدرالی و دولت ایالتی مخدوش نشوند.به همین‌خاطر کنگره دارای دو بخش است؛ یکی مجلس نمایندگان که متعلق به مردم است و دیگری سنا که وزنه حکومتی دارد. رای‌گیری هم در دو بخش صورت می‌گیرد. مردم رای می‌دهند و کالج انتخاباتی هم به‌عنوان نماینده سیستم حکومتی، این رای را تایید می‌کند.
بسیاری در داخل خود آمریکا هم بر این عقیده‌اند که این سیستم انتخاباتی باید متناسب با شرایط روز تغییر کند. در دهه ۷۰ کنگره تصمیم به تغییر این ساختار انتخاباتی و حذف کالج الکترال گرفت‌ اما این کار در مراحل پایانی متوقف شد. اکنون حامیان تغییر این سیستم انتخاباتی می‌گویند باید واسطی به نام کالج الکترال حذف شود و مردم مستقیما رایشان را به صندوق بیندازند و این رای به سبد نامزد برنده یا بازنده برود.
گفتنی است نتایج رسما ششم ژانویه ۲۰۱۷ اعلام می‌شود و آن، زمانی است که کنگره آمریکا برای بررسی و اختیار دادن به آرای انتخاباتی تشکیل جلسه می‌دهد. باراک اوباما تا ۱۲ نیمه‌شب ۲۰ ژانویه ۲۰۱۷ که برابر است با زمانی که رییس‌جمهور منتخب سوگند یاد کند و چهل و پنجمین رییس‌جمهور ایالات متحده آمریکا شود، در این سمت خواهد بود.