کارنامه رسوایی

بررسی فعالیت ۲۳ساله شرکت گوگل، نشان می‌دهد که این غول فناوری برخلاف شعار دیرینه خود، «شرور نباش»، کارنامه‌ای سراسر شرارت و رسوایی دارد. عملکرد شرکت گوگل به عنوان یکی از پنج شرکت بزرگ حوزه فناوری جهان در طول سال‌های اخیر، کلکسیونی کم‌نظیر از رسوایی‌های پی‌در‌پی به شمار می‌رود. شرکت گوگل در دوران فعالیت خود، بارها با رسوایی‌هایی چون جاسوسی از کاربران، سرپوش گذاشتن بر آزار و اذیت جنسی کارمندان و نشت داده‌های حساس مواجه شده است. شعار «شرور نباش» که از سال ۲۰۰۰ توسط گوگل استفاده می‌شد، در اوایل ۲۰۱۸ از دستورالعمل‌های کارکنان حذف شد. از آن زمان، شعار را فقط می‌توان در مکانی نه‌چندان مشخص به عنوان پاورقی خواند.
جیمیل ایمیل‌های شما را می‌خواند
یک کلیشه رایج در بازار فناوری این است که در صورتی که بابت خدماتی که به شما می‌دهند پولی از شما دریافت نمی‌کنند به این معنی که شما محصولی هستید که با آن تجارت می‌کنند! مایکروسافت در تاریخ فوریه ۲۰۱۳، از این مساله که چگونه شرکت گوگل حساب جیمیل کاربران را اسکن می‌کند و سپس تبلیغات بسیار شخصی طبق ذائقه‌شان به آنها ارائه می‌دهد، پرده برداشت. بدیهی است که مایکروسافت با انتشار این خبر در پی تامین حداکثری منافع خود بوده است. با این وجود، اسناد و مدارک نشان می‌دهد که ادعای مطرح‌شده کاملا صحت داشته است.
جاسوسی دستگاه اطلاعاتی آمریکا
از کاربران «گوگل»
در ماه مارس همان سال، ادوارد اسنودن کارمند امنیتی سابق ایالات متحده افشا کرد که آژانس امنیت ملی آمریکا در حال جاسوسی از حساب‌های کاربری گوگل و یاهو است و در ادامه اظهار کرد که سرویس اطلاعاتی آمریکا به صورت مخفیانه به پروفایل‌های شخصی، متن، صوت و ویدئوهای کاربران خود دسترسی دارد. گوگل پس از انتشار یافتن گسترده این ادعا در رسانه‌های جهان طی بیانیه‌ای علیه واشنگتن‌پست با بیان اینکه از این ادعا بسیار شوکه شده است، اعلام کرد که به آژانس امنیت ملی آمریکا اجازه دسترسی به اطلاعات و نقض حریم خصوصی کاربرانش را نداده است و در ادامه مدعی شد که جاسوسی سرویس‌های اطلاعاتی ملی از جمله نگرانی‌های مهم این غول فناوری است که همیشه تلاش کرده جلوی آن بایستد. با وجود انکار این خبر از سوی مدیران گوگل، انتشار گسترده خبر اظهارات اسنودن و اطلاعاتی که در این مورد افشا کرد، ضربه بزرگی به اعتبار شرکت گوگل وارد کرد.
همکاری گسترده «گوگل» با پنتاگون
رسوایی بزرگ بعدی برای گوگل پنج سال بعد، یعنی در آوریل ۲۰۱۸ اتفاق افتاد. سال ۲۰۱۸ برای گوگل سالی پر از رسوایی بود. در ماه آوریل سال میلادی یاد شده، کارکنان گوگل از کارفرمای خود خواستند پروژه «Maven» که یک برنامه همکاری و مشارکت با ارتش ایالات متحده بود را متوقف کند. جزئیات بیشتری در مورد محتوای پروژه در دسترس نیست، اما بر اساس گزارش وبگاه The Verge، گوگل به پنتاگون کمک می‌کرده است تا تصاویر ضبط شده توسط دوربین فیلمبرداری پهپاد‌ها را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد. در پایان، بیش از سه هزار کارمند گوگل طوماری مبنی بر درخواست عدم تمدید این قرارداد امضا کردند. در نتیجه، گوگل طی بیانیه‌ای رسمی اظهار کرد که مستقیما به اهداف نظامی کمکی نکرده و در ادامه مجبور شد این همکاری را متوقف کند.
پنهان‌کاری در مورد نشت اطلاعات
چند ماه پس از ماجرای Maven، در ماه اکتبر ۲۰۱۸، گوگل رسما طی بیانیه‌ای اعلام کرد که رسانه اجتماعی گوگل‌پلاس که فعالیتش سال‌ها است متوقف و تعطیل شده است، بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ به علت وجود برخی نواقص امنیتی، موجب افشای اطلاعات خصوصی بیش از ۵۰۰ هزار کاربر شده. در مقطع زمانی یادشده، با وجود تلاش گسترده گوگل برای مخفی نگه داشتن این رسوایی، وال استریت‌ژورنال ماجرای نشت اطلاعات کاربران گوگل‌پلاس را برای نخستین‌بار کشف کرد. این رسوایی در آن سال به دامنه شکست‌های پی‌در‌پی گوگل در حوزه‌ی توسعه شبکه‌های اجتماعی دامن زد.
آزار جنسی کارکنان و اعتراض به فرهنگ سازمانی
در اواخر سال ۲۰۱۸، رسوایی تازه‌ای برای گوگل رقم خورد. در ماه نوامبر سال میلادی یاد شده، بیش از ۲۰ هزار کارمند گوگل در بیش از ۴۰ دفتر در سراسر جهان، علیه کارفرمای خود اعتراض کردند. آنها مدعی شدند که برخورد گوگل با کارکنان فعلی و سابق شرکت که متهم و مشکوک به آزار جنسی کارمندان زن شرکت هستند، شدت کافی ندارد. مهم‌ترین دلیل شکل‌گیری اعتراضات، مربوط به یکی از مخترعین سیستم‌عامل اندروید، اندی روبین بود که در سال ۲۰۱۳ به تحت‌فشار قرار دادن یک کارمند زن متهم شد. طی بررسی‌های صورت گرفته، مشخص شد که با وجود سرنخ‌های کافی برای شروع پرونده علیه روبین اقدامی جدی در این مورد صورت نگرفته است. در عوض گوگل تصمیم گرفت بیش از ۹۰ میلیون دلار هزینه کند تا پرونده خالق اندروید را بی‌سرو صدا ببندد. این بخش از ماجرا به لطف تحقیقات گسترده و همه‌جانبه نیویورک‌تایمز در سال ۲۰۱۸ افشا شد.
نقض حریم خصوصی کودکان
در «یوتیوب»
گوگل در سپتامبر سال ۲۰۱۹، از سمت کمیسیون فدرال تجارت ایالات متحده آمریکا، به پرداخت جریمه ۱۷۰ میلیون دلاری محکوم شد. بر اساس تحقیقات صورت گرفته از سوی نهاد تنظیم‌گر یاد شده، یوتیوب، یکی از شرکت‌های زیر مجموعه گوگل، حریم خصوصی کاربران کودک خود را نقض می‌کرده است. بر اساس اتهامات مطرح شده علیه این شرکت، پلتفرم یوتیوب، بدون رضایت و اطلاع والدین، اقدام به جمع‌آوری اطلاعات از کودکان زیر ۱۳ سال، می‌کرده است. کمیسیون فدرال تجارت ایالات‌متحده آمریکا در اطلاعیه خود در مورد این اتهامات، مدعی شد که گوگل از اطلاعات جمع‌آوری شده برای ارائه تبلیغات هدفمند به کودکان استفاده می‌کرده و این اقدام، با قانون محافظت از حریم خصوصی آنلاین کودکان، مصوب سال ۱۹۹۸، مغایرت دارد.
جابه‌جایی اطلاعات شخصی کاربران
در اوایل سال ۲۰۲۰، مشخص شد که گوگل به طور تصادفی فایل‌های دانلودی شخصی کاربرانش را با هم مخلوط کرده و در نتیجه برخی افراد به جای عکس‌ها و فیلم‌های خود، اطلاعات شخصی سایر مشتریان گوگل را دریافت کردند. به عقیده بسیاری از کاربران، به سختی می‌توان باور کرد که چنین اقداماتی با وجود اهمیت بالای حریم خصوصی کاربران برای مدیران گوگل و به تصادفی اتفاق می‌افتند. بر اساس گزارش وبگاه ۵to۹ Google این مشکل برای ۰۱/۰ درصد از کاربران گوگل رخ داده است. این در حالی است که این درصد کم با توجه به مقیاس گسترده کاربران گوگل همچنان بزرگ‌ترین رسوایی شرکت‌های فناوری در حوزه حریم خصوصی محسوب می‌شود.
سرقت اطلاعات حساس رقبا از طریق نقض امنیتی در اندروید
در سال ۲۰۲۰، برگ تازه‌ای از دفتر رسوایی‌های گوگل، ورق خورد. در سال یاد شده وبگاه خبری و تحلیلی «The Information» طی گزارشی مدعی شد که بر اساس تحقیقات صورت گرفته، گوگل برای دسترسی به اطلاعات حساس برنامه‌های اندرویدی رقیب و دیگر شرکت‌های فناوری، یک درب پشتی در پلتفرم اندروید ایجاد کرده است و از این طریق به داده‌های مدنظرش دسترسی می‌یابد. بر اساس اطلاعات تکمیلی منتشر شده از سوی این وبسایت، درب پشتی یا نقض امنیتی یاد شده، به گوگل اجازه می‌داد که برنامه‌های رقیب را بررسی کرده و ایرادها، نقاط قوت و نحوه رفتار کاربرانشان را رصد کند.
رسوایی‌ها ادامه خواهد داشت؟
بی‌شک سوابق شرکت گوگل در زمینه حفظ حریم خصوصی کاربران هرگز پاک نخواهد شد و احتمال تصادفی بودن وقوع این حجم از اشتباه را نیز بسیار کمرنگ می‌کند. از سوی دیگر، عملکرد این شرکت در سال‌های اخیر، باور تلاش مدیران این شرکت برای تغییر رویه موجود و پایان رسوایی‌ها را بسیار دشوار می‌کند. ناگفته نماند این رسوایی‌ها به هیچ عنوان مختص گوگل نیست بلکه سایر غول‌های فناوری سیلیکون‌ولی مانند آمازون، اپل و فیس‌بوک نیز سوابق بسیاری در این‌گونه رسوایی‌های نقض حریم خصوصی دارند.
بر همین اساس، دولت‌های بسیاری در سراسر جهان از جمله خود ایالات متحده‌ آمریکا و همچنین کشورهای اتحادیه‌ اروپا به دنبال قانونمندکردن این پلتفرم‌ها هستند و پای رؤسای این شرکت‌ها هر چند وقت یکبار به دادگاه‌های مختلف باز می‌شود تا به طریقی فضای آنارشیک پلتفرم‌های فضای مجازی به سمت قانونمند شدن حرکت کند.