کاهش‌ تاب‌آوری مردم؛ میل به تغییرات اساسی

«جهان‌صنعت»- دیروز معاون وزیر کشور و رییس سازمان امور اجتماعی در دومین همایش ملی مواجهه با آسیب‌های اجتماعی از دیدگاه اسلام آماری از انواع و اقسام آسیب‌های اجتماعی نام بردند که به گفته بسیاری از جامعه‌شناسان موضوع جدیدی نبوده است، بلکه تمامی آسیب‌های نامبرده چندین سال است در لایه‌های پنهان شهر وجود داشته اما مسوولان تاب و تحمل باور آن را نداشتند. بنابراین زخم آسیب‌های اجتماعی در جامعه ایرانی زخم دیرینه و کهن است. همچنین به گفته جامعه‌شناسان و مددکاران اجتماعی ما در کاهش آسیب‌های اعتیاد موفق نبودیم، زیرا تاکنون برنامه کاهش آسیب‌های اجتماعی ما، یک برنامه جامع نبوده است. فقط هر ساله مسوولان از آمارهای تکان‌دهنده سخن می‌گویند ولی راهکاری برای حل این معضل ندارند. اگر به اصطلاح راهکاری هم برای آن داشته باشند قطعا پاک کردن صورت مساله است.
رییس سازمان امور اجتماعی کشور با بیان اینکه میل به ایجاد تغییرات اساسی در کشور در حال افزایش است، افزود: طی سالیان اخیر با افزایش فشار اقتصادی و معیشتی تاب‌آوری مردم کاهش یافته است.
تقی رستم‌وندی که دیروز در دومین همایش ملی مواجهه با آسیب‌های اجتماعی از دیدگاه اسلام سخن می‌گفت افزود: براساس پیمایشی که داشتیم، مردم می‌گویند ۴۵ درصد مردم و مسوولان قانون را رعایت نمی‌کنند. به همین خاطر در مبحث قانون‌گرایی در جامعه‌ای که ۴۵ درصد آن فکر می‌کنند قانون رعایت نمی‌شود، مردم فکر می‌کنند که بحث هنجارشکنی طبیعی است. در همین پیمایش مردم این اعتقاد را دارند که ۵۰ درصد عدالت اجرا نمی‌شود و میزان اجرای آن کم است، اگر در جامعه عدالت نباشد مردم به فکر برقراری عدالت خواهند بود و تلاش می‌کنند که عدالت را برقرار و ظلم را جبران کنند.
رییس سازمان امور اجتماعی کشور خاطرنشان کرد: برای کاهش آسیب‌های اجتماعی و مقابله با آن باید به سلامت جامعه توجه شود و ۱۰ شاخص نظیر امید به زندگی و نشاط اجتماعی و امنیت اجتماعی مورد توجه خاص قرار گیرد.
وی تاکید کرد: سازمان امور اجتماعی از نتایج و مطالعات و پژوهش‌ها در زمینه مسائل اجتماعی و آسیب‌های اجتماعی استفاده خواهد کرد.
سالانه بیش از ۵ میلیون نفر در کشور الکل مصرف می‌کنند
رییس سازمان امور اجتماعی، درباره وضعیت مصرف الکل در کشور به عنوان یک آسیب اجتماعی گفت: نرخ شیوع الکل در کشور بین ۹ تا ۱۰ درصد افراد بالای ۱۵ تا ۶۴ سال است به طوری که سالانه بیش از پنج میلیون نفر در کشور الکل مصرف می‌کنند.
درحالی باید به مصرف الکل توجه کرد که رسانه‌های ما به هیچ عنوان جسارت پرداختن به تغییر نگرش مردم نسبت به الکل را ندارند.
معاون وزیر کشور تاکید کرد که باید نسبت به مصرف الکل در کشور توجه کرد.
مرگ سالانه ۵۰ تا ۶۰ هزار نفر بر اثر مصرف دخانیات در کشور
رستم‌وندی با اشاره به وضعیت اعتیاد در کشور، از اعتیاد به عنوان بحث «مرگ» و «زندگی» یاد و تصریح کرد: سالیانه بین ۵۰ تا ۶۰ هزار نفر در کشور بر اثر مصرف دخانیات جان خود را از دست می‌دهند، از این رو باید فرهنگ عمومی پذیرای کاهش مصرف دخانیات در کشور شود.
نگرش ۲۷ درصد مردم به مصرف دخانیات مثبت است
رستم‌وندی در بخش دیگری از سخنانش با بیان اینکه نگرش ۲۷ درصد مردم به مصرف دخانیات، مثبت است اظهار کرد: مصرف تریاک طی سالیان گذشته در جامعه ایرانی به عنوان ماده‌ای دارویی، مدنظر بود اما اکنون آسیب‌های حاصله از مصرف این مواد به عنوان اولین ماده مخدر کشور، بسیار زیاد است.
سالانه ۱۰۰ هزار نفر در کشور اقدام به خودکشی می‌کنند
رستم‌وندی با اشاره به آسیب خودکشی، با بیان اینکه دین اسلام از جمله سنگرهای مهم جلوگیری از خودکشی است، گفت: سالیانه در کشور حدود ۱۰۰ هزار نفر اقدام به خودکشی می‌کنند که البته مرگ و میر ناشی از این اقدامات حدود ۵ هزار تا ۵۵۰۰ نفر است، با این حال اگر این سیر صعودی مدیریت نشود در آینده نه‌چندان دور در رده کشورهایی قرار خواهیم گرفت که میزان خودکشی در آن نگران‌کننده است.
لزوم ساماندهی ۱۳ میلیون تن از ساکنان سکونتگاه‌های غیررسمی
رستم‌وندی به حاشیه‌نشینی به عنوان آسیب اجتماعی نیز اشاره و با بیان اینکه ۱۱ تا ۱۳ میلیون ساکن در سکونتگاه‌های غیررسمی باید ساماندهی شوند، تصریح کرد: بعد از گذشت چهار – پنج سال از تاکیدات رهبری و وجود قوانین خاص ساماندهی محلات حاشیه‌نشینی در کشور متاسفانه در برخی جمع‌ها و حتی برای مدیران ارشد کشور این سوال پیش می‌آید که چرا باید به حاشیه‌نشینی پرداخت و چرا نباید توسعه روستایی را فعال کرد؟ در واقع به جهت معرفتی هنوز نتوانسته‌ایم اهمیت این امر را جا بیندازیم چراکه بعضی از نیروهای جهادی ما نیز در این امر دچار تردید هستند.
وی با اشاره به سخنان رهبر معظم انقلاب در رابطه با اهمیت رهبری معماری و چیدمان اسلامی شهری تاکید کرد: با این حال به هیچ عنوان مسوولان ما در حوزه شهرسازی معیارهای شهر اسلامی را رعایت نمی‌کنند، به گونه‌ای که شهرهای ما در دو قسمت بالا و پایین شهر شکل گرفته‌اند.
۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار، آمار سالانه سقط‌جنین غیرقانونی
رییس سازمان امور اجتماعی در بخش دیگر سخنان خود به آمار موجود در حوزه سقط جنین نیز اشاره و تصریح کرد: مطابق با آمارهای موجود در وزارت بهداشت ۲۳۰ هزار سقط در سال و مطابق با برخی پژوهش‌ها ۳۰۰ هزار تا ۴۰۰ هزار سقط جنایی و یا غیرقانونی در سال انجام می‌شود که باید به آن رسیدگی کرد.
صیغه‌یابی، آسیبی در حال گسترش در فضای مجازی
رستم‌وندی با بیان اینکه الگوهای همسریابی به عنوان یک آسیب عمده در فضای مجازی مطرح است به بحث صیغه‌یابی در فضای مجازی اشاره و تاکید کرد: صیغه‌یابی در فضای مجازی به عنوان یک آسیب در حال گسترش است و حتما باید نسبت به این امر حساسیت داشته باشیم تا مفاهیم دینی دچار انحراف نشود.
ترویج عفاف و حجاب نیازمند گذر از کلیشه‌های سنتی
رستم‌وندی تاکید کرد: اقدامات در حوزه حجاب و عفاف باید در صدر تلاش‌ها قرار گیرد و یک نوآوری در الگوهای اثرگذار عفاف و حجاب شکل گیرد.
به گفته وی، باید از کلیشه‌ها و روش‌های سنتی در حوزه امر به معروف و نهی از منکر و ترویج الگوی عفاف و حجاب عبور کرده و به یک نوآوری رسید.
رستم‌وندی با بیان اینکه آسیب‌های اجتماعی را نباید در دایره آسیب‌های اجتماعی محدود بلکه باید عمیق‌تر و جامع‌تر آن را بررسی کرد، گفت: نباید دچار ساده‌انگاری یا تقلیل‌گرایی در این امر شویم و آسیب‌های اجتماعی را صرفا به حوزه اجتماعی معطوف بدانیم.
میل به ایجاد تغییرات اساسی در کشور در حال افزایش است
رستم‌وندی با اشاره به پژوهش‌های انجام‌شده، ادامه داد: ظرف سالیان گذشته به شاخص‌هایی دست پیدا کردیم که تا حدود زیادی نگران‌کننده هستند. از جمله این شاخص‌ها میل به مهاجرت است که می‌تواند شاخص روشنگری برای ما تلقی شود. دلایل زیادی برای مهاجرت افراد از کشور وجود دارد اما این شاخص مهاجرت در واقع نشانه مطلوبیت یا نکویی یک جامعه تلقی می‌شود.
رییس سازمان امور اجتماعی میل به ایجاد تغییرات اساسی در کشور را در حال افزایش دانست و گفت: شاخص میل به اعتراض نیز از نشان‌گرهای مهم است. این اعتراض می‌تواند در قالب رفتارهای هنجارشکنانه یا کج‌روی خود را نشان دهد. از سوی دیگر در سالیان اخیر با افزایش فشار اقتصادی و معیشتی تاب‌آوری مردم کاهش پیدا کرده است.
وی با اشاره به شاخص گرایش به الگوهایی در حکمرانی نظیر حکومت غیردینی تصریح کرد: اگر احساس کنیم به دلیل ناکارآمدی‌ها، نگرش مردم به سمتی می‌رود که گویا حکومت دینی در حل چالش‌های کشور موفق نیست و شاید حکومت دیگری نظیر حکومت سکولار و غیردینی می‌تواند مشکلات کشور را حل کند، آن زمان زنگ خطر برای ما به صدا درمی‌آید.
در حوزه اعتیاد دچار کمبود نظریه‌پردازی با رویکرد دینی اسلامی هستیم
رستم‌وندی قانون‌گرایی، حقوق، آزادی و عدالت، برابری، اخلاق اجتماعی، نشاط اجتماعی، امید اجتماعی و امنیت اجتماعی را ازجمله شاخص‌های حوزه سلامت اجتماعی دانست و گفت: در حوزه نظریه‌پردازی برای آسیب‌های اجتماعی یک سری نظریات کلان داریم اما اگر از این بحث‌های کلان گذر کنیم به مواردی عینی و کاربردی نیز خواهیم رسید. از جمله این موارد «اعتیاد» است.
وی افزود: ما در حوزه اعتیاد به عنوان یک رفتار انحرافی دچار کمبود نظریه‌پردازی با رویکرد دینی و اسلامی هستیم. در تمام دنیا در مواجهه با اعتیاد، مصرف دخانیات را در شکل‌های مختلف به عنوان گام اول قرار می‌دهند.
رستم‌وندی گفت: اما به رغم داشتن قانون جامع کاهش مصرف دخانیات، این قانون را اجرا نمی‌کنیم. به هیچ عنوان این قانون اجرا نمی‌شود و فرهنگ عمومی نیز زمینه پذیرش این قانون را فراهم نمی‌کند، این در حالی است که مثلا در نیویورک سن فروش دخانیات را از ۱۸ به ۲۰ سال ارتقا داده‌اند اما در ایران خیلی ساده این مواد با پرداخت وجه در اختیار کودکان قرار می‌گیرد.
گفتنی است دومین همایش ملی مواجهه با آسیب‌های اجتماعی از دیدگاه اسلام با تلاش و همت دانشگاه شاهد و پژوهشگاه این دانشگاه و سازمان امور اجتماعی کشور و وزارت کشور ۲۶ و ۲۷ دی‌ماه در وزارت کشور در پنج کمیسیون عام (تلفیقی)، کمیسیون مفاسد اخلاقی، کمیسیون خانواده و جمعیت، کمیسیون تلفیقی حاشیه‌نشینی و کرونا و مفاسد اجتماعی و کمیسیون فضای مجازی در حال برگزاری است.