کاهش تعهدات ایران به گام سوم می‌رسد

کاهش تعهدات ایران به گام سوم می‌رسد
نادر کریمی‌جونی- روی کاغذ امیدهای زیادی به وجود آمده بود، ‌آن‌قدر که حتی ماکرون هم تصور کرد این دفعه با دفعات گذشته تفاوت دارد. از همین‌رو بود که او ابراز خوش‌بینی کرد که احتمال ملاقات میان ترامپ و حسن روحانی وجود دارد؛ احتمالی که به ناگاه حساسیت همه ناظران و رسانه‌ها را جلب کرد و به سرخط خبرهای روز تبدیل شد. اما در عین حال و در عمل هیچ چیز عوض نشده است؛ همان بدبینی‌ای که نسبت به اهداف ترامپ وجود داشت هنوز هم در میان رهبران جمهوری اسلامی ایران وجود دارد و حداقل در میان تصمیم‌گیران و تصمیم‌سازان حکومت ایران کسی اعتقاد ندارد که با وجود باقی ماندن تحریم‌ها، ایران از موضع خود عدول کند و مذاکره با پیش‌شرط‌های ایالات متحده را بپذیرد.در حال حاضر آنچه برای ایران موضوعیت دارد کاهش فشار ناشی از تحریم‌های ایالات متحده است. به این منظور مقامات ایران روش استفاده از ظرفیت برجام برای کاستن از تکالیف خود را انتخاب کرده‌اند تا سه کشور اروپایی باقیمانده در برجام نسبت به این کاهش تعهدات تهدیدآمیز حساس شوند و راه یا راه‌هایی را بر منتفع ساختن ایران از منافع این توافق پیدا کنند. برخلاف آنچه تبلیغ شده، عزیمت ظریف به محل نشست گروه ۷ نه با قصد تاثیر گذاشتن بر رویکرد این گروه نسبت به ایران بلکه برای سنگین‌تر ساختن وزنه فرانسه در جلب دو شریک دیگرش (آلمان و انگلستان) صورت گرفته است و وزیر امور خارجه ایران قصد داشته دیدگاه‌های ایران در خصوص پیشنهادهای فرانسه را به‌طور مستقیم به اطلاع راهبران دو کشور دیگر برساند. روشن است که آلمان و انگلستان نیز چندان به کاهش تحریم‌های آمریکا علیه ایران خوش‌بین نیستند اما در عین حال می‌خواهند راه‌هایی را برای بهبود مناسبات با ایران و حفظ توافق هسته‌ای به‌گونه‌ای که همچنان تهران به تعهدات کامل خود پایبند باشد، پیدا کنند. این تلاش البته با ابتکار عمل فرانسه صورت گرفته و همین که فرانسه و دو کشور دیگر از ارجاع مساله به شورای نظارتی برجام پرهیز کرده‌اند نشان می‌دهد که طرف اروپایی دلیل محکم و محکمه‌پسندی برای مقابله با رفتار ایران ندارد.از سوی دیگر در تهران رفتار ایالات متحده با کره‌شمالی به دقت مورد بررسی قرار گرفته است در این رفتار به خوبی مشاهده می‌شود که ملاقات‌های مکرر ترامپ و اون هیچ نتیجه عملی‌ای دربر نداشته و طرف آمریکا در قبال انجام این مذاکرات هیچ امتیازی به پیونگ‌یانگ نداده است. حتی اقدامات ابتدایی و محدودی که از طرف پیونگ‌یانگ برای ابراز حسن‌نیت و جلب نظر آمریکایی‌ها انجام شد بلافاصله مورد ترور شخصیت و اتهام قرار گرفت و واشنگتن این اقدامات را فریبکارانه خواند.
در حال حاضر نیز تخاصم مجددا به روابط آمریکا و کره‌شمالی بازگشته و علاوه بر جنگ لفظی، مقامات دو کشور دست به انجام اقدام عملی برای ابراز بی‌اعتمادی نسبت به یکدیگر زده‌اند؛ اقداماتی که ناظران را از حصول توافق میان این دو کشور و عملیاتی ساختن آن ناامید کرده است. روابط میان ایالات متحده و کره‌شمالی و ناکامی پیونگ‌یانگ در بهره‌مندی از منافع ملاقات با رییس‌جمهور آمریکا، بیش از پیش ایران را ناامید ساخته است و اگرچه پیش از انجام نخستین دیدار این دو رهبر، برخی ناظران داخلی مقامات کشور را به پیروی از این الگو ترغیب می‌کردند اما اکنون و کمتر از یک‌سال پس از این دیدارها، حتی ناظران خوش‌بین داخلی نیز نمی‌توانند مذاکرات واشنگتن- پیونگ‌یانگ را الگوی مناسبی برای تبعیت و دنباله‌روی قلمداد کنند به ویژه آنکه در واشنگتن نیز هیچ رفتاری که بتواند به خوش‌بینی ایرانی‌ها کمک کند، نشان داده نشده است و از این بابت حتی هواداران ملاقات ترامپ و روحانی نیز نمی‌توانند در این باره پیشنهادهایی مبتنی بر واقعیت بیان کنند.
هم‌اکنون می‌توان گام سوم کاهش تعهدات ایران را برداشته شده تلقی کرد، آنچه در هفته‌های اخیر میان رهبران اروپایی و ایرانی رخ داده است هنوز به واقعیت نپیوسته و از این بابت نمی‌تواند تاثیر عملی بر رفتار ایران داشته باشد. حال اگر آنچه ماکرون وعده‌اش را داده در ۶۰ روز بعدی عملیاتی شود و نظر ایران را جلب کند آن‌گاه رهبران پاریس، برلین و لندن می‌توانند انتظار داشته باشند که ایران نیز گام عملی در جهت همگرایی و کاهش سوء‌تفاهم‌ها بردارد.