کاهش ۱۹ درصدی صادرات فرش نسبت به سال ۱۳۹۵

نمایندگان بخش خصوصی و فعالان صنعت فرش دستباف کشور، علاوه بر مشکلات فضای اقتصاد کلان، از پیمان‌سپاری ارزی به عنوان یک مشکل بزرگ صادرکنندگان فرش پرداختند و خواستار لغو آن شدند. در بیست و یکمین نشست کمیسیون تسهیل تجارت و توسعه صادرات اتاق تهران که در مرکز ملی فرش برگزار شد، موانع تولید و صادرات فرش دستبافت مورد واکاوی قرار گرفت. متولیان دولتی صنعت فرش و فعالان بخش خصوصی در این نشست خواستار حذف پیمان‌سپاری ارزی برای صادرات فرش دستباف شدند.
در این جلسه، اشرف مرتضایی، کارشناس کمیسیون تسهیل تجارت و توسعه، تحلیلی از وضعیت تجارت فرش در ایران و جهان ارائه کرد و گفت: در هشت ماهه نخست سال‌جاری ۲۳۳ میلیون دلار فرش و صنایع‌دستی از کشور صادر شده که نسبت به مدت مشابه سال ۱۳۹۵ حدود ۱۹ درصد کاهش داشته است.
او با بیان اینکه صادرات فرش طی یک دهه اخیر نوسانات بسیاری را تجربه کرده است، ادامه داد: ارزش صادرات فرش دستباف از ۳۹۸ میلیون دلار در سال ۱۳۸۶ به ۵۶۰ میلیون دلار در سال۱۳۹۰ افزایش یافته و پس از آن سیر نزولی به خود گرفته است؛ به طوری که در سال ۱۳۹۴ به رقم ۳۱۹ میلیون دلار رسید. در سال ۱۳۹۶ ارزش صادرات حدود ۴۲۵ میلیون دلار بوده که نسبت به سال قبل رشد ۱۸ درصدی داشته است.
او با بیان اینکه ایران تا سال ۲۰۰۷ بزرگ‌ترین صادرکننده فرش دستباف در دنیا بود، توضیح داد: اکنون از میان کشورهای صادرکننده برتر فرش دستباف جهان در سال ۲۰۱۷ سه کشور ایران، هند و مصر بیش از ۷۰ درصد ارزش صادرات جهانی فرش دستباف را به خود اختصاص داده‌اند.
دخالت دولت تمامی ندارد
پس از ارائه این آمار، فرشته دست‌پاک، رییس مرکز ملی فرش طی سخنانی به اهمیت صنعت فرش در اقتصاد کشور پرداخت. او ضمن اشاره به جایگاه فرش دستباف در فرهنگ و تاریخ ایران تاکید کرد که این کالای استراتژیک باید در مسیر توسعه قرار گیرد.
این مقام مسوول گفت: اکنون تعدادی از واردکنندگان اعلام کرده‌اند که به دلیل چالش نقل و انتقال وجوه، حاضرند فرش ایرانی صاحب برند را تهاتر کنند. برای انجام این نوع تهاتر نیازمند طراحی مکانیسم‌های موثر هستیم. ضمن اینکه به طور جد معتقدیم با توجه به مشکلات موجود، پیمان‌سپاری ارزی باید برای صادرکنندگان فرش لغو شود.
همچنین سیدرضی حاجی‌آقامیری، عضو کمیسیون تسهیل تجارت و توسعه صادرات اتاق تهران نیز با انتقاد از مداخلات دولت در حوزه صادرات گفت: اگر دولت از وضع مقررات دست و پاگیر دست بردارد، صادرکنندگان خود ‌می‌توانند تحریم‌ها را دور بزنند. دولت ماه‌هاست که در کاری دخالت ‌می‌کند که در مورد آن صلاحیت ندارد.
او افزود: از منظر دخالت، من تفاوتی میان دولت دوازدهم با دولت دهم نمی‌بینم. صادرکنندگان مانند همین شرایط را در دوران دولت نهم و دهم نیز تجربه کردند. درخواست ما این است که دولت شش میلیارد دلار صادرات غیرنفتی بخش خصوصی واقعی را رها کرده و بازگشت ارز از سایر صنایع صادراتی را دنبال کند. البته باید تاکید کنم که صادرکنندگان برای ادامه فعالیت‌هایشان، چاره‌ای جز بازگرداندن ارز حاصل از صادرات خود ندارند.‌
‌پیمان ارزی برای صادرات فرش فاقد وجاهت است
محمد لاهوتی، دیگر عضو این کمیسیون با اشاره به اینکه تصور دولت از ارزش صادرات ناشی از قیمت غیرواقعی پایه گمرکی بوده است، ادامه داد: با توجه به کاهش قیمت‌ها در گمرک احتمالا آمار صادرات نیز کاهش پیدا ‌می‌کند.
او در ادامه گفت: فرش‌های صادراتی پس از خروج از کشور معمولا در انبارها نگهداری ‌می‌شود تا به فروش برسد. یعنی ممکن است این فرش‌ها سه ماه دیگر به فروش برسد و در این صورت پیمان ارزی برای صادرات فرش، معنا ندارد.
رییس کنفدراسیون صادرات ایران از تاثیر افزایش قیمت حمل‌و‌نقل بر قیمت تمام شده کالاهای صادراتی سخن گفت و افزود: چند سال است که در لایحه بودجه ارقام بالایی برای مشوق صادراتی در نظر گرفته ‌می‌شود اما تخصیص نمی‌یابد و این منجر به گسترش نااطمینانی در میان صادرکنندگان ‌می‌شود.
تجارت فرش دستباف رو به احتضار است
در ادامه ناصر نیشابوری یکی از فعالان صنعت فرش نیز با بیان این تعبیر که تجارت فرش دستباف ایران رو به احتضار است، گفت: لازم است در کنار توجه به فرش دستباف به فرش ماشینی نیز توجه شود. چرا که فرش ماشینی در حال رقابت با فرش دستباف است.
او معتقد بود که رفع تحریم فرش ایران از طریق مراجعی چون دادگاه لاهه شدنی نیست و باید پذیرفت که ایران بازار آمریکا را در زمینه فرش دستباف از دست داده است. نیشابوری افزود: در چنین شرایطی که آمریکا به عنوان بزرگترین بازار فرش دستباف از دست رفته است باید به بازارهای دیگر اندیشید. ما نیاز به بازاریابی حرفه‌ای داریم. بازاریابی حرفه‌ای نیز هزینه دارد و تلاشی جدی ‌می‌طلبد.
او با اشاره به اینکه نقل و انتقال پول به چالش جدی فعالان اقتصادی تبدیل شده، خواستار توجیه سفرا، رایزنان بازرگانی و مقامات سفارتخانه‌های ایران در سایر کشور‌ها برای همکاری با بازرگانان ایرانی شد.