کاهش ۴۴ درصدی بارش

با وجود اینکه در روز‌های اخیر شاهد بارندگی‌های شدیدی بودیم اما بر اساس آمار منتشر‌شده تا ۲۸ فروردین‌، متوسط بارش کشور ۱۱۷ میلیمتر است که در مقایسه با سال گذشته و میانگین بلندمدت ۴۴ درصد کاهش داریم و هنوز ۴۵ درصد نسبت به شرایط نرمال پایین‌تر است.
کاهش بارش‌ها، افت شدید آب پشت سدها را به دنبال داشته است به نوعی که حجم آب پشت سدها در روزهای پایانی فروردین‌ماه پارسال نزدیک به ۲۸ میلیارد مترمکعب بود اما این رقم امسال به ۱۳ میلیارد مترمکعب رسیده است.
سال گذشته هشت میلیارد مترمکعب از حجم آب پشت سدها در نیروگاه‌های برق‌آبی مورد استفاده قرار گرفت و امسال این رقم به سه میلیارد مترمکعب کاهش خواهد یافت. در همین حال وزیر نیرو نسبت به کم‌آبی تابستان پیش‌رو هشدار داد و از مسوولان خواست تا برنامه‌ریزی‌های لازم را انجام دهند.
رضا اردکانیان در حاشیه جلسه هیات دولت این هفته‌ اظهار کرد: کاهش ذخایر سدها روی مصرف شرب اثر می‌گذارد. کاهش ارتفاع سدهایی که نیروگاه برق دارند طبیعتا ما را با کاهش تولید برق در تابستان روبه‌رو می‌کند. این دو موضوع واقعیت‌هایی است که ما با آن مواجه هستیم. بهتر است از الان بدانیم تابستان کم‌‌آبی داریم و صحیح مصرف کردن را از الان آغاز کنیم.وی ادامه داد: ما خشک‌ترین سال را در نیم‌قرن اخیر تجربه می‌کنیم. در برخی از مناطق فلات مرکزی مثل زاینده‌رود اصفهان این خشکی بیشتر است. تا به حال چنین خشکی‌ای را سد زاینده‌رود از زمان تاسیسش به یاد ندارد.
وزیر نیرو خاطرنشان کرد: فرصت پیش‌رو برای ما به عنوان مسوولان مستقیم دست‌اندرکار امکان برنامه‌ریزی و برای مردم امکان صرفه‌جویی را فراهم می‌کند. هر چقدر مخازن موجود آب ما کمتر و صحیح‌تر مصرف شود ما تابستان بهتری را پشت سر خواهیم گذاشت.
شیوه مصرف آب و برق باید اصلاح شود
اردکانیان تصریح کرد:‌ هر چقدر در مصرف برق عادت کنیم درست و صحیح مصرف کنیم در تابستان خطر کمتری در ارتباط با خاموشی‌ها خواهیم داشت.
وی ادامه داد: سال گذشته ۹ هزار و ۳۰۰ مگاوات تولید برق از نیروگاه‌های آبی داشتیم. امسال در بهترین حالت به حدود پنج هزار مگاوات خواهد رسید یعنی چهار هزار و ۳۰۰ مگاوات کاهش تولید برق در نیروگاه‌ها داریم.
اردکانیان تاکید کرد: حتما باید شیوه مصرف خود را نسبت به سال گذشته در بخش‌هایی همچون مصارف خانگی، صنعت و کشاورزی طوری اصلاح و مدیریت کنیم که در زمان‌های پیک که زیاد هم نیستند با مصرف کمتر آسایش خود را حفظ کنیم تا منجر به خاموشی نشود. این مطلب را در روزهای آخر فروردین‌ماه بدانیم یعنی اینکه ما فرصت کافی برای تمرین کم مصرف کردن و صحیح مصرف کردن آب داریم.
وی ادامه داد: باید حتی‌المقدور از آب شرب که با هزینه بالا و زحمت زیاد تهیه می‌شود، برای مصارف ضروری استفاده کنیم.
وزیر نیرو در ارتباط با مقایسه هدر‌رفت آب در بخش شرب با بخش کشاورزی گفت: بخش شرب ما محدودیت سنگین‌تری نسبت به بخش کشاورزی دارد. الان که نمی‌شود جمعیت تهران را به آن سوی زاگرس که بارش‌ها خوب بوده منتقل کنیم. این جمعیت در تهران قرار دارد، منابع آبش محدود است و تعداد سدهایی که می‌شد احداث شود، احداث شده و با همین آب موجود باید آب شرب این جمعیت را تامین کنیم. پس صرفه‌جویی در مصرف خانگی ارتباطی با بخش کشاورزی ندارد.
وی یادآور شد: شرایط موجود فقط خاص امسال نیست. به طور کلی ما کشور کم‌آبی هستیم و باید بپذیریم زمانی همین مقدار آب را با جمعیت ۳۰ تا ۳۵ میلیون داشته‌ایم و حالا باید با جمعیت ۸۲ میلیونی زندگی کنیم. پس باید به سمت بهتر مصرف کردن و مدیریت مصرف برویم.اردکانیان در ارتباط با بارندگی‌های اخیر گفت: تا ساعت ۶:۳۰ بعدازظهر روز ۲۸ فروردین از ۱۱۴ ایستگاه باران‌سنجی که در سراسر کشور داریم، متوسط بارش کشور ۱۱۷ میلیمتر است که در مقایسه با سال گذشته و میانگین بلندمدت ۴۴ درصد کاهش داریم که امیدواریم در روزهای آتی فصل بهار همچنان بارش داشته باشیم.به طور کلی، ایران دارای شش حوضه آبریز اصلی است که این حوضه‌ها شامل «دریای خزر»، «خلیج‌فارس و دریای عمان»، «دریاچه ارومیه»، «فلات مرکزی»، «مرزی شرق» و «قره قوم» است.بارش‌ها امسال نسبت به سال آبی گذشته، به جز حوضه آبریز دریاچه ارومیه، در همه حوضه‌ها کاهش یافته و نسبت این کاهش‌ها از ۶/۲ درصد در حوضه دریای خزر تا ۷/۵۴ درصد در حوضه خلیج‌فارس و دریای عمان در نوسان است.بیشترین کاهش بارندگی‌ها مربوط به حوضه خلیج‌فارس و دریای عمان است که با ۴/۱۵۷ میلیمتر ارتفاع، نسبت به دوره مشابه پارسال که ۴/۳۴۷ میلیمتر بود، ۷/۵۴ درصد و نسبت به متوسط دراز‌مدت که ۵/۳۳۱ میلیمتر بود، ۵/۵۲ درصد کاهش داشت.
حوضه های آبریز
بعد از حوضه «خلیج‌فارس و دریای عمان»، حوضه آبریز «فلات مرکزی» با بیشترین افت بارش روبه‌رو شد که با ۸/۶۴ میلیمتر ارتفاع، نسبت به پارسال که ۶/۱۴۲ میلیمتر بود، ۶/۵۴ درصد و نسبت به متوسط دراز‌مدت که ۳/۱۳۹ میلیمتر بود، ۵/۵۳ درصد کاهش یافت.
«مرزی شرق» نیز از دیگر حوضه‌هایی است که در سال آبی امسال شاهد بارش‌های کمتری نسبت به قبل از آن بود؛ از ابتدای سال آبی ۹۷-۹۶ تا ۲۷ فروردین‌ماه، ارتفاع بارش‌ها در این حوضه آبریز ۳/۲۸ میلیمتر گزارش شد که نسبت به سال آبی قبل از آن ۸/۵۰ درصد و نسبت به میانگین درازمدت ۶۸ درصد کاهش یافت.
حوضه آبریز «قره قوم» از نظر کاهش بارندگی‌ها در رتبه چهارم قرار گرفت؛ از ابتدای سال آبی جاری تاکنون ارتفاع بارش‌ها در این حوضه آبریز ۳/۹۶ میلیمتر گزارش شد که نسبت به سال آبی قبل از آن که ۵/۱۶۹ میلیمتر بود، ۲/۴۳ درصد و نسبت به متوسط ۴۹ ساله نیز که ۱/۱۷۵ میلیمتر بود، ۴۵ درصد افت کرد.حوضه آبریز «دریای خزر» نیز تاکنون شاهد کاهش بارندگی بوده است؛ به این شکل که ارتفاع بارندگی‌ها در این حوضه آبریز تاکنون ۵/۲۷۲ میلیمتر بوده که نسبت به دوره مشابه سال ۹۶ که۹/۲۷۹ میلیمتر بود، ۶/۲ درصد و نسبت به متوسط ۴۹ سال گذشته که ۲/۲۹۴ میلیمتر بود، ۴/۷ درصد کاهش داشته است.
در این میان، بارندگی‌ها در حوضه آبریز دریاچه ارومیه افزایش یافت و با ۹/۱۴ درصد رشد، از ۱/۲۴۴ میلیمتر در سال گذشته به ۴/۲۸۰ میلیمتر افزایش پیدا کرد.