کدام کنشگران سیاسی و مدنی آزاد شدند؟

درست یک هفته پیش بود که با نزدیک شدن به نیمروز یکشنبه ۱۶ بهمن‌ماه، منابع رسانه‌ای از خبری مهم نوشته و تاکید کردند که تا دقایقی دیگر این خبر مهم از طریق بخش خبری ساعت ۱۴ شبکه یک سیمای جمهوری اسلامی اعلام خواهدشد. خبری که دقایقی بعد آن‌طور که پیشاپیش اطلاع‌رسانی شده بود، اعلام و روشن شد که موضوع «عفو معیاری رهبری» است. خبری که در ساعات بعد، جزئیات تکمیلی آن، از طریق رییس و معاون قضایی قوه قضاییه به اطلاع عموم رسید و عنوان شد که قرار است در روزهای آینده ده‌ها هزار نفر از محکومان و متهمان مشمول عفو یا تخفیف مجازات شوند. خبری که به‌ویژه از آنجا حائز اهمیت بود که این عفو به‌اصطلاح معیاری، علاوه بر زندانیان عادی، شامل حال شماری از زندانیان سیاسی نیز می‌شد.
انتشار این خبر که مطابق انتظار با واکنش گسترده افکار عمومی نیز مواجه شد، در ادامه در حالی منجر به آزادی یا کاهش مجازات حبس شماری از محکومان یا متهمان شد که بنابر آنچه حجت‌الاسلام پورخاقان رییس سازمان قضایی نیروهای مسلح در روزهای پایانی هفته‌ای که گذشت، اعلام کرد، «تا پایان روز پنجشنبه ۲۰ بهمن‌ماه، کلیه مشمولان عفو معیاری مقام معظم رهبری از زندان آزاد شدند یا تقلیل قانونی مدت مجازات در خصوص آنها اعمال شد.» اما اینکه این عفو گسترده، در نهایت شامل حال کدام یک از چهره‌های سیاسی، کنشگران مدنی و اهالی رسانه دربند شد، پرسشی بود که افکار عمومی درپی یافتن پاسخ آن بود. هرچند اخبار جسته و گریخته و موردی درباره آزادی برخی از این زندانیان و به‌ویژه آنانی که به‌نسبت دیگران سرشناس‌تر بودند یا بیش از باقی عفوشدگان، موردتوجه افکارعمومی و رسانه‌ها قرار داشتند، می‌توانست پاسخگوی افکارعمومی باشد اما از آنجا که هنوز جزئیات کامل از این مهم اعلام نشده، احتمالا در روزهای آینده نیز خبرهایی در خصوص آزادی یا تخفیف مجازات این محکومان یا متهمان سیاسی مخابره خواهد شد.
با این همه اما تا اینجا می‌توان گفت که ‏حسین یزدی کنشگر سیاسی که همچنین از چهره‌های رسانه‌ای نزدیک به جریان اصلاحات است، حوالی عصر روز جمعه از زندان دستگردِ اصفهان آزاد شده است. این در حالی است که مهدی مقدری که از جمله اعضای شورای شهر اصفهان در دوره پیشین بود و پیش از دوران محکومیت، در قامت دبیرکل سازمان عدالت و آزادی به‌عنوان یکی از اعضای حقوقی جبهه اصلاحات ایران شناخته می‌شد، از زندان مرکزی اصفهان آزاد شده است. این نویسنده و کنشگر سیاسی که در سال‌های گذشته آثاری را در حوزه علوم سیاسی تالیف کرده، در حالی راهی زندان شد که هنوز نماینده مردم اصفهان در شورای این کلاشهر بود و حالا آن‌طور که پایگاه خبری- تحلیلی امتداد در خبری اعلام کرده، از زندان آزاد شده است.همچنین فرهاد میثمی، پزشک و مترجمی که در هفته‌های گذشته اخباری درخصوص اعتصاب غذایش در زندان، بسیار مورد توجه افکار عمومی قرار گرفت، از زندان آزاد شده است. نکته حائز اهمیت اینکه این چهره سیاسی نزدیک به جریان اصلاحات که مرداد‌ماه ۹۷ بازداشت شده بود، با گذراندن دوران محکومیتش از زندان آزاد شد و ظاهرا آزادی او، ارتباطی به عفو اخیر رهبری نداشته است. هرچند در اخبار آزادی برخی از دیگر کنشگران سیاسی از جمله حسین یزدی و مهدی مقدری و حتی فریبا عادلخواه نیز اشاره‌ای به دلیل آزادی آنان و اینکه آیا مشمول عفو اخیر شده‌اند یا نه، نشده است. با این همه، به نظر می‌رسد در مورد فرهاد میثمی می‌توان با قطعیت از این نوشت که آزادی او، به دلیل اتمام دوران محکومیتش بوده و مشمول عفو اخیر نبوده است.این در حالی بود که فریبا عادلخواه استاد دانشگاه ایرانی- فرانسوی نیز در روزهای گذشته از زندان آزاد شده است. آن‌طور که خبرگزاری فرانسه در خبری اعلام کرد این زندانی دوتابعیتی که خردادماه ۹۸، پس از بازگشت به ایران بازداشت شد و در ادامه در دادگاهی به اتهام اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی و تبلیغ علیه نظام به ۵ سال زندان محکوم شده بود، از زندان آزاد شده است. همچنین وزارت خارجه فرانسه با استقبال از آزادی فریبا عادلخواه و تاکید بر لزوم آزادی دیگر شهروندان فرانسوی زندانی در ایران، اعلام کرد که لازم است عادلخواه، تمامی آزادی‌های خود از جمله در صورت تمایل، بازگشت به فرانسه را داشته باشد.
همزمان با انتشار اخبار آزادی این زندانیان سیاسی، برخی کنشگران مدنی‌، سیاسی و رسانه‌ای با اشاره به عدم آزادی شماری از وکلا و روزنامه‌نگاران از قوه قضاییه خواستند که این افراد نیز مشمول عفو اخیر شوند. در این میان، رییس اتحادیه سراسری کانون‌های وکلای دادگستری ایران (اسکودا) در نامه‌ای خطاب به رییس قوه قضاییه، با استقبال از سیاست ترمیمی در اعمال عفو و بخشودگی زندانیان وقایع اعتراضی اخیر، خواستار آزادی وکلای زندانی و بخشودگی آنان در آستانه سالروز پیروزی انقلاب اسلامی شد. آن‌طور که جعفر کوشا در این نامه خطاب به غلامحسین محسنی‌اژه‌ای نوشته، هم‌اکنون شماری وکلای زن و مرد ازجمله بهزاد حکیمی‌زاده، گیتی شفیعی، سعید عطایی‌کچویی، آرش کیخسروی، محمد نجفی، امیرسالار داودی و مصطفی نیلی که همگی از وکلای باسابقه هستند، در حبس به‌سر می‌برند و عفو اخیر نیز ظاهرا شامل حال‌شان نشده است.همچنین غلامحسین کرباسچی مدیرمسوول روزنامه هم‌میهن و مهدی رحمانیان مدیرمسوول روزنامه شرق در اظهاراتی جداگانه به بازداشت الناز و الهه محمدی، خبرنگاران روزنامه هم‌میهن و نیلوفر حامدی، خبرنگار روزنامه شرق اشاره کرده و خواستار آزادی این روزنامه‌نگاران شده‌اند. در این میان غلامحسین کرباسچی تاکید کرده «خبرنگاران بازداشت‌شده نه شعاری داده‌اند و نه تخریبی کرده‌اند و فقط آنچه را که دیده بودند، روایت کرده‌اند؛ پس به طریق اولی باید مورد عفو قرار گیرند.» مهدی رحمانیان نیز در گفت‌وگویی با روزنامه هم‌میهن در رابطه با حبس نیلوفر حامدی خبرنگار روزنامه شرق اظهارنظر کرد و گفت: «برای پیگیری وضعیت نیلوفر حامدی تلاش‌های زیادی شد، اما هیچکدام نتیجه نداد.» مدیرمسوول روزنامه شرق همچنین تاکید کرد: «در ارتباط با الهه محمدی و نیلوفر حامدی باید رویه‌ای که برای سایر خبرنگاران در پیش گرفته شده، انجام شود. به‌طور کلی بازداشت خبرنگار و مدیرمسوول را متوجه نمی‌شویم. خبرنگاران و مسوولان رسانه‌ای، در دسترس هستند، آنها حرف‌هایشان را در قالب مطالبی منتشر می‌کنند، بنابراین چرا باید آنها را بازداشت کرد.»