کرسنت لغو می شود؟

آغاز صادرات گاز به عراق تا اسفندماه، شکایت ترکیه از گران بودن گاز وارداتی، آغاز مذاکرات با هند، چین و کشورهای اروپایی و امارات برای فروش گاز، ورود به بازار خرده‌فروشی با صدور گاز به عمان، احتمال فسخ قراردادهای فروش گاز ایران به کرسنت و پاکستان از مهم‌ترین سایه و روشن‌های قراردادهای گازی ایران پس از توافق ژنو است.
ایران با ۳۳ تریلیون مترمکعب ذخایر گاز طبیعی هر چند عنوان بزرگ‌ترین دارنده ذخایر متعارف گاز طبیعی جهان را یدک می‌کشد اما سهمی کمتر از دو درصد در بازار جهانی گاز دارد.
در این بین، کلید قراردادهای صادرات گاز ایران در گرو توسعه فازهای پارس‌جنوبی است و با توجه به منفی بودن تراز فعلی تولید و مصرف گاز، پیش‌بینی می‌شود تا چند سال آینده امکان صادرات گاز بیش از سقف قراردادهای فعلی برای ایران فراهم نشود. از سوی دیگر در کنار تراز منفی تولید گاز، دستیابی آمریکا به فناوری استخراج و اکتشاف گازهای نامتعارف «شیل گس‌ها» به یکی از چالش‌های تمامی کشورهای صادرکننده گاز همچون ایران، قطر و روسیه تبدیل شده است.
با وجود این در شرایط فعلی، ایران در سه جبهه کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس، کشورهای شرق و جنوب شرق آسیا و کشورهای اروپا برای صادرات گاز مذاکراتی را با کشورهای مختلف آغاز کرده است.
توافق گازی ایران و امارات و احتمال فسخ کرسنت
شیخ عبدالله بن زاید آل‌نهیان، وزیر خارجه امارات متحده عربی هفته گذشته به تهران آمد و با مسوولان دولت و رییس‌جمهور دیدار و گفت‌وگو کرد. همزمان با مذاکرات دیپلماتیک ایران و امارات در تهران، این کشور شیخ‌نشین حاشیه جنوبی خلیج‌فارس یکی از مشتریان گازی ایران بوده اما قرارداد کرسنت به‌عنوان تنها قرارداد موجود صدور گاز به این کشور تاکنون به نتیجه نرسیده است.
از سوی دیگر، پیش‌بینی می‌شود در صورت توافق دولت ایران و امارات برای صادرات گاز با توجه به پیچیدگی‌های قرارداد کرسنت، قطعا فروش گاز ایران به این کشور از مسیر قراردادهای دیگری دنبال خواهد شد و احتمال فسخ قرارداد کرسنت هم محتمل به نظر می‌رسد.در حال حاضر مراحل داوری قرارداد گازی کرسنت در مجامع بین‌المللی دنبال می‌شود و حتی وزیر نفت هفته گذشته در نشست ویژه با برخی از نمایندگان و اعضای کمیسیون انرژی مجلس پاسخ‌هایی درباره نحوه رسیدگی به این داوری بین‌المللی گازی از سوی وزارت نفت ارایه کرده است.
احتمال لغو قرارداد صادرات گاز به پاکستان
براساس قرارداد گازی تهران- اسلام‌آباد تا سال آینده ایران باید به طور متوسط روزانه حدود ۵/۲۱ میلیون مترمکعب گاز به پاکستان صادر کند و با وجود مراحل نهایی ساخت و آماده‌سازی خط لوله انتقال گاز ایران طرف پاکستانی هنوز ساخت لوله گاز در خاک کشور خود را آغاز نکرده است.
بیژن زنگنه، وزیر نفت اخیرا در جمع خبرنگاران با بیان اینکه شخصا امیدی به قرارداد صادرات گاز به پاکستان ندارد، گفته است: به کار صادرات گاز به پاکستان اصلا امیدوار نیستم و با این شرایط که پاکستانی‌ها می‌گویند، بعید به نظر می‌رسد صادرات گاز به پاکستان عملیاتی شود.براساس توافق تهران- اسلام‌آباد چنانچه تا پایان سال ٢٠١۴ ایران یا پاکستان موفق به صادرات یا دریافت گاز طبیعی نشوند، طرفی که تخلف یا تعلل داشته باشد به‌ازای هر روز بین یک تا سه میلیون دلار باید جریمه پرداخت کند.
به گزارش مهر، در این بین قطعا امکان صادرات گاز ایران به پاکستان از سال ۲۰۱۴ وجود ندارد و از این رو یا طرف پاکستانی حاضر به پرداخت غرامت به ایران خواهد شد یا این قرارداد لغو می‌شود.
امید وزارت نفت به قرارداد گازی هند و چین
مسوولان مختلف وزارت نفت در دولت تدبیر و امید و به‌ویژه وزیر نفت بارها تاکید کرده‌اند که صادرات گاز به پاکستان به‌تنهایی توجیه اقتصادی بالایی ندارد و در صورت پیوستن هند و چین صادرات گاز به پاکستان توجیه دارد.
علی ماجدی، معاون امور بین‌الملل و بازرگانی وزارت نفت اخیرا با استقبال از بازگشت هند به مذاکرات خط لوله صلح تاکید کرده است: با توجه به طراحی اولیه خط لوله صلح، حتی چین هم می‌تواند به این خط بپیوندد.در این بین در سال‌های اخیر مذاکرات با شرکت‌های هندی برای صادرات گاز انجام شده به طوری‌که هم‌اکنون دو سناریوی صادرات گاز از مسیر دریای عمان یا انتقال گاز از خاک پاکستان روی میز مذاکرات تهران- دهلی است.
پیش‌بینی می‌شود با کاهش تحریم‌های بین‌المللی از سال آینده دور جدید مذاکرات گازی ایران و هند به منظور امضای قرارداد بلندمدت فروش گاز یا LNG آغاز شود.
توافق با عمان و ورود به بازار خرده‌فروشی گاز
از دو سال گذشته تاکنون مذاکرات متعددی بین ایران و عمان به منظور امضای قرارداد صادرات گاز آغاز شده بود و در نهایت تابستان سال‌جاری با سفر سلطان قابوس سلطان پادشاه عمان به تهران، وزیران نفت و انرژی دو کشور تفاهمنامه جدیدی برای نهایی کردن ساز‌و‌کار فروش گاز امضا کردند.بیژن زنگنه، وزیر نفت با اعلام اینکه ایران در مدت دو سال می‌تواند گاز خود را به عمان از مسیر دریایی صادر کند، یادآور می‌شود: یکی از مهم‌ترین اهداف امضای قرارداد گاز با عمان حضور ایران در بازار خرده‌فروشی گاز خواهد بود.
عراق خریدار دست به نقد گاز ایران
ایران و عراق سال‌جاری اولین قرارداد صادرات گاز را در بغداد امضا کردند و مطابق با این توافق روزانه ۲۰ تا ۲۵ میلیون مترمکعب گازهای ترش پارس‌جنوبی به نیروگاه‌های اطراف بغداد صادر خواهد شد.
از سوی دیگر مذاکرات مقامات تهران- بغداد برای امضای دومین قرارداد فروش گاز از خرمشهر به بصره ادامه دارد که در صورت امضای قرارداد دوم هم روزانه ۲۰ میلیون مترمکعب گاز به جنوب عراق صادر خواهد شد.
اختلاف‌نظر قیمتی با بزرگ‌ترین مشتری گاز
ترکیه قدیمی‌ترین مشتری گاز ایران در طول دو دهه گذشته تاکنون بوده است و حتی این کشور همسایه در شرایط تحریم واردات نفت و گاز از ایران را متوقف نکرده است، با این وجود هم‌اکنون مهم‌ترین چالش گازی پیش روی تهران- آنکارا، اختلاف نظر قیمتی است.
در طول یک دهه گذشته تاکنون ترکیه یکی از مشتریان سنتی گاز طبیعی ایران بوده به طوری‌که در طول چند سال اخیر به طور متوسط روزانه ۲۵ میلیون مترمکعب گاز به این کشور همسایه صادر شده است.
بیژن زنگنه، وزیر نفت اخیرا در یک برنامه تلویزیونی درباره گران بودن بهای گاز صادراتی ایران به ترکیه با تاکید بر اینکه در تمامی قراردادهای صادرات گاز وجود چنین ادعاهایی طبیعی و عادی است، تاکید کرده است: از این رو در تمامی قراردادهای صادرات گاز بندی به نام «بازنگری در قیمت و شرایط قرارداد» نهفته است.