کرونا و تئوری نشت از آزمایشگاه مرموز چینی

نشریه فایننشال‌تایمز در گزارشی به اوج‌گیری مجدد گمانه‌زنی‌ها در محیط بین‌المللی مبنی بر احتمال شیوع ویروس کرونا از آزمایشگاه ویروس‌شناسی ووهان چین پرداخته و به طور خاص به این مساله اشاره کرده که انجام گرفتن آزمایش‌های مرتبط با ویروس کرونا در این تاسیسات آزمایشگاهی، آن هم در شرایطی که این تاسیسات از نیروهای آموزش دیده و ماهر کمی برخوردار بوده و در عین حال، پروتکل‌های امنیتی نیز جهت انجام آزمایش‌های مرتبط با آن چندان رعایت نشده‌اند، بسیاری را بر آن داشته تا از احتمال بالای نشت و شیوع ویروس کرونا از مرکز ویروس‌شناسی ووهان خبر دهند.
فایننشال‌تایمز در این رابطه می‌نویسد: «جست‌وجو جهت یافتن پاسخ این پرسش که ویروس کرونا دقیقا از کجا شیوع پیدا کرده، بسیاری از توجهات جهانی را به بخش و شاخه‌ای از علم معطوف کرده که پیش از این تا حد زیادی از توجه افکار عمومی به دور بوده است.
حوزه مذکور «افزایش عملکرد» نام دارد که در چارچوب آن، پاتوژن‌ها دستکاری می‌شوند؛ امری که با هدف افزایش قدرت کشندگی و مرگبار بودن ویروس‌ها انجام می‌شود و هدف اصلی و اساسی آن این است که درک شود: ویروس‌ها چگونه رفتار می‌کنند و آیا در مقابل واکسن‌ها می‌توانند مقاومت کنند یا خیر؟ منتقدان می‌گویند که خطر نشت پاتوژن‌ها و زدن جرقه آغاز یک پاندمی (در سطح جهانی)، بسیار زیاد است. به طور خاص در آمریکا در سال ۲۰۱۴، رییس‌جمهور وقت این کشور «باراک اوباما» دستور به متوقف ساختن انجام آزمایش‌های «افزایش عملکرد» در مورد طیفی از ویروس‌های خطرناک را داد (تامین مالی در این زمینه را نیز متوقف ساخت). این در حالی است که قوانین و پروتکل‌های سخت‌گیرانه‌ای نیز در این رابطه وضع و اعمال شدند. با این همه، آزمایش‌های مشابه در مراکز ویروس‌شناسی دیگر در جهان، از جمله یک مرکز مرموز ویروس‌شناسی در شهر ووهان چین همچنان ادامه یافته است.
دکتر آنتونی فائوچی رییس انیستیتو ملی آلرژی‌ها و بیماری‌های عفونی آمریکا در یکی از جلسات استماع سنای آمریکا که در هفته گذشته برگزار شد گفت: در فاصله سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۰، یک گروه بین‌المللی ۱۵ نفره از دانشمندان ویروس‌شناس که در مرکز ویروس‌شناسی ووهان کار می‌کردند، مجموعه ۶۰۰ هزار دلار از بودجه عمومی آمریکا را دریافت کردند تا بفهمند که آیا ویروس کرونا با منشاء خفاش‌ها، تهدیدی جدی برای انسان‌ها به حساب می‌آید یا خیر؟
در چارچوب بخشی از این پروژه، ویروس‌شناس مشهور چینی شی ژنگ لی که از او به عنوان «زن‌خفاش چین» نیز یاد می‌شود، دو گونه مختلف ویروس کرونا را به یکدیگر پیوند داد که در نوع خود منجر به تولید شدن یک گونه مرگبار‌تر از این ویروس شد.
ویروس تازه ایجادشده، از نظر بسیاری از کارشناسان، از قابلیت انتقال به انسان‌ها و درگیر کردن آنها نیز برخوردار بوده است. تمامی اطلاعاتی که به آنها اشاره شد، مستند به داده‌های یک پژوهش هستند که در سال ۲۰۱۵ در مجله تحقیقاتی «نیچر» چاپ شدند. این پژوهش به طور خاص در مورد خطرات احتمالی انجام آزمایش‌ها در مرکز ویروس‌شناسی ووهان هشدار داده است. آنها در پژوهش خود نوشته‌اند: باید پروتکل‌هایی دقیق‌تر با هدف کاهش دادن احتمال شیوع ویروس‌های خطرناک و بیماری‌زا در آینده، بیش از پیش در دستورکار قرار گیرند.
این هشدار آن‌ها، در شرایط کنونی که هنوز دلایلی متقن در مورد احتمال انتقال ویروس کرونا از خفاش‌ها به انسان‌ها (یا از طریق یک حیوان واسطه به انسان‌ها) یافت نشده و بسیاری معطوف به این گزاره شده‌اند که احتمالا این ویروس از مرکز ویروس‌شناسی مرموز شهر ووهان انتقال یافته، بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است.
در اوایل سال جاری میلادی، یافته‌های یک پژوهش که از سوی «سازمان بهداشت جهانی» انجام شد تاکید می‌کرد که «خیلی بعید است که ویروس کرونا از یک تاسیسات آزمایشگاهی به بیرون نشت کرده باشد». با این حال، این مساله در ماه مارس توسط برخی کشورها نظیر آمریکا و انگلستان و حتی «تدروس آدهانوم» دبیر کل سازمان بهداشت جهانی که گفته بود تحقیقات در رابطه با منشاء شیوع ویروس کرونا کافی نبوده‌اند به چالش کشیده شده است.
جو بایدن به تازگی به نهادهای اطلاعاتی آمریکا دستور داده تا تئوری نشت ویروس کرونا از تاسیسات آزمایشگاهی چین را بررسی کرده و ظرف ۹۰ روز در این رابطه گزارش دهند. این در حالی است که رسانه‌های چینی قویا تئوری نشت ویروس کرونا از مرکز مذکور را رد کرده و آن را صرفا یک توطئه از جانب آمریکا علیه خود ارزیابی می‌کنند.
برخی کارشناسان و متخصصان آمریکایی بر این باورند که فارغ از اینکه شیوع ویروس کرونا، نتیجه نشت آزمایشگاهی باشد یا خیر، آمریکا به هیچ عنوان نباید در انجام آزمایش‌های مرتبط با این مساله، سرمایه‌گذاری مالی انجام می‌داد و یا حتی با مرکز ویروس‌شناسی ووهان جهت انجام آزمایش در رابطه با ساختار ویروس کرونا، همکاری می‌کرد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، آزمایشگاه‌های سطح دو به طور معمول جهت انجام آزمایش‌هایی که از خطر و ریسک تا حد متوسط برخوردار هستند، مورد استفاده قرار می‌گیرند. در این آزمایشگاه‌ها، متخصصان می‌توانند با آزادی عملی بیشتری و فقط با استفاده از کت و دستکش‌های آزمایشگاهی فعالیت کنند. همین مساله موجب شده تا ناظران پزشکی و متخصصان امر، از غیرایمن بودن آزمایشگاه‌های مذکور جهت انجام آزمایش در مورد ویروس کرونا خبر دهند و بر این نکته تاکید کنند که آزمایشگاه‌های سطح دو، از حیث ایمنی، صرفا استانداردهایی شبیه به مراکز دندانپزشکی را رعایت می‌کنند.
جدای از همه این‌ها، در سال ۲۰۱۸، دیپلمات‌های آمریکایی مستقر در چین بر اساس اطلاعاتی که از مراکز تخصصی در آمریکا دریافت کرده بودند، به چین هشدار دادند که مرکز ویروس‌شناسی ووهان با چالش جدی و اساسی کمبود نیروهای متخصص و ماهر و همچنین ضعف امنیتی محیط آزمایشگاهی رو‌به‌رو است. امری که می‌تواند حامل تهدیداتی اساسی و قابل توجه باشد.
در شرایط فعلی، برخی کارشناسان ارشد حوزه ویروس‌شناسی در آمریکا بر این مساله تاکید دارند که اساسا انجام آزمایش در مورد ویروس کرونا در آزمایشگاه ویروس‌شناسی ووهان، اقدام درستی نبوده است. امری که بیش از پیش، بازار گمانه‌زنی‌ها را در مورد شیوع ویروس کرونا از آزمایشگاه ویروس‌شناسی ووهان داغ کرده و بحث‌ها و مناظرات جدی را در این رابطه سبب شده است.