کشف گورستان تاریخی دنا و سد خرسان

گورستان تاریخی مربوطه به ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح در دهستان سادات محمودی (روستای لهسواره) شهرستان دنا در عملیات کاوش باستان‌شناسی کشف شده است.
دهستان سادات محمودی از توابع بخش پاتاوه شهرستان دنا در استان کهگیلویه‌و‌بویراحمد بوده که بخش زیادی از روستاهای این دهستان میان دو رودخانه خروشان بشار و خرسان واقع شده است.
مدیر کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی کهگیلویه‌و‌بویراحمد گفت: چهارمین مرحله نجات‌بخشی آثار تاریخی در دهستان سادات محمودی انجام شده است.
مجید صفایی افزود: در چهارمین کاوش، تاکنون پنج گورستان تاریخی کشف شده که ساختار گورها به صورت سنگ‌چین و با سقف خرپشته‌‌ای بوده است.
وی تاکید کرد: تاکنون سه عملیات نجات‌بخشی آثار تاریخی در روستای ده‌پایین سادات محمودی انجام شده و مرحله آخر آن نیز در مرداد ماه امسال، برای نخستین‌بار در روستای له‌سواره این دهستان انجام شد.
صفایی ابراز داشت: اشیای کشف شده در این کاوش شامل ظروف سفالی لوله‌دار، ظروف مفرغی و دستبند با نقش شیر و پیاله‌های پایه‌دار بوده‌اند.
مدیر کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی کهگیلویه‌و‌بویراحمد بیان کرد: بررسی اولیه کارشناسان این سازمان، از اشیای کشف‌شده مربوط به هزاره نخست قبل از میلاد و فرهنگ عیلامی بوده و تخمین زده می‌شود که مربوط به دو هزار و ۵۰۰ تا سه هزار سال پیش است.
وی عنوان کرد: کشف این آثار نشان‌دهنده اهمیت تاریخی این گورستان است.
وی مهم‌ترین هدف کاوش در دهستان سادات محمودی را نجات‌بخشی آثار تاریخی و ثبت و ضبط اطلاعات تاریخی استان تا پیش از اجرای سد آبی خراسان ۳ دانست. ساخت این سد در حوزه روستاهای سادات محمودی از توابع کهگیلویه‌و‌بویراحمد و بخشی از آن نیز در استان چهارمحال‌و‌بختیاری است.
گورستان تاریخی در دهستان سادات محمودی واقع در روستای له‌سواره شهرستان دنا این روزها سوژه بحث‌های مختلف در فضای مجازی شده است.
در یکی از این پست‌ها در فضای مجازی آمده که «این گورستان تاریخی در مخزن سد خرسان واقع شده و پژوهشکده میراث فرهنگی از پاسخگویی به افکار عمومی خودداری می‌کند و انتقال آب سرشاخه‌های کارون از سد خرسان برای مصارف صنعت در اصفهان، یزد و کرمان انجام می‌شود.»
کارشناس باستان‌شناسی معاونت میراث فرهنگی کهگیلویه‌و‌بویراحمد در رابطه با این شایعات در فضای مجازی گفت: در واقع انتقال آب از این مخزن صحت ندارد و بیشتر برای بحث کشاورزی و تولید برق استفاده خواهد شد.
علی‌اصغر آتش‌فراز افزود: این گورستان در محدوده آبگیری سد خرسان ۳ واقع شده و تا زمانی که کار کاوش کامل آن به پایان نرسیده باشد، پژوهشکده باستان‌شناسی کشور و وزارت میراث فرهنگی از دادن هر گونه مجوز برای آبگیری سد خودداری خواهد کرد.
وی تاکید کرد: سد خرسان ۳ هم‌اینک در حال ساخت بوده و حداقل تا پنج سال آینده آبگیری نخواهد شد.
سد خرسان ۳ یک سد مخزنی بتنی دو قوسی نازک با ارتفاع ۱۹۵ متر در فاصله ۵۰ کیلومتری جنوب شهرستان لردگان در دست اجراست و مجری طرح ملی سد خرسان ۳ وزارت نیرو و مکان ساخت آن نیز استان چهارمحال‌و‌بختیاری است.
سه هزار و ۷۰۹ شی‌ء تاریخی در کهگیلویه‌و‌بویراحمد وجود دارد که از این تعداد تاکنون ۴۲۰ قلم مرمت شده است.
تاکنون ۷۳۱ اثر تاریخی، فرهنگی و طبیعی این استان شامل ۶۱ آسیاب، ۵۰ خانه تاریخی،۴۰ قلعه، ۴۰ آب‌انبار، ۲۳۳ بقعه متبرکه، ۱۹ گورستان، ۱۷ استودان، ۱۳ پل، ۱۳ بافت تاریخی، پنج حمام، پنج مسجد و سه کاروانسرای این استان در فهرست آثار ملی قرار گرفته است.
قدیمی‌ترین شی‌ء تاریخی ثبت‌شده در کهگیلویه‌و‌بویراحمد ابزارهایی مربوط به تپه روستای بی‌بی زلیخا در شهرستان کهگیلویه و دوران نوسنگی است.
یکی از شاخص‌ترین آثار تاریخی این استان تابوت سفالی مربوط به هزاره اول قبل از میلاد بوده که در کشور منحصربه‌فرد است.
سکه‌ها، ظروف سفالی و فلزی مربوط به دوره‌های عیلامی، هخامنشی، اشکانی و ساسانی از جمله اشیای تاریخی کهگیلویه‌و‌بویراحمد است.
نقش‌برجسته‌های تنگ سولک در سال ۱۳۱۶ نخستین اثر ملی ثبت ملی شده در کهگیلویه‌و‌بویراحمد است.
استان کهگیلویه‌و‌بویراحمد با ۷۲۳ هزار نفر جمعیت در جنوب غربی ایران قرار دارد. این استان بیش از ۱۶۶ هزار کیلومترمربع مساحت دارد.