20 - 04 - 2020
کلاف سردرگم
گروه جامعه- بار دیگر ساماندهی مشاغل و دستفروشان دستمایه بحثهای شورای شهر و شهرداری قرار گرفته است. این بار رسیدگی به وضعیت آنها به صحن علنی شورای شهر و جدل برخی نمایندگان با یکدیگر شده و حتی پای وزارت کشور هم به میان آمده است. این مساله که از آن به عنوان ساماندهی مشاغل سیار و گاه مشاغل کاذب یاد میشود، حداقل در یک دهه گذشته به کرات از سوی نمایندگان ادوار مختلف شورای شهر و مسوولان شهری بیان شده، اما عملا نه اقدام خاصی برای رسیدگی به وضعیت آنها انجام شده، نه فضایی برای آنها به صورت دائم، موقت و فصلی ایجاد شده است. این واقعیت که جامعه ایران با بیکاری وسیع بیش از سه میلیون نفری در حال حاضر رو به روست و وجود تعداد بالای دستفروشان چه در مترو و چه در خیابانها را نمیتوان نادیده گرفت. همین بیکاری گسترده باعث شده بسیاری از مردم به خصوص در پایتخت به فروش اجناس مختلف کف خیابان و زیر زمین روی آورند. دستفروشانی که دیگر سن و سال نمیشناسد. از زن و مرد جوان گرفته تا میانسال و چیزی که بیش از همه آزاردهنده شده تعداد رو به گسترش کودکان و نوجوانانی است که در ساعتهای درس و تحصیل مشغول دستفروشی در مترو و خیابانها به انحای مختلف هستند. فارغ از مباحث کودکان کار، حالا دیگر وضعیت دستفروشی به شکلی شده که دیگر فقط نیازمندان و فقرا و سرپرستان خانواده یا کسانی که به شغل دوم نیاز دارند، اقدام به این کار نمیکنند؛ بلکه چون کاری آسان، با سود لحظهای و بدون پرداخت اجارهبها و مالیات است، بسیاری دیگر از زنان و مردان با هدف کسب و کار و سودآوری صرف به دستفروشی روی آوردهاند. نگاه به ساماندهی این شغل، چندین زوایا را دربر میگیرد. از سویی هر از چندی ماموران شهرداری به دلایل سد معبر و مزاحمت برای مغازهها و از رونق انداختن کسب و کار مغازهدارانی که ماهیانه میلیونها تومان اجارهبها میپردازند، دستفروشان را در هر نقطهای که بشود بازداشت میکنند و وسایل کسب و کار آنها را نیز ضبط میکنند. چه آنکه درگیری با دستفروشان ظرف سالهای گذشته فقط منجر به ضرب و شتم از سوی ماموران شهرداری نشده، بلکه حتی باعث کشته شدن یا خودسوزی دستفروشی شده است. اما از آن سو خود مغازهداران هم هستند که به ماموران شهرداری پول میدهند تا اجازه ندهند دستفروشی نزدیک آنها بساط خود را پهن کند و کسب و کار آنها را به رکود بکشاند. اما همه این بی نظمیها و برخوردها به دلیل این بوده که تاکنون محل مناسب و ثابتی برای اقامت دستفروشان در نظر گرفته نشده است. بارها حرف از روز بازار و شب بازار و بازهای فصلی شده است، اما همه آنها در حد حرف باقی مانده و عملیاتی نشده است. نهایتا شب عید به مدت ۱۰ روز با اجاره بالا، شهرداری محلی برای حضور دستفروشان در نظر میگرفت تا بتوانند شب عید کاسبی کنند. حالا اما برنامه جدیتری برای ساماندهی آنها از سوی شورای شهر و وزارت کشور مطرح شده است که در این برنامه هم مشخص نیست مثلا دستفروشان مترو که تفاوت عمدهای به لحاظ حجم حضور و نوع کارکرد با دستفروشان داخل خیابانها دارند، چه چارهای اندیشیدهاند. در واقع دستفروشان اصلیترین چیزی که نیاز دارند، یک مکان ثابت با کرایه معقول یا حداقل شنبه بازارها و یکشنبه بازارهایی همچون سایر شهرهای کشور است که هر از چندی بتوانند در همان مکانها مستقر شوند و دیگر کسی از سد معبر و از رونق افتادن کسب و کار مغازهداران گلایه نکند.
موافقان و مخالفان ساماندهی در شورای شهر
در جلسه روز سهشنبه شورای شهر تهران نیز طرح ساماندهی مشاغل سیار ازجمله دستفروشان، ونکافهها و وانتبارها که پیش از این یکفوریت آن به تصویب رسیده بود، مورد بررسی قرار گرفت و برخی نمایندگان به جدل لفظی در این زمینه با یکدیگر پرداختند. درنهایت این طرح با ۱۲موافق کلیاتش به تصویب رسید اما موافقان و مخالفان نظرات متفاوت داشتند.
حسن رسولی یکی از مخالفان بود که در مخالفت با کلیات این طرح گفت: شورا قانونگذار نیست و در خصوص ساماندهی مشاغلی مانند دستفروشی نیاز به قانون داریم. برای مشاغل باید مالیات سالیانه در نظر گرفته شود و کد کسب و پیشه وجود داشته باشد. در خصوص دستفروشان این امکان فراهم نیست و با مصوبه شورا نیز نمیتوان چنین قانونی را وضع کرد.
مخالفت با دستفروشان با قانون ۵۰ سال پیش
اما شهربانو امانی در واکنش به سخنان رسولی عنوان کرد: قانونی که به آن اشاره میکنید، مربوط به سال ۴۷ و ۵۰ سال پیش است که بیشتر مردم روستانشین بودند و اینگونه مهاجرت به شهرها بهخصوص پایتخت انجام نشده بود ما چه بخواهیم و چه نخواهیم این مشاغل در سطح شهر وجود دارد. بازدیدی به همراه شهردار از برخی از این ونکافهها که جگرفروشی میکردند داشتیم. متاسفانه به دلیل نبود قانون هیچکدام از آنها مجوز بهداشت نداشتند.
الهام فخاری یکی از موافقان طرح نیز توضیح داد: در مصوبه سال ۸۵ کمیته ساماندهی پیشبینیشده بود که از آن سال تا به امروز یک جلسه از آن کمیته تشکیل نشده است، اما در شورای پنجم جلسات مشترکی در خصوص ساماندهی مشاغل سیار برگزار کردهایم. برخی مشاغل بهتازگی اضافهشده که در مصوبه ساماندهی مشاغل وجود نداشت. بنابراین طرح جدیدی را تدوین کردیم. ممکن است دستفروشی در دهه ۳۰ یا ۴۰ معنا نداشته باشد، اما این مشاغل در حال حاضر موضوعیت دارد.
حجت نظری هم در تکمیل سخنان فخاری گفت: طرح جدید به خاطر آن است که سایر مشاغل در طرح دیدهشده و قانون قبلی منسوخ خواهد شد. همچنین در هیچ جای قانون، دستفروشی جرم و تخلف نیست.
ذکر این نکته ضروری است که در حالی برخیها از وجود قانون مربوط به ساماندهی دستفروشی پیش از انقلاب حرف میزنند که آن موقع دستفروشی به فروش مرغ و خروس و احشام زنده ختم میشد، اما الان دستفروشی شامل فروش اقلام مختلفی از انواع پوشاک و لوازم آرایش و لوازم آشپزخانه و لوازم مربوط به تکنولوژی موبایل و... میشود.
فضایی برای ساماندهی در شهر نداریم
در رابطه با ساماندهی دستفروشان و اینکه آیا بالاخره این اتفاق رخ خواهد داد یا خیر، نیره توکلی، جامعهشناس شهری به «جهانصنعت» گفت: برای ساماندهی دستفروشان به ایجاد فضاهای باز نیاز داریم و شهرداری باید فضاهای زیادی برای این کار در نظر بگیرد. همانطور که ما فضایی برای پیادهروی یا ورزشهای همگانی نداریم برای دستفروشان و ساماندهی آنها هم فضای مناسب نخواهیم داشت. تمام فضای باز شهر ما را شرکتهای بزرگ خصوص ی و برجها گرفتهاند و پیادهراههای جلوی آنها را هم تصرف کردهاند.
او در ادامه به این نکته اشاره کرد که میدانهای بزرگ شهر هم میتواند مکان مناسبی برای این کار باشد. به جای اینکه میدانهای بزرگ را برای تبلیغات شرکتهای بزرگ از پیش رزرو کنند بهتر است از این محیطها برای ساماندهی دستفروشان استفاده کنند و اجازه بدهند مردم هم از این فضا بهره ببرند و خرید کنند. توکلی ادامه داد: موضوع دیگری که در رابطه با ساماندهی دستفروشان باید در نظر گرفت این است که دستفروشان حتما باید شناسنامهدار باشند و روی کار آنها نظارت کامل صورت گیرد. از طرفی شناسنامهدار کردن دستفروشان و گرفتن مجوز برای دستفروشان نباید کار سخت و طاقتفرسایی برای آنها باشد که بتوانند به راحتی روند مجوز گرفتن را طی کنند.
این جامعهشناس شهری با اشاره به این موضوع که بحث کار کودک هم در این ساماندهیها باید مورد توجه قرار بگیرد تصریح کرد: از سوی دیگر باید به کودکانی که در این میان مشغول به کار هستند نیز توجه کرد. باید یک نظارت کامل روی این کودکان باشد، از جمله رعایت بهداشت، سلامت و همچنین وضعیت تحصیل بچهها که بسیار مهم است و توجه به این امر مهم میتواند بسیاری از مشکلات در این زمینه را از بین ببرد.
او در انتها راجع به بازارهای موقت و روز بازارها بیان کرد: اگر بخواهیم نگاهی کلی به موضوع روزبازارها و بازارهای موقت داشته باشیم، به نتایج خوبی خواهیم رسید. اگر این بازرها تبدیل به نهاد شوند اتفاق خوبی رخ خواهد داد اما باید بر آنها نظارتهای زیادی شود که آیا استاندارد هستند یا خیر، آیا مواد خوراکی که در آنجا عرضه میشود اعتبار دارند؟
توکلی همچنین به شب بازارها نیز اشاره و عنوان کرد: استفاده از فضاهای شهری در شب هم ایده خوبی است. با تغییر سبک زندگی و علاقه به شب زندهداری در مردم این طرح میتواند موفق باشد اما باید این نکته را هم مورد نظر قرار داد که برای اجرای این طرح لازم است به محیطی که قرار است طرح در آن اجرا شود توجه کرد. برای مثال برای شب بازارها باید مکانی را در نظر گرفت که از محلات دور است چرا که رفتوآمد میتواند باعث از بین رفتن آسایش و آرامش محلات شود و در درازمدت نارضایتی ساکنان را فراهم کند.
تهیه دستورالعمل ساماندهی مشاغل در وزارت کشور
همچنین مدیرعامل شرکت ساماندهی صنایع و مشاغل شهر تهران از تهیه دستورالعمل ساماندهی مشاغل در وزارت کشور خبر داد. حمیدرضا تحصیلی نیز در جلسه شورای شهر درباره ساماندهی مشاغل سیار و بیکانون در شهر تهران اظهار کرد: دستورالعمل ساماندهی مشاغل توسط وزارت کشور و سازمان شهرداریها و دهیاریها تهیه شده و بهزودی ابلاغ میشود و تمام دغدغهها در این دستورالعمل دیده شده است.
او با بیان اینکه در این دستورالعمل وظایف تمامی دستگاههای ذیربط در حوزه دستفروشی مشخص شده است، اضافه کرد: این دستورالعمل تمامی دستگاهها را برای ساماندهی دستفروشی در کل کشور موظف میکند که به اقدامات محوله جامه عمل بپوشاند.
تحصیلی همچنین ادعا کرده برای این دستورالعمل ساعتها و ماهها کار شده است و نیازی به مصوبه جدید از سوی شورای شهر تهران در این خصوص نیست. اما شورای شهر نه تنها مصوبه خود را در این زمینه اعمال کرده، بلکه باید دید تا چه میزان این ساماندهی شکل میگیرد و به معنای واقعی دستفروشان برای خود جا و مکانی جهت عرضه محصولاتشان خواهند داشت.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد