کلیدی برای توسعه ترانزیت و لجستیک

گروه حمل‌ونقل- پروژه خط آهن شلمچه- بصره یکی از مهم‌ترین طرح‌های زیرساختی ایران در بخش حمل‌ونقل بین‌المللی است که می‌تواند ایران را به شبکه ریلی عراق و از آنجا به دیگر کشورهای عربی، آسیای غربی و حتی اروپا متصل کند. این پروژه نه‌تنها در توسعه صادرات و واردات کالا تاثیر قابل‌ توجهی خواهد داشت، بلکه با گسترش سفرهای ریلی بین دو کشور ایران و عراق، بستر جدیدی برای گردشگری و تبادل فرهنگی فراهم خواهد کرد.
اتصال این مسیر ریلی می‌تواند سهم ایران را در ترانزیت کالا و حمل‌ونقل مسافر در منطقه افزایش دهد. براساس مطالعات اقتصادی، این خط آهن می‌تواند ظرفیت لجستیکی کشور را به میزان قابل‌ توجهی ارتقا داده و سهم ترانزیت را در تولید ناخالص داخلی افزایش دهد. این پروژه می‌تواند زمینه‌ساز اشتغالزایی و جذب سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی در بخش حمل‌ونقل و صنایع وابسته شود.
به رغم اهمیت این پروژه، اجرای آن با چالش‌هایی روبه‌رو بوده است. به گفته مسوولان در کنار مشکلات فنی و مالی، فشارها و کارشکنی‌های کشورهای غربی به عنوان یکی از موانع اصلی محسوب می‌شود. این کشورها با سیاست‌های تحریمی و ایجاد موانع دیپلماتیک سعی در محدود کردن توسعه ارتباطات بین‌المللی ایران دارند. علاوه بر این، برخی اختلافات اجرایی و هماهنگی‌های بین دو کشور ایران و عراق نیز روند اجرای پروژه را کند کرده است.
با وجود موانع، تلاش‌ها برای تکمیل خط آهن شلمچه- بصره همچنان ادامه دارد. این مسیر ۳۲کیلومتری به دلیل اهمیت استراتژیک خود، از حمایت دولت‌های ایران و عراق برخوردار است. یکی از مراحل کلیدی اجرای این پروژه، ساخت پل روی رودخانه اروند است که نقشی حیاتی در اتصال دو کشور
ایفا می‌کند.
این خط آهن نه‌تنها برای ایران و عراق بلکه برای کل منطقه حائزاهمیت است. ایران می‌تواند به عنوان یک کریدور ترانزیتی مهم، نقشی کلیدی در اتصال شرق به غرب و شمال به جنوب ایفا کند. عراق نیز از طریق این خط آهن می‌تواند به یکی از مسیرهای تجاری منطقه تبدیل شود و دسترسی به بنادر و شبکه‌های ریلی ایران را برای صادرات و واردات کالا افزایش دهد.
پروژه خط آهن شلمچه- بصره نقطه عطفی در توسعه اقتصادی، تجاری و فرهنگی ایران و عراق باشد. تحقق این پروژه نیازمند تلاش‌های دیپلماتیک، تامین مالی مناسب و همکاری‌های فنی بین دو کشور است. در شرایط فعلی، تکمیل این پروژه می‌تواند پاسخی عملی به فشارهای خارجی و گامی مهم در جهت تقویت موقعیت ایران در منطقه و جهان باشد.
سهم ترانزیت و لجستیک از تولید ناخالص داخلی
در همین خصوص عضو کمیسیون عمران مجلس درباره اهمیت راه‌اندازی هر چه سریع‌تر راه‌آهن شلمچه- بصره اظهار داشت: در ماده‌۵۴ برنامه هفتم توسعه به موضوع ترانزیت توجه شده است. باید بپذیریم که یکی از منابع درآمد پایدار در کشورها بحث ترانزیت و لجستیک است و در این شرایط فعلی که انرژی و سوخت یکی از نیازهای اصلی و اثرگذار در حمل‌ونقل خواهد بود، هر کشوری که از این ظرفیت بیشتر بهره‌ ببرد، درآمد بیشتری خواهد داشت و این بخش غیر‌قابل تحریم شدن است.
مجتبی یوسفی ادامه داد: کشورهای اروپایی ذخایر طبیعی و انرژی ندارند اما ۵٠‌درصد GDP این کشورها به ترانزیت و کریدورها گره خورده‌ است و همین نگاه در ایران باید به اقتصاد به اجرا برسد. از این رو در ماده‌۵۴ برنامه هفتم برای اولین بار ستاد ملی ترانزیت با ریاست رییس‌جمهور و دبیری وزیر راه‌وشهرسازی برای هم‌افزایی و تمرکز در تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری و جلوگیری از تعدد تصمیمات که باعث موازی‌کاری و تداخل امور تشکیل شد. انتظار ما از رییس‌جمهور این است که اقدامات و پروژه‌های بر زمین مانده در این ستاد حل و فصل شود و باید شوراها درباره موضوعات متعدد حمل‌ونقل تشکیل شوند.
عضو کمیسیون عمران مجلس با بیان اینکه اگر مسیرهای ترانزیتی کشور فعال شوند و رونق پیدا کنند، هم امنیت پایدار و هم درآمد پایدار ایجاد می‌شود، گفت: در چند سال اخیر شاهد سرمایه‌گذاری چین در توسعه بندر گوادر بوده‌ایم و بندری با ظرفیت بیش از ١٢٠‌میلیون تن در پاکستان در حال توسعه است که بتوانند به آب‌های آزاد دسترسی داشته باشند.
یوسفی بیان کرد: در حالی که گوادر برای اتصال به لاذقیه از مسیر ایران چهار ‌روز زمان نیاز دارد همین مسافت را در مسیر دریایی بدون ایران باید ١٢‌روزه طی کند و به طور قطع هزینه‌های حمل‌ونقل این کشور به شدت افزایش پیدا می‌کند.
مزایای اتصال خط آهن شلمچه- بصره
عضو کمیسیون عمران مجلس و نماینده مردم استان خوزستان با اشاره به مزایای راه‌آهن شلمچه- بصره تاکید کرد: یکی از مواهب خوب این مسیر ریلی ارتباط ظرفیتی و بازی برد- برد برای ایران و عراق است. در این میان کشورهای غربی نمی‌گذارند این وحدت بین کشورهای منطقه اتفاق بیفتد چراکه به خوبی می‌دانند این پروژه‌ها امنیت پایدار منطقه را افزایش می‌دهند و ارتباط موثر غیرقابل تحریم را به وجود می‌آورند.
یوسفی به ایلنا گفت: در حال حاضر پروژه راه‌آهن شلمچه- بصره که در دولت گذشته آغاز شد، به مرحله اجرایی رسیده‌ و هم در بخش بار و هم بخش مسافر در حال انجام است. او در پاسخ به این پرسش که عراقی‌ها در قرارداد با ایران برای اجرای این پروژه تنها بخش مسافر را مطرح کرده‌اند و این موضوع آیا اهداف ترانزیتی ایران را تحت‌الشعاع قرار نمی‌دهد، اظهار داشت: شروع این پروژه با بخش مسافر است اما بخش باری تکمیل‌کننده آن خواهد بود. بخش بار باید برای دو طرف صرفه اقتصادی داشته باشد، از این جهت انتظار ما از دولت این است که علی‌رغم کارشکنی‌هایی که از سوی برخی از کشورهای غربی برای عدم اجرای پروژه‌های مشترک ایران و عراق و سایر کشورهای منطقه انجام می‌شود، سرعت اجرای این پروژه‌ها را بالا ببرد و در حال حاضر اجرای این مسیر ریلی با کندی پیش می‌رود و باید شخص رییس‌جمهور به این پروژه ورود کند.
یوسفی درباره اینکه گفته می‌شود علت کند شدن اجرا، مواضع عراق در این پروژه است، ادامه داد: مواضع عراق به این دلیل است که برخی از کشورهای غربی نمی‌خواهند این پروژه‌های مشترک بین ایران و عراق ازجمله راه‌آهن شلمچه- بصره به اجرا برسد. دلیل اصلی عدم راه‌اندازی کریدورهای انرژی و حمل‌ونقلی در منطقه همین موضوع کارشکنی‌های کشورهای غربی است اما ایجاد این مسیر ریلی منافعی برای عراق و ایران ایجاد می‌کند.
او همچنین درباره کاهش تردد کامیون‌های تجاری بین ایران و عراق تاکید کرد: برای رسیدگی به تمام این مشکلات باید کارگروه ویژه ترانزیت و لجستیک در وزارت امور خارجه تشکیل شود و درباره این موضوعات کار ویژه برای وزارت امور خارجه و وزارت راه‌وشهرسازی پیش‌بینی کنیم. تاجر و سرمایه‌گذاران ایرانی بدون این مشکلات ترانزیتی با سختی در حال فعالیت هستند و نباید مشکلات ترانزیت بر این مشکلات افزوده شود و دولت باید حامی سرمایه‌گذاران باشد و باید در وزارت امور خارجه برای تاجران و فعالان اقتصادی یک VIP ایجاد شود.