کمبود تراشه، چالش جدی در صنعت  خودروسازی کشور

«جهان‌صنعت»- امروزه هر چند مولفه‌های خاص داخلی و شرایط ویژه‌ای به دلیل تحریم بر صنعت خودرو کشور حکمفرماست ولی به طور کل تابعی از صنعت جهانی است. در این راستا تغییرات قیمتی، مشکلات حمل و نقل و هر محدودیتی که در صنعت دنیا اتفاق می‌افتد روی صنعت داخلی نیز تاثیرگذار است.
یکی از مواردی که صنعت خودرو کشور را تحت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌الشعاع قرار داده، کمبود تراشه‌هاست. طی سال‌های اخیر تقاضا برای تجهیزات فناوری کاهش یافته بود اما با شیوع ویروس کرونا به طور غیرمنتظره‌ای تقاضا برای خرید دستگاه‌های الکترونیکی افزایش یافت و تولیدکنندگان رایانه‌های شخصی، لپ تاپ و تبلت‌ها نیز با انبوه تقاضا روبه‌رو شدند. با توجه به اینکه تمام این دستگاه‌ها نیازمند تراشه‌هایی برای پردازش، تامین گرافیک و قابلیت‌های دیگر هستند، این مساله یکی از عللی شد تا دنیا با کمبود تراشه مواجه شود. البته نباید از این موضوع غافل شد برخی کارخانه‌ها نیز به دلیل همه گیری کووید ۱۹ منجر به تعطیلی شدند که این موضوع نیز بی تاثیر نبوده است.
یکی دیگر از دلایل کاهش تراشه در بازار، قراردادن شرکت SMIC در فهرست سیاه بازرگانی بود که سبب شد بسیاری از شرکت‌ها خرید از تراشه‌های SMIC را متوقف کنند. این تراشه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ساز چینی حدود پنج درصد بازار جهانی نیمه رساناها و حدود ۱۰درصد بازار تراشه‌هایی را در اختیار دارد که با فناوری‌های قدیمی تر ساخته می‌شوند.
از سال ۲۰۲۰ جهان با بحران کمبود تراشه‌های نیمه رسانا مواجه شد که اکنون این موضوع از کنسول‌های بازی تا خودروسازان را گرفتار کرده و به نظر می‌رسد تلفن‌های هوشمند در لیست بعدی قرار دارند.
کمبود تراشه یکی از دلایل انباشت خودروهای ناقص
صنعت خودرو ایران طی سه سال اخیر به دلیل تحریم‌های بین‌المللی با کمبود قطعه دست و پنجه نرم می‌کرد و حالا نیز با مشکل جدید جهانی کمبود تراشه رو به رو شده است. کمبود تراشه در دو بخش بر روند تولید خودروهای داخلی تاثیر گذاشته که بخش اول مربوط به ایجاد اختلال در روند تولید و دیگری به کاهش سرعت تکمیل خودروهای ناقص مربوط است که این دو موجب مختل شدن برنامه تولید خودروسازان و انباشته شدن خودروهای ناقص در کف شده است.
در هر خودرو به طور معمول در ۳۶ بخش آن بیش از ۱۰۰ میکرو پردازشگر تراشه به کار می‌رود تا کنترل همه چیز از ایربگ، فرمان برقی و سیستم ضدقفل ترمز تا نمایشگرهای اطلاعات خودرو را فعال کند.
از جمله این مشکلات زمان سفارش گذاری تا تحویل قطعات نیمه‌هادی است که از دی ماه ۹۹ تا اردیبهشت ۱۴۰۰ حدود چهار برابر شده و متاسفانه این دیرکرد ادامه دارد. بر اساس گزارش‌ها میانگین زمان تامین میکروکنترل‌ها که در دی ماه سال گذشته برابر با ۱۶ هفته بود، در اردیبهشت امسال به ۴۴ هفته و در مرداد به ۵۰ هفته رسیده است.
در ابتدای سال ۲۰۲۱ پیش‌بینی می‌شد کمبود عرضه تراشه باعث کاهش ۶۱ میلیارد دلاری درآمد صنعت خودرو شود ولی پیش‌بینی‌های جدید نشان از شرایط وخیم‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌تر و کاهش درآمد ۱۰۹ میلیارد دلاری این صنعت دارد. شرکت فولکس واگن پیش‌بینی می‌کند شرایط تامین میکروچیپ‌ها در سه ماهه سوم سال بدتر شود و کاهش درآمد بیشتری در انتظار صنعت خودرو باشد. تاکنون صنعت خودرو به دلیل توقف‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های ناشی از عدم دستیابی به قطعات نیمه‌هادی، سه میلیون تولید را از دست داده و به نظر می‌رسد خودروسازان حداقل پنج میلیون تولید را در سال جاری به دلیل کمبود عرضه نیمه‌هادی‌ها از دست دهند.
شرکت تویوتا از ابتدای سال به طور متناوب خطوط تولید خود را متوقف کرده است. هم‌اکنون نیز تویوتا به دلیل عدم در دسترس بودن میکروچیپ‌ها از ۲۰ آگوست تا انتهای سپتامبر (۲۹ مرداد تا ۸ مهر) چندین روز خطوط تولیدی خود را تعطیل خواهد کرد و تولید را معادل ۴۰ درصد کاهش و در ماه سپتامبر ۴۰۰ هزار تولید را از دست می‌دهد. شرکت‌های فورد، هوندا، فیات کرایسلر و فولکس واگن نیز به دلیل کمبود تراشه با خساراتی چشمگیر روبه‌رو شده‌اند.
علاوه بر صنعت خودرو، تولید کنسول‌های بازی نیز با کاهش مواجه شده و گیمرها برای دستیابی به سیستم‌های جدید Microsoft Xbox Series X و ۵ Sony PlayStation هم‌اکنون با چالش مواجه شده اند.
شرکت‌های تولید کننده تلفن‌های هوشمند به لطف تولیدکنندگانی مانند اپل و سامسونگ که اجزای مهم را انبار کرده بودند، تاکنون با کاهش تولید مواجه نشده‌اند، هر چند نشانه‌های مواجه این صنعت با کمبود تراشه‌ها مشاهده شده و پیش‌بینی کاهش تولید برای تولیدکنندگان تلفن همراه را می‌توان متصور شد.
به گفته گارتنر، تقاضا و فروش برای گوشی‌های هوشمند در سال ۲۰۲۰ با شیوع ویروس کرونا ۵/۱۲درصد کاهش یافت، با این حال این تقاضا در سال جاری به سرعت در حال بازیابی است. گارتنر می‌گوید که فروش جهانی تلفن‌های هوشمند در سه ماهه اول امسال ۲۶ درصد نسبت به سه ماهه اول سال گذشته رشد داشته است.
پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که در سال ۲۰۲۱ بازار جهانی خودرو با رشد ۹درصدی تقاضا به ۴/۸۳ میلیون دستگاه افزایش یابد. در سال ۲۰۲۲ نیز با پنج درصد افزایش تقاضا به ۹/۸۶ میلیون دستگاه و با چهار درصد افزایش تقاضای مجدد در سال ۲۰۲۳ به ۷/۸۹ میلیون دستگاه افزایش یابد.
بحران کمبود عرضه تراشه‌ها تا سال ۲۰۲۳ ادامه دارد
طبق پیش‌بینی‌های صورت گرفته، مجموع افزایش قیمت تراشه‌ها طی سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ بیش از ۷۰ درصد افزایش پیدا خواهد کرد و تا سال ۲۰۲۳ صنایع متفاوت دنیا از جمله خودرو با کمبود عرضه تراشه‌ها مواجه خواهند شد. بر این اساس شرکت‌های تولیدی و به خصوص خودروسازان برنامه خود را بر این اساس تهیه کرده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند. صنعت خودروسازی کشور نیز در بحث تراشه کاملا وابسته واردات است. هم‌اکنون آمار دقیقی از خودروهای ناقص وجود ندارد ولی در آخرین آمار تعداد خودروهای ناقص از ۱۰۰هزار دستگاه عبور کرده بود. برای برون رفت از این موضوع پیشنهاد می‌شود تا برنامه منسجمی با همکاری خودروسازان و قطعه‌سازان تهیه و موضوع تولید خودرو ناقص که منجر به ایجاد مشکلات کیفی و افزایش هزینه‌ها می‌شود، از دستور کار خارج شود.