کمک به توسعه معدنکاری پایدار با آزاد‌سازی پلکانی قیمت انرژ

منیر حضوری- یکی از موضوعاتی که همواره در حوزه معدنکاری مطرح بوده است بحث تاثیر انرژی بر معدن و صنایع معدنی است. کارشناسان باور دارند که معدنکاران به انرژی ارزان‌قیمت دسترسی دارند و این باعث شده راحت‌تر از دیگر کشورها که انرژی گران‌تری دارند بتوانند دست به فعالیت بزنند؛ بدون اینکه دغدغه‌مند مصرف انرژی بیشتر و آلودگی محیط‌زیست باشند.
با اینکه از جهت تامین انرژی ارزان‌قیمت، معدنکاری در ایران مقرون به صرفه است اما از طرف دیگر داد فعالان محیط‌زیست درآمده است؛ چراکه معدنکاران با استفاده از انرژی‌های ارزان‌قیمت فضا را آلوده کرده و کمتر سراغ معدنکاری سبز می‌روند. به طور مثال بسیاری آلودگی هوای این روزهای پایتخت را به فعالیت کارخانه‌های سیمان اطراف تهران ربط داده و باور دارند که باز هم مصرف مازوت و تمرکز بر انرژی ارزان‌قیمت هوا را آلوده کرده است!
هرچند سیمان کالای ارزشمندی است اما در کنار تولیدش، آلایندگی‌های زیست‌محیطی فراوانی را نیز به همراه دارد. به همین جهت در بسیاری از کشورها، تاثیرات زیست‌محیطی صنعت سیمان مورد بررسی قرار گرفته است. ما هم برای توسعه پایدار صنعت سیمان کشور، لازم است جنبه‌های زیست‌محیطی این صنعت را مورد شناسایی قرار دهیم چراکه مونوکسیدکربن زیادی تولید شده و به گرمایش کره زمین
کمک می‌کند.برای اینکه بتوانیم به توسعه دست پیدا کنیم باید در مسیر معدنکاری پایدار حرکت کنیم و قیمت حامل‌های انرژی واقعی‌تر شوند. با توجه به اینکه ایران یکی از امضا‌کنندگان معاهده اقلیمی پاریس بوده است و متعهد شده طی چند سال آینده از میزان تولید گازهای گلخانه‌ای کم کند باید هم در این مسیر حرکت کرد. برای این مهم باید برنامه‌ریزی داشته باشیم چراکه در غیر این صورت بابت آلودگی محیط‌زیست باید به دنیا خسارت دهیم.zاما مساله این است که اگر قیمت حامل‌های انرژی افزایش پیدا کند، صنایع نابود خواهند شد و از طرف دیگر اگر هم بر اساس همین مدل پیش برویم انرژی و محیط‌زیست نابود می‌شوند.
در این رابطه امیربیژن یثربی عضو بنیاد ملی نخبگان به «جهان‌صنعت» گفت: یکی از دلایل رشد معادن و صنایع معدنی ایران دسترسی به انرژی ارزان‌قیمت بوده است. در نتیجه این مهم بسیاری از صنایع و معادن ما رشد کرده‌اند. اما اینکه آیا قیمت انرژی و به خصوص برق را باید ارزان نگه داشت یا خیر، بحثی است که در جامعه اتفاق افتاده و باعث تقابل متولیان بخش نیرو و مصرف‌کنندگان انرژی در بخش معدن کشور شده است.
برق ارزان
یثربی با اشاره به اینکه قیمت برق در کشور بسیار ارزان است، تصریح کرد: این مهم باعث شده نتوانیم هزینه‌های این حوزه از قبیل تعمیر و نگهداری را پوشش دهیم. امروز بسیاری از هزینه‌های مربوط به صنعت برق مربوط به هزینه‌های ارزی هستند. در ادامه با توجه به مشکلاتی که در کشور وجود دارد و از طرف دیگر با وجود تحریم‌های ظالمانه طبیعی است که صنعت برق کشور نتواند هزینه‌های ارزی خود را پوشش بدهد.عضو بنیاد ملی نخبگان در رابطه با اینکه در این زمینه دانش‌بنیان‌ها چه نقشی می‌توانند ایفا کنند، اظهار کرد: بسیاری صحبت از فعالیت دانش‌بنیان‌ها می‌کنند اما این یک واقعیت است که تا زمانی که آنها بخواهند محصول خود را آماده و بومی‌سازی کنند زمان زیادی طول خواهد کشید. بنابراین باید به دنبال راهکار دیگری بود.او در این رابطه که بسیاری از کارشناسان اقتصادی کشور اعتقاد دارند اگر قیمت برق افزایش پیدا کند بسیاری از صنایع از بین خواهند رفت، گفت: با اینکه امسال حدود ۴۰ درصد حقوق و مزایا افزایش یافته اما اگر قیمت برق افزایش پیدا کند صنایع نابود خواهند شد. از طرف دیگر با این مدل عرضه هم باید گفت که صنعت برق کشور را نابود می‌کنیم.
لزوم آزاد‌سازی قیمت حامل‌های انرژی
یثربی ادامه داد: با توجه به اینکه امروزه همه چیز وابسته به انرژی و برق است، باید آزاد‌سازی قیمت حامل‌های انرژی از جمله برق را در دستور کار قرار دهیم. بخش انرژی کشور به سرمایه‌گذاری وابسته است و نگهداری شبکه‌ها هم به تعمیر و نگهداری نیاز دارند. به این ترتیب بسیاری از شبکه‌ها هزینه ارزی دارند و همان‌طور که مطرح شد درواقع برق با این سوبسیدی که پرداخت می‌شود نمی‌تواند هزینه جاری خود را دربیاورد.عضو بنیاد ملی نخبگان در رابطه با اینکه دولت چه نقشی می‌تواند ایفا کند، اظهار کرد: امروز با توجه به تحریم‌ها باید گفت که منابع کشور بسیار محدود هستند. دولت به عنوان بزرگ‌ترین بنگاه اقتصادی هزینه جاری زیادی را بر دوش می‌کشد که شامل حقوق و دستمزد کارکنان است. در واقع سالیانه ۹۵ درصد بودجه صرف هزینه جاری و پنج درصد برای بودجه عمرانی صرف می‌شود.
او با اشاره به درآمد کم و هزینه‌های زیاد دولت تاکید کرد: آزادسازی قیمت حامل‌های انرژی از جمله برق امری است که باید اتفاق بیفتد. باور دارم که ضرورت این مساله آنقدر مهم است که حتی اگر تحریم‌ها هم برداشته شود این اتفاق خواهد افتاد. البته مساله مهم این است که آزادسازی باید به صورت پلکانی شکل گیرد و نباید آنچه در مورد بنزین شاهدش بودیم (که ظرف ۲۴ ساعت قیمت‌ها بالا رفت) را در این مساله هم ببینیم، چراکه شوکی که به بازار ایجاد خواهد کرد بسیاری از صنایع را از بین خواهد برد و حتی ممکن است بار امنیتی داشته باشد.
یثربی با اشاره به اینکه آزاد‌سازی قیمت‌ها باید با برنامه‌ریزی دقیق و کارشناسی‌شده پیش برود ادامه داد: این مساله باید در سازمان برنامه و بودجه بررسی و اعلام شود که در تاریخ‌های متفاوت، قیمت‌ها تغییر خواهد کرد. فراموش نکنیم یکی از مواردی که کشور را با بحران‌های شدید به خصوص در حوزه توسعه صنعتی روبه‌رو کرده، عدم برنامه‌ریزی و آگاهی از تغییر قیمت‌هایی است که در آینده قرار است رخ دهد. به طور حتم اگر برنامه‌ریزی داشته باشیم می‌توانیم گام به گام پیش برویم.
ایران و معاهده اقلیمی پاریس
ایران از جمله کشورهای در حال توسعه‌ای است که به آلودگی هوا و گرمایش کره زمین کمک می‌کند. عضو بنیاد ملی نخبگان با اشاره به قراردادهای بین‌المللی زیست‌محیطی که ایران هم عضو آنهاست، خاطرنشان کرد: ایران از امضا‌کننده‌های معاهده اقلیمی پاریس بوده است که در این معاهده متعهد شده طی چند سال آینده از میزان تولید گازهای گلخانه‌ای بکاهد. به این ترتیب حتما باید برای انرژی‌های تجدید‌پذیر برنامه‌ریزی داشته باشیم چراکه در غیر این صورت ۱۰ سال آینده باید جریمه پرداخت کند.
یثربی ادامه داد: ما کشور در حال توسعه‌ای هستیم که مونوکسیدکربن زیادی تولید می‌کند. بنابراین برای اینکه بتوانیم توسعه را در کشور ادامه دهیم و به معاهده امضا شده پایبند باشیم حتما باید در رابطه با انرژی‌های تجدید‌پذیر برنامه‌ریزی داشته باشیم. در این روند اگر نتوانیم بر اساس تعهد خود عمل کنیم همه باید جریمه پرداخت کنیم و هزینه بدهیم. در واقع درآمد ناشی از صنعتی شدن را به عنوان جریمه باید پرداخت می‌کنیم.
او با اشاره به نقش دولت در این زمینه گفت: در کشور ما به عنوان یک کشور در حال توسعه سرمایه‌گذاری در زمینه توسعه انرژی‌های تجدید‌پذیر مرقوم به صرفه نیست. بنابراین بخش خصوصی در حوزه معدن و شرکت‌های خصولتی شاید انگیزه چندانی نداشته باشند که در انرژی تجدیدپذیر سرمایه‌گذاری کنند چراکه باید به سهامداران خود جواب پس بدهند. این در حالی است که اگر آزادسازی قیمت حامل‌های انرژی اتفاق بیفتد ممکن است شرایط سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدید‌پذیر برای شرکت‌ها سودآور باشد و در این راستا گام بردارند.
معدنکاران نیازمند تسهیلات مناسب
عضو بنیاد ملی نخبگان در پاسخ به این سوال که وظیفه دولت چیست، گفت: در این روند دولت باید دو کار انجام دهد. نخست اینکه تسهیلات مناسب به شرکت‌های معدنی پرداخت کرده و آنها را برای سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدید‌پذیر تشویق کند. از طرف دیگر باید قیمت برق تولیدی به قیمت روز و بر اساس آزادسازی خریداری شود. او تاکید کرد: اگر تسهیلاتی ارائه نشود در واقع شرایط برای شرکت‌ها زیان‌ده خواهد بود و هیچ مدیرعاملی رغبت به سرمایه‌گذاری نخواهد داشت. به این ترتیب اگر بخواهیم شرکت‌های معدنی را تشویق به سرمایه‌گذاری کنیم باید برای آنها حاشیه سود ایجاد کنیم.
یثربی با بیان اینکه موضوع برق موضوع حاکمیتی در کشور است، ادامه داد: در این روند نباید انرژی به بخش خصوصی واگذار شود. در کشور ما اگر برق خصوصی شود آنها به دنبال سود بیشتر از سود بانکی خواهند بود و با افزایش قیمت روبه‌رو می‌شویم که صنعت رو به رشد را متوقف و از بین می‌برد.
او با اشاره به اینکه خیلی‌ها مخالف این هستند که بخش معدن در حوزه انرژی تجدید‌پذیر وارد شود، خاطرنشان کرد: بحث درستی هم است به دلیل اینکه بخش معدن قرار است سود بدهد. تا به امروز هم بخش معدن سوبسید بسیاری از بخش‌های کشور را داده است. به این ترتیب اگر این روند برای آنها سودآور نباشد، هیچ رغبتی نمی‌کنند. بنابراین معدنکاران نیاز به مشوق دارند که از جمله می‌توان به کاهش حقوق دولتی در مقابل سرمایه‌گذاری در بخش انرژی تجدید‌پذیر اشاره کرد تا بخش معدن رغبت کند که وارد این مساله شود.
عضو بنیاد ملی نخبگان با اشاره به اینکه سازمان‌های دولتی نیز باید در این زمینه همکاری خوبی داشته باشند، گفت: همکاری مشترک سازمان برنامه‌وبودجه، وزارت صمت و نیرو می‌تواند مشکل تامین انرژی را حل کند. در واقع این مشکل باید با هم‌افزایی این سه ارگان رفع شود. نباید ضرر یکی حاشیه سود دیگری باشد، بحرانی که امروز کشور با آن روبه‌رو است همین بحث منابع عده‌ای و زیان عده‌ای دیگر است. به این ترتیب با برنامه‌ریزی صحیح، افزایش پلکانی قیمت برق، ارائه تسهیلات به متقاضیان تولید انرژی تجدید‌پذیر و هماهنگی منافع می‌توان شرایط را برای حرکت در مسیر توسعه پایدار هموار کرد.