«کنوکارپوس» نفس خوزستانی‌ها را تنگ کرد

مسوولان مربوطه اسیدی بودن باران را رد می‌کنند

سارا پناهی- بحث بر سر چیستی پدیده‌ای که از روز چهارشنبه تا صبح دیروز ۱۱ هزار و ۴۶۹ نفر از مردم خوزستان را به بیمارستان کشاند، ادامه دارد. در حالی که اولین اظهارنظر کارشناسان بارش اسیدی را دلیل این ماجرا می‌دانست، روز گذشته رییس سازمان حفاظت محیط‌زیست با انتشار مطلبی در کانال شخصی تلگرام خود، اسیدی بودن بارش‌های خوزستان را به کل رد کرد و از میان ۱۸ عامل احتمالی مختلف، گرده‌افشانی نوع خاصی از گیاهان را قوی‌ترین احتمال تنگی نفس مردم دانست؛ گیاهی که گونه‌ای غیربومی است و در سال‌های اخیر به وفور در این استان کاشته شده و حال فصل گرده‌افشانی آن است.
به گزارش «جهان‌صنعت»، بعد از بارش ساعت ۲۲ چهارشنبه شب هفته گذشته خوزستان، حجم مراجعان به اورژانس‌های بیمارستان استان به ویژه اهواز که به تنگی نفس، سرفه و خس‌خس سینه دچار شده بودند، رو به افزایش گذاشت و آن‌طور که رییس دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز گفته، آمار مراجعان تا ساعت هشت صبح شنبه به ۱۱ هزار و ۴۶۹ نفر رسید. به گفته اسماعیل ایدنی، از این تعداد ۱۹۲ نفر بستری شدند و از این میان، ۱۵ نفر نیز در بخش مراقبت‌های ویژه بستری و تعداد ۱۱ هزار و ۳۱۷ نفر از بیماران با درمان‌های سرپایی در حدود دو تا سه ساعت مداوا شدند.
از طرف دیگر خبرهای ضد و نقیضی از مرگ یک نفر بر اثر این پدیده نیز در رسانه‌ها منتشر شد که سرانجام از سوی رییس دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز رد شد. در حالی که روز جمعه معاون بیمارستان گلستان اهواز از مرگ یکی از مراجعه‌کنندگان خبر داد، ایدنی با رد این مطلب اعلام کرد که «تا ساعت ۲۰ شب شنبه، هیچ مورد فوتی ناشی از بارش‌ها در بیمارستان‌های دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور مشاهده و گزارش نشده است».
باران اسیدی واژه مناسبی نیست
از آغاز این ماجرا کوروش بهادری، مدیرکل هواشناسی استان خوزستان از تایید بارش باران اسیدی در این استان امتناع کرد و گفت که بارش باران‌های اسیدی باید از سوی مسوولان بهداشت استان اعلام شود و بر همین اساس روز گذشته رییس دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز باران اسیدی واژه مناسبی برای این پدیده ندانست و گفت که تشخیص اسیدی بودن یا نبودن و بررسی ویژگی‌های آن به سازمان حفاظت محیط‌زیست مربوط است و سرانجام این معصومه ابتکار، معاون رییس‌جمهور و رییس سازمان حفاظت محیط‌زیست بود که با انتشار متنی در کانال شخصی تلگرام خود درباره این پدیده و تنگی نفسی که خوزستانی‌ها را گرفتار کرده، حرف آخر را زد.
وی با بیان اینکه چند روزی است درگیر موضوع مشکل تنفسی هموطنان خوزستانی هستم، از نتایج دستگاه‌های پایش آلودگی هوا گفت که براساس آن احتمال باران اسیدی به علت غیرعادی بودن ph بارش‌ها تایید نشد. آنطور که ابتکار توضیح داده، ستاد بحران خوزستان پنجشنبه شب تشکیل جلسه داده و لاهیجان‌زاده، مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان در این جلسه توضیح داده است که بعد از هشدار هواشناسی درباره بارندگی، آمادگی دستگاه‌های سنجش آلودگی هوا در استان و نیروهای کشیک در برنامه قرار گرفت. این دستگاه‌ها مواردی مانند دی‌اکسید گوگرد، ترکیبات ازت، ترکیبات هیدروکربوری، ازن و غبار را اندازه‌گیری می‌کند اما نتایج آزمایش باران‌های اخیر این نوع آلودگی‌ها را در شرایط ناسالم نشان نداده است.
براساس نوشته ابتکار ظاهرا در جلسه این موضوع هم مطرح شده که در سال ۱۳۹۲ هم نزدیک ۲۲ هزار نفر و در سال گذشته نیز نزدیک ۱۶ هزار نفر به دلیل تنگی‌نفس به مراکز درمانی مراجعه کرده‌اند و گزارش دانشگاه علوم پزشکی نشان می‌دهد عمده مراجعان سابقه بیماری تنفسی و آلرژی داشته‌اند.
علت تنگی نفس قطعی نشده
به گفته رییس سازمان حفاظت محیط‌زیست دلیل اصلی بروز تنگی تنفس در خوزستان هنوز قطعی نشده است. وی از تلاش‌های این سازمان برای پیدا کردن علت این ماجرا هم گفته که پس از مشکل سال ۹۲، با همکاری وزارت نفت فرآوری حدود ۳۰ هزار بشکه نفت سنگین و ترش در داخل شهر اهواز را متوقف کرد تا شاید این مشکل تنفسی پایان یابد.
بر این اساس از میان ۱۸ گزینه به عنوان علل این عارضه، تنها چهار مورد یعنی آلودگی فلرهای نفتی (دودکش)، سوزاندن مزارع نیشکر، سوزاندن لاستیک و زباله و گرده افشانی گیاهان در اولویت قرار گرفته است. ابتکار اضافه کرده که در مجموع و با توجه به بررسی‌های مختلف روی این بیماران، آلاینده‌های هوای استان و زمان وقوع تنگی‌نفس، به نظر می‌آید گزینه گرده افشانی گونه‌های گیاهی خاص قوت بیشتری پیدا کرده است. احتمال آن هست که درختچه کنوکارپوس که در سطح شهرهای خوزستان به وفور کاشته شده مسبب این مشکلات باشد. تنگی نفس در زمان بارندگی ماه‌های آبان و آذر رخ می‌دهد و در ماه‌های دیگر شاهد این نوع عارضه نیستیم.
به گفته وی هواشناسی خوزستان هم اعلام کرده که بارندگی در این چند روز آزمایش شده و آنالیز آن نشان می‌دهد که باران اسیدی نبوده است. در هر حال با همکاری وزارت بهداشت به جد پیگیری شناسایی علت این تنگی نفس هستیم تا بتوانیم آن را به طور ریشه‌ای حذف کنیم. در مورد هوای خوزستان اقدامات دیگری هم صورت گرفته که به زودی اعلام می‌شود.
دستگاه‌های سنجش، باران اسیدی را تایید نمی‌کنند
مدیر کل دفتر پایش فراگیر سازمان حفاظت محیط‌زیست در گفت‌وگو با ایرنا از فعالیت ۱۷ ایستگاه اندازه‌گیری پارامترهای آلودگی هوا در استان خوزستان گفته که گازهای دی اکسید نیتروژن، گوگرد، منواکسید کرین، ازون، ذرات معلق کمتر از ۵/۲ میکرون و ذرات معلق کمتر از ۱۰ میکرون را اندازه‌گیری می‌کنند که تعدادی از آنها میزان بنزن‌ها و آروماتیک‌ها را نیز می‌سنجند. به گفته شینا انصاری اطلاعات به دست آمده هیچ یک از این ایستگاه‌ها نشان از اسیدی بودن باران اخیر در استان خوزستان ندارد.
تقصیر کنوکارپوس است
در رابطه با گیاه غیربومی که احتمال می‌رود دلیل اصلی تنگی نفس خوزستانی‌ها بوده باشد؛ انصاری گفته است که چند سالی است درختچه‌ای به نام «کنوکارپوس» که بومی منطقه نیز نیست به صورت دستی در استان خوزستان به وفور کاشته شده و اکنون فصل گرده‌افشانی آن است که کارشناسان معتقدند علت بروز تنگی نفس می‌تواند گرده‌افشانی این گیاه باشد.
کنوکارپوس درخت یا درختچه‌ای است که از نظر اندازه بسیار متنوع بوده و گاهی هم به صورت گسترده روی زمین پهن می‌شود ولی معمولا به صورت راست و مانند درخت است و ارتفاع آن تا ۲۰ متر و قطر تنه آن به ۸۰ سانتیمتر می‌رسد. درختی همیشه سبز است که معمولا در مناطق گرمسیر و خاک شور کاشته می‌شود.این گیاه از خانواده بادام هندی است و علاوه بر ایران در سواحل کالیفرنیا، فلوریدا، آمریکا و برزیل نیز دیده می‌شود.
مدیر کل دفتر پایش فراگیر سازمان حفاظت محیط‌زیست اعلام کرد که البته تمام این عوامل در حد حدس و گمان است و بررسی دقیق همچنان ادامه دارد و با توجه به اهمیت موضوع وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی نیز باید اطلاعات لازم را در اختیار سازمان محیط‌زیست قرار دهد.
به هر روی روزی ریزگردها و باران اسیدی و روز دیگر گرده‌افشانی گل‌هاست که نفس کشیدن خوزستانی‌ها را مختل می‌کند و حال برای بررسی این موضوع اکنون سازمان حفاظت محیط‌زیست، سازمان هواشناسی و وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی در قالب کارگروهی در حال پیگیری هستند تا علت اصلی تنگی‌نفس مردم استان خوزستان
مشخص شود.