کوتاه اما پرنوسان

دیبا حاجیها- بازار سرمایه در هفته گذشته تحت‌تاثیر نوسانات شدید و تغییرات قابل‌توجهی در بخش‌های مختلف قرار داشت. در حالی که این هفته به دلیل تعطیلات، تنها دو روز به فعالیت اختصاص داشت اما همین مدت کوتاه نیز برای تحلیل و بررسی تحولات بازار کافی بود. نوسانات اقتصادی در این مدت به قدری شدید بود که نه‌تنها وضعیت بازار سرمایه را تحت‌تاثیر قرار داد، بلکه بازارهای موازی نظیر طلا، سکه و دلار نیز از این نوسانات بی‌نصیب نماندند.
در این وضعیت، بازارهای موازی نیز به‌شدت فعال بودند. در حالی که طلا، سکه و دلار به ترتیب روندی افزایشی داشتند، بورس و فرابورس با کاهش‌های نسبی روبه‌رو شدند و در نهایت از رشد بازدهی جا ماندند. در این میان، برخی نمادها و صنایع در بورس و فرابورس با نوسانات قابل‌توجهی مواجه شدند و برخی دیگر توانستند در برابر فشار فروش مقاومت کنند.
در حالی که گرم طلای ۱۸عیار با رشد 08/8‌درصد از انس جهانی طلا با رشد 25/‏‏1‌درصد پیشی گرفت و صدرنشین جدول رشد هفتگی بود سکه با رشد 31/‏‏6‌درصدی و بعد از آن دلار با افزایش قیمت 08/‏‏4‌درصدی در مقام‌های اول و دوم قرار گرفتند. در آن روی سکه هم بورس با افت 07/‏‏0‌درصدی و فرابورس با افت 93/‏‏0‌درصدی قرار داشتند و در نتیجه، بازار سرمایه در هفته قبل از قافله بازدهی جاماند. در روزهای نیمه‌تعطیل و پرافت و خیز بازار، برخی نمادها و صنایع خوش درخشیدند و برخی دیگر نیز نسبت به رشد شاخص کل که نمایی از وضعیت کلی بازار است، افت بیشتری را تجربه کردند. با توجه به این شرایط، بررسی دقیق‌تر روند بازار و بررسی عواملی که موجب این نوسانات و تغییرات در بازار سرمایه شده‌اند، امری ضروری است و لازم است به تحلیل دقیق و جامعی از وضعیت بازار سرمایه در هفته گذشته پرداخته و عواملی نظیر تغییرات در بازارهای موازی، روند معاملات بورس و فرابورس و تاثیرات اخبار سیاسی و اقتصادی را مورد بررسی قرار دهیم. این تحلیل کمک خواهد کرد تا نگاهی جامع‌تر به وضعیت کنونی بازار سرمایه داشته باشیم و با درک بهتری از شرایط بازار، تصمیمات بهتری اتخاذ کنیم.
ترین‌های هفته
در هفته‌ای که گذشت، بازار سرمایه با وجود نوسانات متوالی، شاهد رشد چشمگیری در برخی نمادها و صنایع بود. نماد خیمن با بازدهی 34/‏‏12‌درصد که به تازگی در بازار عرضه شده است، به عنوان برترین نماد هفته شناخته شد. پس از آن نمادهای حرهشا با بازدهی 57/‏‏7درصد، سصفها با بازدهی 22/‏‏6درصد، جم با بازدهی 08/‏‏6‌درصد و محتشم با بازدهی 05/‏‏6‌درصد در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. در بخش صنایع، صنعت پیمانکاری صنعتی با بازدهی 02/‏‏5درصد، مواد شیمیایی متنوع با بازدهی 75/‏‏4درصد، فرآورده‌های نفتی با بازدهی 78/‏‏3درصد، نساجی با بازدهی 37/‏‏2درصد و صنعت کود و ترکیبات نیتروژن با بازدهی دو‌درصد عملکردی مثبت داشتند. روند کلی بازار در این هفته حاکی از رشد برخی صنایع کلیدی و استقبال سرمایه‌گذاران از نمادهای تازه‌وارد بود.
از طرفی، برخی نمادها و صنایع نیز با افت قابل‌توجهی همراه بودند. نماد دکوثر با بازدهی 49/‏‏7-‌درصد بیشترین کاهش را تجربه کرد و پس از آن نمادهای غپاک با بازدهی 09/‏‏7- درصد، جوین با بازدهی 94/‏‏6- درصد، فلات با بازدهی 87/‏‏6-‌درصد و رنیک با بازدهی 7/‏‏6-‌درصد در رده‌های بعدی قرار گرفتند. در بخش صنایع نیز صنعت بنادر و کشتیرانی با بازدهی 95/‏‏6-‌درصد بدترین عملکرد هفته را داشت و پس از آن صنعت چاپ و نشر با بازدهی 7/‏‏6- درصد، صنعت حفاری با بازدهی 62/‏‏5-‌درصد و صنعت محصولات کاغذی با بازدهی 01/‏‏5- درصد در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. روند نزولی این نمادها و صنایع نشان‌دهنده فشار فروش و کاهش اقبال سرمایه‌گذاران در این بخش‌ها طی هفته اخیر بود.
یکشنبه: آغاز معاملات
در پایان معاملات روز یکشنبه، شاخص کل بورس با افزایش ۱۷۶۳۲واحدی به رقم ۲۸۲۱۶۶۷واحد رسید که معادل رشد 63/‏‏0‌درصد است. این رشد نشان‌دهنده عملکرد مثبت بازار در نمادهای بزرگ بود چرا که در همین روز شاخص کل هم‌وزن بورس با کاهش ۳۶۹۹ واحدی به ۵۷۲۷۴۴ واحد رسید و افت 42/‏‏0‌درصدی را تجربه کرد. این تفاوت بین دو شاخص می‌تواند به معنای افزایش قیمت در نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز و ضعیف‌تر بودن حرکت در میان سهام کوچک باشد. به عبارت دیگر، شاخص کل بیشتر از طریق رشد نمادهای بزرگ‌تر و شاخص‌ساز افزایش یافته است.
حجم معاملات روز یکشنبه به ۳۱‌میلیارد برگه سهم رسید و ارزش معاملات نیز ۳۳‌هزار‌ میلیارد تومان گزارش شد. در این روز، خالص خرید حقیقی‌ها منفی ۶۴۰‌میلیارد تومان گزارش شد که نشان‌دهنده تمایل بیشتر به فروش سهام در میان سرمایه‌گذاران خرد است. این خروج پول از بازار به وضوح نشان می‌دهد که تقاضا در سمت سرمایه‌گذاران خرد ضعیف بوده و بازار تحت فشار فروش قرار دارد. سرانه خرید در بازار ۶۶‌میلیون تومان و سرانه فروش ۶۷‌میلیون تومان ثبت شد. در مقابل، حقوقی‌ها در سمت خرید قرار گرفتند و ارزش خرید آنها به ۱۹‌هزار‌ میلیارد تومان رسید که نشان از حمایت آنها از برخی سهام‌ها دارد.
در فرابورس نیز شاخص کل با کاهش ۴۸ واحدی به ۲۶۹۴۴واحد رسید که نشان‌دهنده افت 18/‏‏0‌درصدی است. این کاهش در کنار افت ۱۲۸۲واحدی شاخص کل هم‌وزن و تثبیت آن در ۱۵۱۲۲۴واحد، نشان‌دهنده فشار منفی در بازار فرابورس است. این فشار منفی در میان نمادهای کوچک که به کاهش 84/‏‏0‌درصدی شاخص هم‌وزن فرابورس دامن زده‌اند نیز به وضوح قابل مشاهده است. نمادهای شاخص‌ساز در فرابورس مانند شمس، نیشکر و ومپنا نیز تاثیر منفی بر شاخص کل گذاشته و باعث حرکت بازار در جهت منفی شده‌اند.
از نظر وضعیت بازار طلا، به‌‌خصوص صندوق‌های طلا، روز یکشنبه توجه زیادی را به خود جلب کردند. ارزش معاملات صندوق‌های طلا به هفت‌هزار‌ میلیارد تومان رسید و ورود پول در این بخش نیز ۲۴۸۲‌میلیارد تومان گزارش شد. این رقم نشان‌دهنده علاقه شدید سرمایه‌گذاران به سرمایه‌گذاری در بازار طلا است. استقبال از صندوق‌های طلا به دلیل رشد تاریخی قیمت طلا و سکه باعث جذب نقدینگی به این بخش از بازار شد.
قدرت خرید حقیقی‌ها به رقم 56/‏‏2 رسید که نشان‌دهنده وضعیت نامتعادل در ورود نقدینگی خرد به بازار است. این مقدار کم نشان می‌دهد که تمایل به خرید نسبت به فروش در میان سرمایه‌گذاران حقیقی کاهش یافته است. فشار تقاضا نیز به 32/‏‏0 رسید که بیانگر ضعف در طرف خریداران و کمبود تقاضای موثر در بازار است. این میزان پایین از فشار تقاضا ممکن است به معنای احتیاط بیشتر سرمایه‌گذاران و کاهش تمایل به ورود نقدینگی جدید به بازار باشد.
در این میان، نمادهایی همچون وبملت، فولاد، خودرو، نوری و فملی بیشترین گردش مالی را به خود اختصاص دادند که نشان‌دهنده تمرکز نقدینگی در این نمادهای بزرگ است. همچنین در میان نمادهای پرفروش، نمادهایی همچون ذوب، وبملت، خودرو، شستا و شتران بیشترین تعداد معاملات را تجربه کردند. از لحاظ بازدهی روزانه، نمادهای دزاگرس، خیمن، سآبیک، جم و شپدیس بیشترین رشد قیمت را تجربه کردند، در حالی که نمادهایی مانند دسبحان، شپارس، غچین و کحافظ بیشترین افت قیمت را ثبت کردند.
طبق گزارش‌ها، نسبت قیمت به فروش (S/‏‏P) بازار در روز یکشنبه 7/‏‏1 محاسبه شده که نشان‌دهنده ارزش‌گذاری نسبتا متعادل یا حتی بالای برخی شرکت‌هاست. بازده دارایی (ROA) برابر 12/‏‏0 بوده که نشان می‌دهد شرکت‌ها به‌طور میانگین ۱۲‌درصد سود از هر واحد دارایی کسب کرده‌اند. این نشان‌دهنده استفاده نسبتا بهینه از دارایی‌هاست. از طرف دیگر، نسبت قیمت به درآمد (E/‏‏P) بازار نیز 98/‏‏6 برآورد شده که نشان‌دهنده ارزش‌گذاری نسبی در مقایسه با استانداردهای تاریخی بورس است.
در بخش صندوق‌ها، ارزش معاملات صندوق‌های سهامی به چهار‌هزار‌ میلیارد تومان رسید و سرانه خریدوفروش به ترتیب ۱۲۰‌میلیون و ۱۱۹‌میلیون تومان ثبت شد. در صندوق‌های درآمد ثابت نیز خروج پول به ۲۷۵۷‌میلیارد تومان رسید. بخش قابل‌توجهی از این نقدینگی به صندوق‌های طلا وارد شد و ورود پول به صندوق‌های طلا را به ۲۴۸۲‌میلیارد تومان رساند. این استقبال از صندوق‌های طلا گواهی بر تمایل سرمایه‌گذاران به حضور در این بازار است.
در مجموع، شاخص کل بورس در روز یکشنبه با رشد 63/‏‏0‌درصدی روبه‌رو شد، در حالی که شاخص هم‌وزن بورس با افت 42/‏‏0‌درصدی مواجه شد. در فرابورس نیز وضعیت ضعیفی داشتیم که بیشتر به‌دلیل فشار منفی در میان نمادهای کوچک و متوسط بود. شرایط بازار نشان می‌داد که سرمایه‌گذاران همچنان به‌دنبال خروج نقدینگی از بازار هستند اما در برخی بخش‌ها مانند طلا و برخی نمادهای بزرگ، امید به ورود نقدینگی جدید وجود دارد.
سه‌شنبه: پایان باز هفته
در معاملات دوشنبه هفته گذشته بازار سرمایه، شاخص کل بورس با کاهش 37315 واحدی به 2784350 واحد رسید و افت 32/‏‏1‌درصدی را تجربه کرد. شاخص کل هم‌وزن بورس نیز به میزان 12806واحد کاهش یافت و به 859937 واحد رسید که افت 47/1‌درصدی را نشان می‌دهد. این کاهش‌ها بیانگر روند نزولی بازار و ضعف در تقاضا و فشار فروش در نمادهای شاخص‌ساز بودند. بازار با حجم معاملاتی 23‌میلیارد ورقه سهم به ارزش 25‌هزار‌ میلیارد تومان روبه‌رو شد. سرانه خرید 61‌میلیون تومان و سرانه فروش 73‌میلیون تومان ثبت شد و در این روز، خروج پول سه‌هزار‌ میلیارد تومانی اتفاق افتاد.
در بین سرمایه‌گذاران حقیقی، ارزش خرید به 10‌هزار‌ میلیارد تومان و ارزش فروش به 13‌هزار‌ میلیارد تومان رسید که این امر تمایل بیشتر به فروش سهام را نشان می‌دهد. از طرف دیگر، حقوقی‌ها با خرید ۱۵‌هزار‌ میلیارد تومان و فروش ۱۱‌هزار‌ میلیارد تومان در سمت خرید قرار داشتند.
در فرابورس، شاخص کل با کاهش 200 واحدی به 26742واحد رسید و افت 74/‏‏0‌درصدی را تجربه کرد. شاخص کل هم‌وزن فرابورس نیز 2415واحد کاهش یافت و به 148804واحد رسید. نمادهای نیشکر، بپاس، ومپنا، وسپهر و انتخاب به دلیل روند منفی خود، تاثیر زیادی در افت شاخص‌ها داشتند، در حالی که نمادهایی مانند مارون و آریا با عملکرد مثبت، حتی در روز نزولی بازار رشد کردند.
در معاملات دوشنبه گذشته، نمادهایی همچون وبملت، خودرو، نوری، شتران و شپدیس بیشترین ارزش معاملات را داشتند و بیشترین حجم معاملات نیز در نمادهای وبملت، خودرو، شتران، ذوب و شستا ثبت شد. همچنین نمادهایی مانند شپدیس، سصفها، خیمن، غدانه و جم بازده‌های بالاتری نسبت به سایر نمادها داشتند، در حالی که نمادهایی مانند ددانا، فولاژ، فولای، وستا و فسوژ کمترین بازده روز را تجربه کردند.
صندوق‌های سهامی نیز در مجموع شاهد خروج پول 388‌میلیارد تومانی با سرانه خرید 88‌میلیون تومان و سرانه فروش 115‌میلیون تومان بودند. صندوق‌های درآمد ثابت نیز با خروج پول 282‌میلیارد تومانی روبه‌رو شدند و حتی صندوق‌های طلا خروج پول 710‌میلیارد تومانی را گزارش کردند.
نسبتE/‏‏P بازار برابر با 93/‏‏6 بود که نشان‌دهنده ارزانی نسبی سهام در مقایسه با سودآوری آنها است. نسبتS/‏‏P برابر با 69/‏‏1 و نسبت B/‏‏P برابر با 72/‏‏2 بودند. این اعداد به وضوح نشان‌دهنده ارزانی نسبی سهام در بازار است که می‌تواند فرصت‌های خرید جذابی برای سرمایه‌گذاران ایجاد کند.
در نهایت، علل ریزش بازار شامل ترس و تصمیم‌گیری هیجانی به دلیل اخبار منفی مانند تهدیدهای ترامپ و تنش‌های سیاسی داخلی، وجود حباب‌های منفی در بازار که موجب فشار فروش شدید شد، انتقادات نسبت به سیاست‌های اقتصادی و همچنین رشد بورس کالا بود که به عنوان فرصتی برای سرمایه‌گذاری مطرح شد.