«کوشکنار» ساحل بکر خلیج‌فارس

نادر نینوایی- در غرب استان هرمزگان و در کناره‌های خلیج‌فارس شهری به نام کوشکنار وجود دارد. در سواحل نیلگون این شهر می‌توانید نظاره‌گر شنای لاک‌پشت‌ها درآب باشید و در همان حال مناظری خیره‌کننده از رسیدن کوه‌ها به دریا را به نظاره بنشینید .
وجود جزایر متعدد، تپه‌های شنی، مجموعه تفریحی گردشگری تبن و پارک ملی نایبند بر جاذبه‌های طبیعی این شهر افزوده است.
این منطقه البته صرفا از نظر جاذبه‌های طبیعی جالب توجه نیست بلکه تکلم مردم این منطقه به زبان فارسی کوشکناری لاری و لباس‌ها و صنایع‌دستی متفاوت مردمان این شهر از جمله جاذبه‌های فرهنگی بومی این منطقه است.
در این گزارش سعی می‌کنیم ضمن مرور تاریخ سنن و آداب و رسوم کوشکنار، جاذبه‌های طبیعی و فرهنگی این شهر ساحلی ایران را مرور کنیم.
تاریخ کوشکنار
کوشکنار یکی از توابع شهرستان پارسیان است. وجود قلعه‌های کاهگلی متعدد در این شهر نشانی از حکومت آل‌حرم- از طوایف عرب ایران- در این منطقه بوده است.
در این شهر درخت کنار به وفور یافت می‌شود. درختی با برگ‌های گرد و کوچک که محلی‌ها با خشک کردن این برگ‌ها از آنها صدر درست کرده و برای شست‌وشوی سر استفاده می‌کنند. میوه درخت کنار نیز چیزی شبیه به زالزالک است و طعمی گس و شیرین دارد. تعداد زیاد درخت‌های کنار در این منطقه باعث شده شهر با نام کوشکنار شناخته شود.
مردم کوشکنار سنی مذهب بوده و به گویش کوشکناری لاری صحبت می‌کنند. یکی از آداب و رسوم جالب این خطه پیرامون مراسم عید نوروز است. آنها انواع میوه و تنقلات را در کندوک (نوعی زنبیل دستباف) نگهداری می‌کنند تا در ایام عید مهیای پذیرایی باشند. باور عمومی از گذشتگان بر این بوده که این کار باعث افزایش خیر و برکت در طول سال می‌شود.
مساله آب شیرین در جای جای ایران اهمیتی اساسی دارد و مردم کوشکنار نیز از این قاعده مستثنی نیستند. از دیرباز مردم شهر مراسمی خاص برای درخواست باران از خداوند داشته‌اند. آنها در خارج از شهر جمع شده و بعد از برگزاری نماز و عبادت، حیوانی قربانی کرده و در کنار آب‌انبارهایشان منتظر بارش باران می‌شوند. از گوشت قربانی هم خورشت تهیه شده و به همراه برنج بین نیازمندان توزیع می‌شود.
جاذبه‌های طبیعی کوشکنار
اگر قصد دارید به جاذبه‌های طبیعی کوشکنار سر بزنید افزون بر سواحل طبیعی خلیج‌فارس می‌بایست از پارک شهروند، مجموعه تفریحی گردشگری تبن و ساحل الپی بازدید کنید.
مجموعه تفریحی گردشگری تبن یکی از جاذبه‌های جالب توجه کوشکنار است که به دلیل سواحل آفتابی و به هم رسیدن کوه و دریا در یک نقطه، بسیار مورد توجه گردشگران قرار گرفته و هرساله پذیرای گردشگران است.
بخش فوقانی مجموعه گردشگری تبن در بالای تپه واقع شده و چشم‌انداز مشرف به دریای آن فرصت تماشای سواحل خلیج‌فارس را فراهم می‌کند. در بالای این تپه یک آب‌انبار وجود دارد که قدمت آن به دوره تسلط پرتغالی‌ها برمی‌گردد.
بخشی دیگر از مجموعه تبن در حد فاصل بین کوه و دریا قرار گرفته و فرصت تماشای چشم‌اندازی متفاوت را به بازدید‌کنندگان می‌دهد.
وجود رستوران، وسایل سرگرمی کودکان، آلاچیق‌ و برخی امکانات رفاهی دیگر امکان بازدید از این منطقه تفریحی را به خانواده‌ها می‌دهد.
شایان ذکر است پارک ملی نایبند که مساحتی بیش از ۴۹ هزار مترمربع دارد نیز در نزدیکی کوشکنار قرار گرفته است. پارک ملی نایبند با تپه‌های ماهوری، علف‌های دریایی و زیستگاه مرجانی یک اکوسیستم متفاوت و متنوع را به نمایش می‌گذارد.
وجود جنگل‌های حرا، سواحل ماسه‌ای درخشان در بخش‌های شمالی و شرقی و سواحل صخره‌ای جنوبی خلیج و بخش غربی منطقه حفاظت‌شده نایبند و درختان کهنسال انجیر معابد در دماغه نایبند از جمله دیدنی‌های این پارک ملی است.
پوشش گیاهی پارک ملی نایبند شامل گیاهان حرا، علف‌های دریایی و جلبک‌ها در اطراف ساحل و گیاهان مقاوم در شرایط کم‌آبی همچون گز، علف شور، شصت عروسان و خار شتر در مناطق دور از دریا است.
اگر دوست دارید منظره تخم‌گذاری لاک‌پشت‌ها را به نظاره نشسته و شاهد جولان ماهی‌های رنگی باشید باید حتما به ساحل الپی شهر کوشکنار سر بزنید.
صنایع‌دستی جالب توجه منطقه
بی‌شک یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های کوشکنار صنایع‌دستی رنگی مردم این خطه است. گلابتون‌دوزی یکی از هنرهای سنتی مردم هرمزگان و کوشکنار است و از اجزای اصلی پوشش بومی دختران و زنان مردمان منطقه است. دوخت‌های برجسته روی پارچه‌های رنگی که هر یک طرح‌هایی ریشه‌دار دارند و راوی فرهنگ و آداب و رسوم منطقه هستند از جمله شاخص‌های این دست‌سازهای سنتی هستند.
حصیربافی نیز یکی دیگر از هنرهای سنتی رایج در کوشکنار است. مردم هنرمند این منطقه با استفاده از برگ‌های خشک‌شده نخل محصولاتی نظیر زنبیل،‌ زیرانداز،‌ ناندان، تویزه،‌ بل، سفره، بادبزن، جارو، سبد و کلاه تولید می‌کنند و از این طریق ضمن زنده نگه داشتن هنری که قدمت آن به پیش از دوران هخامنشیان می‌رسد، صنایع‌دستی زیبا را که می‌تواند به عنوان سوغات منطقه مورد توجه قرار گیرد عرضه می‌کنند.
اگر به هرمزگان سر می‌زنید به هیچ عنوان نباید از زیراندازها و فرش‌های دستباف این منطقه غافل شوید. شیریکی‌پیچ نوعی بافت است که می‌توان گفت چیزی بین قالی و گلیم است. نقش‌های شیریکی‌پیچ بسیار متنوع است و رنگ‌ها و طرح‌های به کار رفته غالبا بیانگر طرز فکر و درونیات بافنده است. بسیاری از طرح‌های شیریکی‌پیچ نیز از محیط، طبیعت و باورها الهام گرفته است. از این محصول سنتی هرمزگان و منطقه کوشکنار غالبا به‌عنوان زیرانداز استفاده می‌شود.
گفتنی است شرایط آب و هوایی ویژه منطقه کوشکنار، خاک مساعد و تعداد بالای هنرمندان این منطقه باعث شده که در این منطقه به سفالگری نیز توجه شود.
ظروف سفالی، مجسمه‌های سفالی، سر قلیان، قلیان و کوزه‌های آبخوری از جمله تولیدات هنرمندان هرمزگانی است که می‌تواند انتخاب خوبی برای سوغاتی باشد.
در نهایت باید توجه داشته باشید که اقامت در اقامتگاه‌های بوم‌گردی می‌تواند انتخاب مناسبی برای شناخت بیشتر فرهنگ و شاخصه‌های فرهنگی مردم منطقه باشد. پس پیشنهاد ما این است که اقامت در این مراکز را در سفر به کوشکنار اولویت خود قرار دهید.