11 - 12 - 2019
کیفیت قربانی کمیت
گروه جامعه- روزهای پر تب و تاب گذر از کنکور و آزمون ورودی دانشگاهها به پایان رسیده و حالا نوبت ثبتنام تازهواردها به کلاسهای کنکور است. کلاسهایی که هرچند سالهای گذشته محلی بود برای یاد گرفتن آخرین و بهترین راهکار به منظور پیروزی در نبرد دشوار کنکور و ورود به دانشگاه، اما این روزها پلی ساده است برای ورود به دانشگاه. ورود به دانشگاه در چند سال گذشته بسیار متفاوت با شرایط دهههای قبل است. گواه این تفاوت هم رشد قارچگونه دانشگاههایی است که فارغالتحصیلان آن هر روز قطرهقطره بر سیل بیکاران جامعه اضافه میکنند.
حقیقت آن است که نگاه مدرکگرا در بدنه اداری موجب شده است افراد به صورت ظاهری قضیه، بسنده کنند و سیستم آموزشی کمترین کارایی ممکن را در افزایش بهرهوری داشته باشد، بیآنکه این حجم کلان بودجه و هزینههای آموزشی، ارزش افزوده قابل انتظاری تولید کند. بهعنوان مثال ما در ایران رشته مدیریت فرهنگی ایجاد کردهایم. افرادی که جذب این رشته میشوند غالبا با رتبههای بسیار پایین پذیرفته میشوند و تقریبا بیشتر آنها در مشاغل غیرمرتبط بهکارگیری میشوند یا بیکارند. رشتههای علمی در جهان هر سال تخصصیتر و پیچیدهتر میشوند و از این رهگذار گرایشهای مشاغل نیز تخصصیتر و جزئیتر میشود.
در حقیقت میتوان گفت معضل اساسی از آنجایی آغاز شده است که هیچ تحلیل دادهای از نیازهای جامعه در بازار کار انجام نمیشود. همین ضعف پررنگ و البته جای خالی مطالعات سازمانی به منظور ایجاد رشتههای دانشگاهی در نهایت منجر به آن میشود که تعداد فارغالتحصیلان انبوهی در رشتهای خاص در جامعه انباشت شوند و در مقابل دیگر بازار کار نیازی به جایگزین افراد ندارد. از دیگر سو نبود آموزشهای هدفمند هزینههای هنگفتی بر جامعه تحمیل میکند که در نهایت گرهای از مشکلات جامعه باز نمیکند.
تعداد نجومی دانشگاههای کشور
بنا بر آخرین گزارش موسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی وزارت علوم، در ایران ۲۵۶۹ دانشگاه در کشور وجود دارد که از این میان تعداد ۵۳۰ واحد سهم دانشگاه آزاد بوده، ۳۰۹ موسسه غیرانتفاعی، ۱۷۰ مرکز فنیوحرفهای، ۴۶۶ مرکز پیام نور، ۹۵۳ واحد علمی کاربردی و ۱۴۱ دانشگاه دولتی (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) در ۳۱ استان کشور ثبت شده است.
براساس آمار موسسه فوق، تعداد سه میلیون و ۷۹۴ هزار و ۴۲۰ دانشجو در دانشگاههای کشور مشغول تحصیل هستند که از این تعداد یک میلیون و ۷۲۳ هزار و ۲۶۹ نفر زن و ۲ میلیون و ۷۱ هزار و ۱۵۱ دانشجو مرد هستند و همچنین از کل جمعیت دانشجویی کشور، تعداد یک میلیون و ۵۵۰ هزار و ۷۰ دانشجو در دانشگاه آزاد اسلامی، ۳۳۹ هزار و ۳۲۵ دانشجو در موسسات آموزش عالی غیردولتی و غیرانتفاعی، ۱۹۷ هزار و ۳۰۵ دانشجو در دانشگاه فنیحرفهای، ۴۷۳ هزار و ۷۹۸ دانشجو در دانشگاه علمی – کاربردی، ۵۴۶ هزار و ۸۸۶ نفر در دانشگاه پیام نور و ۶۸۷ هزار و ۳۶ دانشجو در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مشغول تحصیل هستند.
براساس گزارش اعلام شده موسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی وزارت علوم، استانهای کردستان، ایلام، چهارمحالوبختیاری و زنجان کمترین و استانهایی نظیر تهران، آذربایجانشرقی، فارس و خراسانرضوی بیشترین تعداد مراکز و واحد دانشگاهی را دارند. آمار دقیق تعداد مراکز دانشگاهی استانهای مختلف در جدول زیر قابل مشاهده است.
براساس گزارش آماری وزارت علوم، تعداد دانشجویان دوره کاردانی سال ۹۶، ۳۳۲۴ نفر در دو دوره روزانه و شبانه است و این آمار در دوره کارشناسی ۴۲۷ هزار و ۴۸۳ دانشجو است. در واقع در حال حاضر ۵۰۰ هزار و ۸۹ دانشجوی کارشناسی در دانشگاه پیام نور، ۲۱۰ هزار و ۴۴۲ دانشجوی کارشناسی و ۲۶۳ هزار و ۳۰۵ دانشجوی کاردانی در دانشگاه جامع علمی – کاربردی، تعداد ۳۹ هزار و ۳۷۲ دانشجوی کارشناسی و ۱۵۷ هزار و ۹۳۳ دانشجوی کاردانی در دانشگاه فنیحرفهای، ۲۱۳ هزار و ۴۴۰ دانشجو در دوره کارشناسی، ۵۶ هزار و ۸۲۸ دانشجو در دوره کاردانی در موسسات آموزش عالی غیرانتفاعی و غیردولتی، ۷۸۵ هزار و ۴۸۶ دانشجوی کارشناسی و ۲۵۸ هزار و ۸۳۲ دانشجوی کاردانی در دانشگاه آزاد مشغول تحصیل هستند.
از علف هرز انبوه تا اندک درختان ثمربخش
نگرانی درباره رشد بیرویه و بیحاصل دانشگاههای کشور اما زمانی تشدید میشود که در قیاس با دانشگاههای خارجی مورد بررسی قرار میگیرند. بر اساس تازهترین اعلام موسسه اسپانیایی CISC که از بزرگترین بدنه تحقیقات عمومی اسپانیا و از زیرمجموعههای آموزش و پرورش این کشور به شمار میآید، تعداد دانشگاهها در اغلب کشورهای پیشرفته جهان زیر ۵٠٠ است بهطوری که آلمان ۴١٢، انگلیس ٢٩١، کانادا ٣٢٩، ایتالیا ٢٣۶ و هلند ۴٢٣ دانشگاه دارند و برخی کشورهای اروپایی نظیر نروژ، سوئد، دانمارک، فنلاند و . . . زیر ١٠٠ دانشگاه تاسیس کردهاند. این آمار درباره کشورهای پیشرفته آسیایی مانند سنگاپور و کرهجنوبی نیز تکرار میشود و تنها ژاپن است که کمی پا را فراتر از این قاعده گذاشته و ٩٨٧ دانشگاه دارد. شمار دانشگاهها در استرالیا و نیوزیلند نیز مانند سایر کشورهای توسعهیافته جهان رقمی زیر ۵٠٠ است و چین تنها دو هزار و ۳۱۰ و هند چهار هزار و چهار دانشگاه دایر کرده است.
این موسسه در آخرین گزارش خود که اخیرا منتشر شده، اعلام کرده است آمریکا با حدود ٣۲۳میلیون نفر جمعیت، سه هزار و ٢٨٠ دانشگاه دارد. از این میان ۵٩ دانشگاه ایالات متحده جزو ١٠٠ دانشگاه برتر جهان هستند و در واقع حدود ۶٠ درصد برترین دانشگاههای جهان آمریکایی هستند. چین با یک میلیارد و ٣٩٧ میلیون نفر جمعیت تنها دو هزار و ۳۱۰ دانشگاه دارد و هند با جمعیت یک میلیارد و ٢٧۴ میلیون نفری چهار هزار و چهار دانشگاه دایر کرده است.
مدرکگرایی و ادامه بیکاری
همین روند مدام مدرکگرایی و مقایسه آمار فارغالتحصیلان ایران با کشورهای توسعهیافته بیانگر آن است که کمیت همواره بازندهای جدی در مقابل کیفیت آموزشی است. روشن است اگر کیفیت آموزش در کشور افزایش پیدا میکرد حالا شاهد حضور فارغالتحصیلانی با مدارک غیرمرتبط در مشاغل تخصصی نبودیم. گذشته از آن هنوز هم هستند فارغالتحصیلانی که آنچه در دست دارند چیزی نیست مگر دانشنامهای فارغ از هر گونه تخصص و توانمندی. جوانان کشور طلاییترین روزهای زندگیشان در شرایطی میگذرد که بیخبرند از پایان تلخ تحصیلشان.
آموزش عالی در حال حاضر تبدیل به یکی از پرسودترین تجارتهای کشور شده است. ماجرا این است که افراد با ورودشان به مراکز آموزش عالی هر روز تصور میکنند به رویایشان نزدیک میشوند.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد