گام اول، شفافیت

عباس آرگون*
برقراری عدالت مالیاتی، ایجاد شفافیت در مالیات‌های دریافتی، حذف یا کاهش معافیت‌های مالیاتی و قرار دادن شرکت‌ها و بنگاه‌های بزرگ اقتصادی زیر چتر مالیاتی را می‌توان گام اساسی دولت برای افزایش درآمدهای بودجه‌ای عنوان کرد.
با این حال درآمدهای مالیاتی را زمانی می‌توان منبع جایگزینی برای درآمدهای نفتی قلمداد کرد که دولت برنامه‌ریزی‌های جامع و مشخصی برای حذف یارانه‌های پنهان تدوین کند. به این ترتیب اگر دولت با تاکید بر حذف یارانه‌های پنهان، هدفمند کردن یارانه‌های پرداختی و گسترده‌تر کردن چتر مالیاتی به دنبال کاهش وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی باشد، امکان جبران بخش اعظم بودجه سال آینده کشور وجود خواهد داشت.
در این بین یارانه‌های پنهان پرداختی رقم قابل توجهی از بودجه جاری دولت را در‌بر می‌گیرد که بر اساس اعلام نمایندگان مجلس این رقم به بیش از ۸۰۰ هزار میلیارد تومان دست یافته است. اختصاص رقم قابل توجهی از درآمدهای جاری دولت به پرداخت یارانه‌های پنهان بیانگر اهمیت والای حذف آن برای جبران بخشی از درآمدهای از‌دست‌رفته نفتی است.
از سوی دیگر دولت لازم است برنامه‌ریزی‌های مشخصی برای هدفمند کردن یارانه‌های پرداختی نیز ارائه دهد تا به هدف نهایی خود که کاهش وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی است دست یابد. با این حال نمی‌توان از مواجهه دولت با کسری بودجه غفلت کرد؛ موضوعی که به دنبال کاهش درآمدهای نفتی وبال گردن دولت شده و جبران بخشی از آن تنها با منابع جایگزین ممکن خواهد بود.
به این ترتیب لازم است سیاستگذار برنامه‌های ویژه‌ای برای افزایش منابع مالیاتی ارائه دهد و زیرساخت‌های لازم برای اخذ مالیات از بخش‌های تاریک و خاکستری اقتصاد کشور را فراهم کند تا با بالا بردن شفافیت مالیاتی، این حوزه را به یکی از حوزه‌های جذابی تبدیل کند که امکان تامین منابع درآمدی برای دولت را فراهم می‌آورد.
با این حال مجموعه منابع جایگزین پیش‌بینی شده زمانی قادر به جبران کاهش درآمدهای نفتی خواهند بود که سیاستگذار برنامه‌های ویژه‌ای برای مدیریت هزینه‌های جاری خود نیز ارائه دهد. به نظر می‌رسد کوچک‌سازی دولت گام بلندی برای کاهش هزینه‌های جاری دولت است که می‌تواند در کنار سایر سیاست‌های دولت برای شناسایی منابع جایگزین درآمدی، پوشش هزینه‌های جاری دولت و به تبع آن حذف وابستگی بودجه جاری سال آینده کشور به درآمدهای نفتی را محقق کند.
*عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران