گذار به سوی سیاست نهادی

یکی از موانع توسعه سیاسی در ایران همواره ضعف نهادها، گروه و احزاب سیاسی بوده است؛ انجمن‌هایی که امکان سیاست‌ورزی منسجم‌تر و اصولی‌تر را فراهم می‌کنند. در واقع در شرایط درست، این انجمن‌ها می‌توانند بستر نهادی لازم برای کنش سیاسی را فراهم کنند. در خلا ناشی از فقدان یا ضعف این انجمن‌ها، سیاست‌ورزی شکل سازمان‌یافته خود را از دست می‌دهد، اشخاص جای احزاب را می‌گیرند، برنامه مشخص و مدون نیز جای خود را به وعده‌هایی بی‌بنیاد می‌دهد و اساسا صحنه سیاسی فاقد الگو و نظمی پیش‌بینی‌پذیر می‌شود.
یکی از تغییر و تحولات مهم در انتخابات پیش‌روی مجلس شورای اسلامی و حتی مجلس خبرگان حرکت به سوی نوعی سیاست‌ورزی حزبی است. اگرچه به لحاظ شرایط خاص تاریخی، سیاسی و اجتماعی هنوز تا نظام حزبی نهادینه شده فاصله بسیاری داریم با این حال به نظر می‌رسد پس از تجربیات بعضا تلخ در سال‌های اخیر و وضوحِ بیشتر یافتن مواضع گروه‌های مختلف سیاسی، لزوم استفاده از ظرفیت‌های حزبی برای کنش سیاسی بر همگان مسجل شده است.

در این دوره گروه‌های مختلف کوشیده‌اند تا برمبنای معیارهایی به ارائه لیست مدنظر خود بپردازند. این معیار یا مبتنی بر پایبندی به نوعی هسته گفتمانی است یا بعضا از شرایط کنونی کشور و لزوم برون‌رفت از آن استخراج شده است. مساله دیگر تکثیر این سیاست به سراسر کشور است. به این معنی که فقط به تهران محدود نشده است و گروه‌های مختلف کوشیده‌اند کاندیداهای موردنظر خود در شهرستان‌ها را نیز معرفی کنند و دیگر اینکه به نظر می‌رسد در قیاس با دوره‌های قبل التزام به قواعد بازی گروهی در میان افراد نیز بیشتر شده است.
از این جهت گرچه در این دوره موانعی بر سر راه مشارکت حداکثری ایجاد شد اما این جریان تشکل‌یابی فعالیت سیاسی را باید به فال‌نیک گرفت؛ مسیری که شاید در نهایت نظم و قاعده‌مندی بیشتری به صحنه سیاسی کشور ببخشد.
hedayati.mohammad@yahoo.com