گذر از ساختار سنتی تولید و معامله

گروه بورس‌- بورس‌های کالای جهان را باید در زمره شفاف‌ترین بازارها از نظر ارائه و انتشار اطلاعات دانست. تجربه بیش از یک قرن فعالیت بازارهای مدرن نشان می‌دهد که انتشار اطلاعات درست در زمان مناسب نقش مهمی در رشد و توسعه این بازارها داشته است. در این میان، در بورس‌های کالای کشورهای پیشرفته نه تنها آمار مربوط به قیمت‌ها، حجم معاملات، میزان تقاضا و عرضه و دیگر اطلاعات مرتبط با فعالیت‌های بازار منتشر می‌شود، بلکه آمارهای جهانی درباره میزان تقاضا و مصرف جهانی یک کالا، تولیدکنندگان، واردکنندگان و صادرکنندگان اصلی آن نیز در اختیار فعالان و تولیدکنندگان داخلی قرار می‌گیرد. این اطلاعات مبنای مهمی برای برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری‌های آتی به شمار می‌رود. در همین رابطه نظر افضلی می‌گوید که امروز عمده مشکلات بخش کشاورزی برای مسوولان نمایان است که از مهم‌ترین آنها می‌توان به ساختار سنتی تولید و معامله، انگیزه پایین کشاورزان، قیمت‌های تحمیلی و واسطه‌های پرشمار اشاره کرد که برای عبور از این دست مشکلات باید به ساختار مدرن و دادوستد شفاف روی بیاوریم. عضو کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط‌زیست مجلس شورای اسلامی با تاکید بر لزوم شفافیت و جلوگیری از ایجاد فساد در اقتصاد‌ گفت: یکی از مشکلات ساختاری در روند تولید و فروش محصولات کشاورزی، وجود واسطه‌های پرشمار با منابع مالی زیاد است که این امر به کشاورز و تولید کشور ضربه می‌زند. وی افزود: وجود همین واسطه‌های پرشمار نیز ایجاد تغییر و اصلاح ساختارها را مشکل می‌کند اما باید با عزمی جدی از سوی دولت، مجلس و نهادهای بخش کشاورزی سرانجام به شیوه‌های سنتی و غیررسمی پایان دهیم تا ثمرات این اقدام را طی سال‌های آینده در اقتصاد کشور مشاهده کنیم. افضلی با بیان اینکه کشاورزان باید برای ورود به بورس و عرضه محصولاتشان در این بستر معاملاتی آماده شوند، گفت: به طور یقین در صورت حمایت دولت، عرضه کالاهای اساسی به خصوص محصولات کشاورزی در بورس به یک نسخه عمومی برای اصلاح ساختارها و حمایت از تولید تبدیل خواهد شد و از همه مهم‌تر بستر بورس و شفافیت داده‌ها به سدی در برابر زیاده‌خواهی برخی افراد برای کسب سود‌های کلان از راه‌های غیر‌رسمی تبدیل خواهد شد. 

رفاه مادی واسطه‌ها و دلالان

 همچنین عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی گفت: برای ساماندهی بازار محصولات کشاورزی نیاز به فکر نو و اقدامات جدید داریم که در این زمینه بورس کالا می‌تواند راهگشا باشد. سید ناصر موسوی لارگانی افزود: در ماه‌های اخیر از عرضه زعفران و زیره در بورس کالا و راه‌اندازی انواع قراردادهای روی این دو محصول می‌شنویم، این در شرایطی است که به مرور با آشنایی کامل کشاورزان و تولیدکنندگان با معاملات بورس شاهد بهبود روندها، واقعی شدن قیمت‌ها و رسیدن سود واقعی به کشاورزان خواهیم بود. به گفته موسوی لارگانی، کشاورزان که با هزینه‌های زیاد و صرف زحمت فراوان اقدام به تولید محصول می‌کنند همواره از اقشار ضعیف جامعه هستند و در این بین واسطه‌ها و دلالان با کمترین زحمت در رفاه مادی هستند. اما در صورتی که بورس کالا به عنوان بازاری شفاف برای انجام معامله مطرح باشد و امکانی فراهم شود تا کشاورز به طور مستقیم محصولش را روی تابلوی بورس ببرد، بدون شک تحولی مثبت در بخش کشاورزی به وجود می‌آید. این عضو کمیسیون اقتصادی مجلس ادامه داد: وقتی کالایی در بورس عرضه می‌شود، در وهله نخست شفافیت حاصل می‌شود به این معنا که محصول با اعلام جزئیات و کیفیت روی تابلو می‌رود مصرف‌کنندگان نیز می‌توانند براساس شرایط بازار، نسبت به اعلام قیمت درخواستی اقدام کنند. همچنین در وهله دوم محصول در تقابل عرضه و تقاضا کشف قیمت می‌شود و کشاورز می‌داند که بر مبنای عدالت و در کوتاه‌ترین زمان به پولش می‌رسد. وی گفت: اینجاست که اگر شاهد رونق عرضه محصولات کشاورزی در بورس باشیم به دلیل روشن شدن قیمت فلان محصول، دیگر امکان سوء‌استفاده در بازارهای آزاد نخواهیم بود و مردم نیز با نرخی عادلانه نیاز خود را تامین می‌کنند. وی معتقد است که کمرنگ شدن اینگونه فعالیت واسطه‌ها باعث رونق تولید و افزایش انگیزه کشاورزان می‌شود که به بیان دیگر، سازوکار بورس باعث کوتاه شدن فاصله کشاورزان و خریداران شده و این اتفاق در پایان به سود مردم است. موسوی لارگانی در ادامه به لزوم آموزش همگانی کشاورزان در خصوص مزایای بورس اشاره کرد و به ایرنا گفت: باید طی آموزش‌های مستمر به کشاورزان اعلام کنیم که هر چقدر به بورس نزدیک‌تر شوید، مشکلات شما کمتر می‌شود و محصول باکیفیت‌تر شما با قیمتی بهتر و در زمانی کوتاه‌تر به فروش می‌رسد. 

بورس کالا معبر حمایت از بخش خصوصی 

در همین رابطه حمیدرضا فولادگر عضو‌ کمیسیون صنایع و‌ معادن مجلس می‌گوید: در شرایطی که حجم تولید بسیاری از محصولات در صنعت فلزات و پتروشیمی بیش از نیاز داخلی است و شاهد آرامش نسبی در بازارها هستیم به نظر می‌رسد زمان مناسبی فرارسیده تا دولت با نگاه ویژه به بورس کالا، شرایط را برای افزایش رقابت در بازار و حمایت از بخش خصوصی و کشاورزان فراهم کند. رییس کمیسیون ویژه حمایت از تولید ملی مجلس به ایلنا گفت: یکی از راهکارهای اصلاح اقتصادی کشور در این سال‌ها و فاصله گرفتن از رفتارهای دستوری، اعتماد به نظام عرضه و تقاضاست که با این رویکرد شاهد توسعه‌بخش خصوصی و پررنگ شدن نقش تولیدکنندگان و کشاورزان در بازارها می‌شویم. در این بین گذرگاه و معبر پیاده‌سازی نظام عرضه و تقاضا، بورس کالاست که دولت می‌تواند از این بستر معاملاتی در راستای رشد رقابت بهره ببرد. فولادگر افزود: البته قدم گذاشتن در این حوزه در نگاهی واقع‌بینانه بدون نیم نگاه دولت حداقل در ابتدای راه میسر نیست اما دولت باید با اعتماد به سازوکار بورس، ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های آن را بشناسد و به سایر فعالان اقتصادی نیز معرفی کند.