گرانفروشی آشکار

گروه حمل‌و‌نقل- نخستین ماه زمستان امسال با کش و قوس‌های فراوانی بر سر تعیین نرخ بلیت هواپیماها همراه بود. چند روز پیش ایرلاین‌ها بعد از کشمکش‌های بسیار، در جلسه‌ای به درخواست وزارت راه‌وشهرسازی و شخص مهرداد بذرپاش شرکت کردند. در این جلسه موافقت شد قیمت بلیت هواپیما در سفرهای نوروزی و تا بیستم فروردین ۱۴۰۲ افزایش نیابد.
با این وجود حرف وزیر راه روی زمین ماند و بلیت نوروزی پروازها با بیش از دو برابر افزایش قیمت فروش رفت. بررسی‌ها نشان می‌دهد در حالی که نرخ مصوب بلیت تهران- کیش در بیشترین حالت یک میلیون و ۳۵۹ هزار تومان است اما بلیت هواپیما برای این مسیر تا ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان هم به فروش رفته است.
بازار سیاه بلیت پروازهای داخلی
روزهای پایانی دی ماه امسال بود که شرکت‌های هواپیمایی اعلام کردند که با افزایش ۳۰ درصدی نرخ بلیت هواپیما موافقت شده اما بلافاصله ستاد تنظیم بازار این موضوع را رد و اعلام کرد فعلا افزایش قیمتی برای بلیت هواپیما اعمال نمی‌شود. هر چند شرکت‌های هواپیمایی به رد مصوبه شورای‌عالی هواپیمایی کشوری معترض بودند اما به طور قانونی افزایش نرخ بلیت لغو شد.
پس از دستور لغو افزایش نرخ بلیت هواپیما، افزایش قیمت‌ها همچنان ادامه پیدا کرد و حتی بیشتر از ۳۰ درصد هم قیمت‌ها بالا رفت. شرکت‌های هواپیمایی هم مدعی هستند که این افزایش قیمت از سوی چارتر‌کنندگان اعمال می‌شود و شرکت‌ها بلیت‌ها را با همان قیمت مصوب به آژانس‌ها و چارترکنندگان می‌فروشند و آژانس‌ها هستند که گرانفروشی می‌کنند.
البته رییس سازمان هواپیمایی اعلام کرد که افزایش قیمت چه از سوی ایرلاین‌ها انجام شود چه از سوی چارترکنندگان و آژانس‌های مسافرتی، تخلف است و سازمان هواپیمایی این تخلف را پیگیری می‌کند. البته وزیر راه‌وشهرسازی، دادستانی، تعزیرات و ستاد تنظیم بازار هم بارها به گرانفروشان تذکر داده‌اند و اخیرا مهرداد بذرپاش وزیر راه‌وشهرسازی اعلام کرد که اجازه افزایش قیمت بلیت در شقوق حمل‌و‌نقل برای ایام نوروز را نمی‌دهیم و بلیت‌ها بدون افزایش قیمت به فروش می‌روند اما در شرایط کمبود ناوگان هواپیمایی و نایاب بودن بلیت هواپیما به ویژه برای ایام عید نه‌تنها بازار سیاه فروش بلیت هواپیما کنترل شد بلکه افزایش قیمت‌ها بعضا تا بیش از دو برابر به فروش رفته و حتی با افزایش ۱۰۰‌درصدی بلیت هواپیما باز هم بلیت با این قیمت نایاب است و از چند هفته مانده به تعطیلات عید تمام بلیت‌های گران هم به فروش رفته‌اند.
در حالی که نرخ مصوب بلیت تهران- کیش در بیشترین حالت یک میلیون و ۳۵۹ هزار تومان است، اما بلیت هواپیما برای این مسیر تا ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان هم به فروش رفته است. همچنین بلیت یک میلیون و ۳۰۳ هزار تومان مسیر تهران- قشم با نرخ دو میلیون و چهارصد هزار تومان هم به فروش رفته و بلیت تهران- مشهد با قیمت مصوب یک میلیون و ۱۹ هزار تومان برای ایام عید به قیمت ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان فروخته‌اند.
سوالی که مطرح می‌شود این است که نهادهای نظارتی‌ای که این روزها دائما از دستور برای ممنوعیت افزایش قیمت بلیت و کنترل بازار بلیت هواپیما را دارند؛ کجا هستند و چطور نظارت می‌کنند که این بلیت‌ها با بیش از دو برابر افزایش به فروش رفته‌اند و در شرایط انحصاری و نبود رقابت مردم هم چاره و گزینه‌ای جز خرید همین بلیت‌های گران را ندارند.
جای خالی نظارت
هر ساله کمبود بلیت هواپیما برای برخی مسیرها دردسرساز بوده اما امسال بلیت‌ها موجود است ولی با بسته اجباری به فروش می‌رسد که این نوعی تخلف است.
هرسال نزدیک به ایام نوروز بحث سفر و گردشگری در خانواده‌ها داغ است و یکی از دغدغه‌های اصلی خانواده‌هاست. در این راستا، افزایش بی‌رویه قیمت‌هاست که تقریبا از اواسط اسفند شروع می‌شود و تا پایان تعطیلات ادامه دارد. به نظر می‌رسد مافیای فروش بلیت هواپیما در این ایام نیز سرشان شلوغ‌تر از بقیه روزهای سال است تا بیشترین سود را از افزایش قیمت‌ها ببرند؛ در این آشفته بازار همواره سخن از نظارت‌ها در میان است، اما در عمل هیچ ترتیب‌اثری داده نمی‌شود. در ماه‌های گذشته تغییر قیمت بلیت از سوی ایرلاین‌ها رخ داد اما مسوولان این افزایش را تخلف دانسته و قیمت‌ها به قبل از افزایش بازگشت. با وجود این در حال حاضر قیمت بلیت هواپیما شناور بوده است.
هرچند در حال حاضر سازمان هواپیمایی اعلام کرده که مسافران پروازهای داخلی و بین‌المللی که از شرکت‌های هواپیمایی داخلی یا حتی خارجی برای سفرهای خود می‌توانند از طریق سایت سازمان هواپیمایی کشوری به نشانی اینترنتی www.cao.ir و در بخش سامانه حقوق مسافر شکایت خود را ثبت کنند، اما واقعیت این است که این شکایت‌ها هم خیلی نتیجه‌بخش نیست به هر حال دیگر سازمان هواپیمایی هم به عنوان متولی باید پاسخگوی این نابسامانی‌ها باشد. البته در شرایط کنونی ممکن است سازمان هواپیمایی و ایرلاین‌ها دلیل این تکمیل ظرفیت بالا و آشفتگی در فروش بلیت را کمبود ناوگان هواپیمایی عنوان کنند، اما با توجه به اینکه مردم در سال‌های گذشته با همین تعداد ناوگان هواپیمایی تردد می‌کردند آشفتگی امسال جای سوال دارد.
فروش بسته‌های اجباری تخلف است
جعفر یازرلو سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری در خصوص بسته‌های اجباری ایرلاین‌ها گفت: مسیرهایی که دارای بسته هستند به زودی اعلام خواهد شد و طبق مجوزهای داده‌شده ایرلاین‌ها حق فروش این بسته‌ها را دارند، منتها در مسیرهای پر فروش معمولا بسته‌ای ارائه نمی‌شود و اگر کسی برای خرید بلیت مراجعه کند، ایرلاین نمی‌تواند مجبور کند تا بسته‌ای خریداری شود. او در ادامه به «مهر» گفت: فروش این بسته‌ها بدون رضایت مشتری خلاف است و ایرلاین‌ها نمی‌توانند به صورت بسته‌ای اجبار به فروش بلیت کنند و حتی نمی‌توانند خارج از عرف که قیمت‌ها اعلام‌شده بلیتی را به فروش رسانند.
سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری گفت: در حال حاضر گشت‌های نوروزی و تعزیرات حکومتی برای رسیدگی به شکایات مردم و همچنین رسیدگی به تخلفات ایرلاین‌ها کار خود را آغاز کرده‌اند و اگر تخلف ایرلاینی محرز شود از سوی سازمان هواپیمایی کشوری مجوز ایرلاین مذکور ابطال می‌شود و از سوی نهادهای دیگر هم که متولی رسیدگی به تخلفات هستند، قطعا جریمه نقدی همراه خواهد داشت.
در حال حاضر با توجه به اعلام برخورد با متخلفان باید دید در هفته آخر سال آژانس‌های مسافرتی باز هم مرتکب تخلف خواهند شد یا مشکل بلیت‌های نوروزی با گشت‌های تعزیراتی به پایان خواهد رسید. با توجه به اینکه روز گذشته سازمان تعزیرات نامه‌ای به سازمان هواپیمایی کشوری داده مبنی بر برخورد قاطع با متخلفان که به بهانه نوروز مردم را مجبور به خرید بسته‌های اجباری یا فروش بلیت در بازار سیاه کرده‌اند. حال باید دید که در هفته پایانی سال بازار بلیت‌فروشی چطور خواهد شد.
واکنش سازمان بازرسی کل کشور به فروش بسته‌ای بلیت هواپیما
در حالی رییس سازمان هواپیمایی از مجاز بودن فروش بسته‌ای بلیت (اجباری) در ایام نوروز خبر داده بود که سازمان بازرسی فروش این نوع بلیت را ممنوع اعلام کرد. هفته گذشته رییس سازمان هواپیمایی کشوری با پیش‌بینی جابه‌جایی دو میلیون مسافر در تعطیلات نوروزی، گفته بود: برای مسیر‌های داخلی ۱۱ هزار و ۷۰۰ پرواز برنامه‌ای و ۷۰۰ پرواز فوق‌العاده و ۴ هزار و ۷۰۰ پرواز بین‌المللی در نظر گرفته که ۶۳۵ مجوز پرواز فوق‌العاده صادر شده است. او با اعلام اینکه فروش بلیت به‌صورت بسته‌ای در برخی مسیر‌های پروازی مجاز است، افزود: در بعضی مسیر‌ها فروش چارتری ممنوع است و در صورت تخلف، مجوز پرواز شرکت‌های هواپیمایی خاطی لغو می‌شود. چنانچه شرکت‌های هواپیمایی نرم‌افزار‌های موبایلی فروش یا آژانس‌های هواپیمایی خارج از قیمت مصوب اقدام به فروش بلیت کنند با آنان برخورد قانونی می‌شود.
این در حالی است که بازرس ‌کل امور راه‌وشهرسازی سازمان بازرسی‌ کل کشور با توجه به در پیش بودن سفرهای نوروزی طی هشداری به رییس سازمان هواپیمایی کشوری از ممنوعیت فروش اجباری بلیت پروازهای داخلی (فروش تور همراه بلیت در مواقعی که مسافران متقاضی خرید صرفا بلیت هستند یا تحمیل هرگونه شرایطی خارج از خواست مسافرین) خبر داده است.
در زمان حاضر بازار حمل‌ونقل هوایی مسافری کشور با کمبود شدید عرضه مواجه است. مشخص نیست دلیل این کمبود مشکل در تامین ناوگان است یا اینکه برای فشار بر متولی حمل‌ونقل در راستای افزایش قیمت‌ها، اما آنچه مشخص است بخش مذکور از یک نابسامانی شدید رنج می‌برد که سازمان هواپیمایی کشوری نیز قادر به رفع آن نیست. هفته گذشته و پیش از صدور مجوز فروش بلیت اجباری پروازهای داخلی، سخنگوی سازمان هواپیمایی از ممنوعیت فروش این نوع بلیت خبر داده بود.
ماجرای زمینگیر کردن هواپیما به بهانه افزایش قیمت
معاون حمل‌و‌نقل وزیر راه‌وشهرسازی گفت: افزایش قیمت بلیت پروازهای نوروزی در دستور کار نیست و اگر شرکتی هواپیمایی افزایش قیمت بلیت برای پروازهای نوروزی بدهد، سازمان تعزیرات حکومتی و سازمان هواپیمایی کشور به عنوان ناظر واردشده و عمل می‌کنند.
شهریار افندی‌زاده، ‌درباره نظارت بر عملکرد شرکت‌های هواپیمایی و پروازهای نوروزی، اظهار کرد: نظارت بر شرکت‌های هواپیمایی توسط سازمان هواپیمایی کشور انجام می‌شود، همه مجوز پروازهای شرکت‌ها نیز از سوی سازمان هواپیمایی کشور صادر می‌شود و سازمان مسؤولیت نظارت بر پروازها را برعهده ‌دارد. او با بیان اینکه ظرفیت ما در پروازهای نوروزی محدودیت‌هایی دارد، اظهار کرد: سال گذشته ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر مسافر از طریق شرکت‌های هواپیمایی در مقاصد داخلی و خارجی جابه‌جا شد. معاون حمل‌و‌نقل وزیر راه‌وشهرسازی افزود: در ایام نوروز قطعا تقاضا برای پروازها زیاد است،‌ مردم از این مدل حمل‌و‌نقلی زیاد استقبال می‌کنند اما ظرفیت‌های شرکت‌های هواپیمایی محدود است. افندی‌زاده افزود: افزایش قیمت برای شرکت‌های هواپیمایی و نرخ بلیت در دستور کار نیست و اگر شرکتی افزایش قیمت بلیت برای پروازهای نوروزی بدهد، سازمان تعزیرات حکومتی و سازمان هواپیمایی کشور به عنوان ناظر واردشده و عمل می‌کند. او اظهار کرد: از آذر ۱۴۰۰ هیچ افزایش قیمت رسمی برای نرخ بلیت پروازهای داخلی اعمال نشد.
معاون حمل‌و‌نقل وزیر راه‌وشهرسازی افزود: به هیچ عنوان اجازه نمی‌دهیم هواپیمایی که مشکل ایمنی و قطعه داشته باشد، پرواز کند.
افندی‌زاده در پاسخ به این سوال که آیا امکان دارد شرکت‌های هواپیمایی هواپیماهای خود را به پرواز در نیاورند تا با کاهش عرضه قیمت‌ها افزایش یابد، گفت: شرکت هواپیمایی برای جابه‌جایی مسافر تاسیس شده است و قطعا هیچ شرکتی هواپیمای خود را روی زمین نگه نمی‌دارد زیرا حقوق پرسنل پرداخت می‌کند و قطعات هواپیماها مدت زمان فعالیت دارند؛ اینکه شرکت هواپیمایی هواپیمای فعال دارد و گروه‌ پروازی برای آن در نظر گرفته است ولی‌ پرواز انجام نمی‌دهد، منطقی نیست. او ادامه داد:‌ قطعا اگر شرکتی پروازهای برنامه‌ای خود را انجام ندهد مجوزهای شرکت از سوی سازمان هواپیمایی کشوری لغو خواهد شد زیرا مجوزهای سازمان هواپیمایی کشوری به صورت ترکیبی برای سفرهای داخلی و خارجی است.