گرداب کرونا

گروه جامعه- تعداد مبتلایان کووید۱۹ در جهان از هفت میلیون و ۹۰ هزار تن گذشته است. این در حالی است که اگر فرد دارای سیستم دفاعی قوی هم باشد و از مهلکه جان سالم به در آورد عوارض احتمالی این بیماری تا سال‌های سال گریبانش را می‌گیرد. وزارت بهداشت مدام تاکید می‌کند این بیماری در برخی افراد بدون علائم است و فرد مبتلا ناقل محسوب می‌شود به همین خاطر شمار افرادی که تاکنون به کرونا آلوده شدند، بسیار بالاتر از آمار رسمی است زیرا تنها آمار کسانی که به بیمارستان مراجعه کردند موجود است.
در کمتر از ۲۰ درصد موارد، آلودگی به ویروس کرونا می‌تواند به بیماری کووید ۱۹ منجر شود که یک بیماری عفونی است و گاه سخت و سنگین است. کووید ۱۹ می‌تواند پیامدهای درازمدتی داشته باشد.
این ویروس علاوه بر ریه سایر اعضای مهم بدن انسان را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. دانشمندان می‌گویند برخی از اثرات کرونا ممکن است تا مدت‌ها بعد از خروج ویروس از بدن، باقی بمانند، چرا که بدن انسان قادر نیست در مقابل ویروس کرونا مصونیت بلندمدت ایجاد کند.
البته احتمال ابتلای دوباره به کرونا قطعی نیست. مقامات کره جنوبی گفته‌اند که دلیل مثبت شدن دوباره آزمایش حدود ۲۹۰ بیمار کرونایی بهبودیافته این است که بدن آنها هنوز حاوی ویروس‌های مرده بود. به همین خاطر، در حالی که آنها دوباره به کرونا مبتلا نشده بودند، آزمایش آنها مثبت شد.
اما به موازات آشکار شدن شواهدی در زمینه عدم ابتلای دوباره به کرونا، شواهد دیگری به دست آمده که نشان می‌دهد همان یک بار ابتلا به کرونا هم می‌تواند اثرات و عوارض دائمی برای مبتلایان در پی داشته باشد.
یک گزارش از چین نشان داد که از میان ۷۰ درصد بیمارانی که از التهاب ریه کووید۱۹ نجات پیدا کرده‌اند، ۶۰ درصد نوعی آسیب ریه داشته‌اند که در سی‌تی‌اسکن‌ها معلوم بود.
پژوهشگران دانشگاه علم و فناوری هواژونگ در ووهان، متوجه شده‌اند که آسیب‌های کرونا به ریه‌ها می‌تواند به انسداد رگ‌های خونی در ریه‌ها که مسوول جذب اکسیژن هستند منجر شود. همچنین کرونا می‌تواند بافت ریه‌ها را زخمی یا ضخیم کند. این زخمی شدن یا ضخیم شدن باعث تنگی نفس افراد می‌شود. در حال حاضر هیچ دارویی برای معالجه این زخم‌ها وجود ندارد. پژوهش‌ها نشان داد که حتی افرادی که هیچ علائمی ندارند، ریه‌هایشان آسیب ‌دیده‌اند.
اگرچه هدف اولیه ویروس، ریه‌ها هستند اما شواهد نشان می‌دهد که کرونا در برخی از بیماران به کلیه‌ها هم آسیب می‌زند. طبق یک پژوهش در ووهان، ۲۷ درصد ۸۵ بیمار بستری شده، نارسایی کلیه داشته‌اند. همچنین یک پژوهش دیگر نشان داد که ۵۹ درصد ۲۰۰ بیمار بستری‌شده کرونا در استان‌های هوبی و سیچوان، در ادرارشان پروتئین و ۴۴ درصد خون داشتند. هر دو اینها نشانه‌ای از آسیب‌دیدگی کلیه است. در همین پژوهش آمده است که افراد دارای آسیب شدید کلیه پنج برابر احتمال مرگ‌شان نسبت به بیمارانی که آسیب شدید کلیه ندارند، بیشتر است.
تاثیر بسزای کرونا بر اعصاب
یک پژوهش درباره ۲۱۴ بیمار کرونا نشان داد که یک‌سوم از این بیماران علائم عصبی مانند گیجی، سردرد و اختلال شناختی داشته‌اند. در حال حاضر معلوم نیست که علت این علائم چیست. دیدگاه‌هایی وجود دارد مبنی بر اینکه ویروس روی عصب‌های بدن تاثیر می‌گذارد. فقدان حس‌های چشایی و بویایی در برخی بیماران، نشان‌دهنده تاثیر بیماری بر سلول‌های عصبی است. اختلال شناختی نیز می‌تواند با باقی ماندن در بخش مراقبت‌های ویژه مرتبط باشد. گاهی وقت‌ها به آن اختلال بخش مراقبت ویژه گفته می‌شود. این اختلال که می‌تواند موجب هذیان‌گویی و پارانویا شود، به طور مکرر در بیماران مسن اتفاق می‌افتد. اگرچه برخی علائم به مرور زمان بهبود پیدا می‌کنند اما برخی علائم دیگر ادامه پیدا می‌کنند. برخی دانشمندان گفته‌اند سن و شدت بیماری می‌تواند روی وضعیت شناختی بیماران کرونا تاثیر بگذارد.
پروفسور اد بلمور، عصب‌شناس دانشگاه کمبریج به ایندیپندنت گفته است شواهد کافی نشان می‌دهد کرونا باعث بیماری عصبی می‌شود. بلمور افزود: اثرات روانی بیماری ممکن است بیش از یک دهه ادامه پیدا کند.
حال انجمن مغز و اعصاب آلمان از جمع‌آوری اطلاعاتی در مورد تاثیر احتمالی بیماری کووید ۱۹ روی اعصاب خبر داده است. این اطلاعات که در چند هفته اخیر جمع‌آوری شده، نشان می‌دهد تعدادی از افرادی مبتلا به کووید ۱۹ همزمان گرفتار اختلالات شدید عصبی شدند.
این اختلالات آنسفالوپاتی، یا سندروم اختلال کلی در کارکرد مغز نام دارد. پزشکان آلمانی می‌گویند این اختلال به صورت بی‌قراری و سردرگمی بیمار خود را نشان می‌دهد و عملکرد حافظه او را نیز احتمالا مختل می‌کند. چنین آسیبی پس از ابتلا به کووید ۱۹ خود را نشان می‌دهد و ممکن است برای مدتی طولانی ادامه پیدا کنند اما هنوز اطلاعات کافی در مورد آن وجود ندارد.
افزایش خطر سکته مغزی هم می‌تواند یکی دیگر از عوارض طولانی‌مدت ناشی از ابتلا به کووید ۱۹ باشد. این بیماری خطر تشکیل لخته‌های خونی را افزایش می‌دهد. پزشکان آلمانی می‌گویند این خطر افرادی که به نوع خفیف کووید ۱۹ مبتلا شدند را هم تهدید می‌کند و بستگی به نوع آسیبی دارد که کووید۱۹ به دستگاه عصبی آنها زده است.
حملات صرع‌ نیز یکی دیگر از پیامدهای ابتلا به کووید ۱۹ است که نوعی پاسخ ایمنی بدن به عفونت ناشی از این بیماری به شمار می‌رود. آیا ممکن است این حملات ماندگار باشند و فرد به بیماری صرع مبتلا شود؟ پیتر برلیت، دبیر کل انجمن مغز و اعصاب آلمان به سایت مجله اشپیگل گفته است: «این پیش‌بینی قابل تصور است، اما ما هنوز به طور قطع نمی‌دانیم که چقدر درست است.»
در آلمان قرار است یک بانک اطلاعاتی راه‌اندازی شود تا در آن اطلاعات مرتبط با پیامدهای احتمالی طولانی‌مدت ابتلا به کووید ۱۹ گردآورده شود. برلیت در گفت‌وگو با اشپیگل تاکید کرده که این بیماری جدید برای پزشکان ناشناخته است و هنوز اطلاعات اندکی در مورد آن وجود دارد. بیماری کووید ۱۹ تعریف مشخصی ندارد و به چند صورت خود را نشان می‌دهد.
بیماری خفیف بدون نیاز به بستری شدن
سازمان جهانی بهداشت جهانی (WHO) می‌گوید آلودگی به ویروس کرونا در ۸۰ درصد موارد خفیف و گاه بدون نشانه است. سرفه و تب، شایع‌ترین نشانه‌های ابتلا به این بیماری هستند که تنها در نیمی از افراد مبتلا دیده می‌شوند.
افراد آلوده به ویروس کرونا در ۴۹ درصد موارد دچار سرفه می‌شوند و در۴۱ درصد موارد تب می‌کنند. اما سرفه و تب همراه با درد بدن گاه بسیار شدید است. این علائم حدود ۱۰ تا ۲۱ روز پس از آلودگی فرد به ویروس کرونا ادامه دارند. بسیاری از بیماران پس از یک دوره کوتاه عفونت خفیف، به سرعت بهبود پیدا می‌کنند.
شماری از بیماران که به عفونت خفیف کووید۱۹ مبتلا می‌شوند از تغییر در حس بویایی و چشایی خود خبر می‌دهند. پزشکان تاکنون اطلاعات اندکی در این زمینه دارند. متخصص مغز و اعصاب برلیت می‌گوید: «این مشکلات طی دو تا سه هفته بعد، از بین می‌رود.»
بر اساس اطلاعاتی که تاکنون گردآوردی شده، در حدود پنج تا ده درصد موارد اختلال حس بویایی یا چشایی ممکن است طولانی‌تر ‌شود.
ابتلا به عفونت شدید، بدون نیاز به دستگاه تنفسی
براساس آمار سازمان جهانی بهداشت در حدود ۲۰ مورد، عفونت ناشی از ابتلا به ویروس کرونا آنقدر شدید است که بیمار باید در بیمارستان بستری شود و تحت معالجه قرار گیرد. تعدادی از این بیماران به دلیل تنگی نفس، به اکسیژن نیاز پیدا می‌کنند.
در موارد اندکی عفونت شدیدتر می‌شود و فرد به لوله اکسیژن نیاز پیدا می‌کند. درمان این دسته از بیماران به طور قابل توجهی طولانی‌تر می‌شود و حدود سه تا چهار هفته طول می‌کشد.
افرادی که این دوره سخت را پشت سر می‌گذارند، پس از پایان دوره درمان بیمارستانی نیز نیاز به مراقبت دارند. اغلب بیماران آلمانی پس از بهبود چند هفته هم در کلینیک‌های توانبخشی سپری می‌کنند.
بستری در بخش مراقبت‌های ویژه
اگر ریه‌های فرد مبتلا به کووید ۱۹ قادر به تامین اکسیژن نباشند، فرد بیمار در بخش مراقبت‌های ویژه بستری می‌شود. در این شرایط بیمار به کمای مصنوعی برده می‌شود و یک لوله اکسیژن در نای او کار گذاشته می‌‌شود که اکسیژن را داخل ریه‌ها پمپ می‌کند.
هرچه زمان اکسیژن‌‌رسانی طولانی‌تر شود، عضله‌های دستگاه تنفسی بیشتر تحلیل می‌رود. این شرایط برای افراد مسن خطرناک است چون ماهیچه‌های تنفسی تحلیل رفته آنها، ممکن است هرگز به طور کامل بهبود پیدا نکند.
ریه‌ها هم ممکن است به دلیل فشار پمپ اکسیژن آسیب ببیند و بخشی از ظرفیت خود را از دست بدهند. این تهویه مصنوعی می‌تواند به سایر اندام‌ها هم آسیب زند.
از همه اینها گذشته وارد کردن چنین لوله‌ای داخل حلق بیمار در اغلب موارد باعث عفونت باکتریایی ریه‌ها می‌شوند. تقریبا تمام بیمارانی که در بیمارستان دانشگاه کلن به نصب دستگاه اکسیژن نیاز پیدا کردند، دچار التهاب ثانویه ریه شدند.
هنوز روشن نیست که این عفونت‌ ثانویه در درازمدت چه پیامدهایی خواهند داشت.
تا به امروز هیچ‌گونه واکسن و درمانی ویژه برای کووید۱۹ وجود ندارد. درمان‌های دارویی کووید۱۹ در دست تحقیق و مراحل انجام کارآزمایی بالینی است.