29 - 12 - 2019
گستره اصلاح قیمتها در تالار شیشهای
گروه بورس – پس از هفتهها برآیند صعودی قابلملاحظه، بورس تهران این هفته را با عقبگرد پشتسر گذاشت، هفتهای که با عبور از مرز حساس ۳۰۰ هزار واحد آغاز شده بود با بازگشت به کانال ۲۹۴ هزاری پایان یافت. شاخص کل بورس در ادامه معاملات روز گذشته به مسیر اصلاحی خود ادامه داد. با این تفاوت که شدت و گستره اصلاح قیمتها شدیدتر بود. ریزش هشت هزار واحدی شاخص کل بزرگترین عقبگرد این نماگر از لحاظ میزان واحد را از اردیبهشت سالجاری به نمایش گذاشته است. اما از لحاظ درصدی، شاهد جدیترین اصلاح بورس از اواخر تیر هستیم.
بازار سهام در حالی وارد آخرین ایستگاه خود در هفته جاری میشود که شکسته شدن سطح ۳۰۰ هزار واحدی پس از حضور یک هفتهای در این محدوده وجود داشت و انجام گرفت. البته دلگرمی سهامداران و سرمایهگذاران به تلاطم نقدینگی در تالار شیشهای است که میتواند بسیار تعیینکننده باشد و تمام معادلات را عوض کند. در چنین شرایطی ریسکهای بیرونی و غیراقتصادی میتواند مهمترین نقش را در جهتگیری چرخشهای سریع ایفا کند.
ترس از ریزشهای بیشتر
شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران روز سهشنبه با ریزش ۳۸۳۴ واحدی (۲۵/۱ درصدی) به عدد ۳۰۲۰۸۲ واحد رسید هرچند این اتفاق باعث تخلیه تدریجی فشار فروش و دست به دست شدن هرچه بیشتر سهام در دست اهالی بازار میشود اما میتواند القاکننده ترس ریزشهای بیشتر در دل سرمایهگذاران شود موضوعی که تنها از این دریچه شکست مرز یاد شده شاخص را با اهمیت میکند.
رفتار شاخص کل در معاملات روزهای هفته جاری از ابتدا تاکنون کاملا زیگزاگی بود. رخداد مهمی چون حمله به تاسیسات نفتی عربستان، در شامگاه روز شنبه، انگشت اتهام آمریکا به سوی ایران، تایید و تکذیب رسانههای داخلی و خارجی در این واقعه، بیم و امیدهای پیدرپی را برای سرمایهگذار به همراه داشت. در وضعیتی که جریان نقدینگی پرشتابترین روزهای خود را به سمت دربهای ورودی تالار شیشهای طی کرده است و در حالی که شاخص کل در محدوده سقف تاریخی خود در نوسان است، بروز چنین وقایع پیرامونی و مشخص نبودن مسیر حرکتی در این خصوص میتواند ریسک ناشناختگی را بار دیگر تقویت کند و نوسان بازار را بیش از گذشته به رخ بکشد. از سوی دیگر همانطور که اشاره شد نباید منشا تمام تلاطمهای بازار سهام را خارجی دانست. حجم عظیم نقدینگی ورودی به بورس که طی چند وقت گذشته و بدون توجه به جهتگیری شاخص کل در صفهای خرید سهام مختلف و معاملات پرحجم روزانه خودنمایی میکرد، تا حد زیادی راه ورود را پیدا کرده است. تغییر مالکیت سهام از سهامدار حقوقی به حقیقی از ابتدای هفته جاری تا پایان روز سهشنبه، به رقم قابل توجه ۵۶۳ میلیارد تومان میرسد و انتظار میرود در صورتی که بازار روند اصلاح پرشتابتری را در روز جاری دنبال نکند، این خالص تغییر مالکیت و جولان هرچه بیشتر سرمایهگذاران خرد ادامه داشته باشد. در یک رفتارشناسی ویژه، ریزش پرقدرت شاخص کل و همراه شدن این اتفاق با خرید بیشتر سهامدار حقیقی (مانند آنچه در روز سهشنبه به وقوع پیوست) علاوه بر قدرتنمایی دوباره نقدینگی، تا حدی امیدواری خریداران به آینده سهام بورسی را نمایان خواهد کرد. البته این امید و جهتگیری میتواند خواستگاههای متفاوتی داشته باشد و صدور رای قطعی در این مورد هنوز زود است.
به دنبال بهانه برای اصلاح قیمتها
بورس تهران این هفته را در حالی سپری کرد که با نزدیک شدن به پایان هفته هجمهها علیه ایران با اتهام دخالت مستقیم در انفجار تاسیسات سعودی بیشتر شد. برآیند این اخبار تا اینجا حاکی از آن است که مدرک قاطعی برای دست داشتن ایران در این اتفاق رسانهای نشده است با این حال میزان و نحوه ارتباط کشور با این مساله پررنگتر جلوه داده شده است.
اکنون سوال این است که آیا بورس تهران به دنبال بهانهای برای اصلاح قیمتها میگشت و یا در تقابل با ریسکی جدید و جدی داشتههای ارزنده پیشین خود را به قیمت کمتر واگذار میکند؟
پیش از این بارها بر این نکته تاکید شده بود که به دنبال ثبت بازدهیهای کاملا زیاد بازار به شدت مستعد شناسایی سود و قرار گرفتن در مسیر اصلاح است. با این حال جریان ورود نقدینگی و همچنین بیبهانگی برای تغییر روند سبب شد تا نماگر اصلی بازار بتواند مرزهای حساس را یکی پس از دیگری پشت سر بگذارد. به نظر میرسد حوادث نظامی اخیر بهانه کافی برای عرضه سهام و خروج از سهامداری را مهیا کرده است. با این حال شاید به سختی بتوان گفت که حمله به تاسیسات نفتی عربستان (از مقصد و با انگیزه نامعلوم) امکان تقابل جدیتری را نسبت به زمانی که ایران پهپاد آمریکایی را هدف قرار داد به وجود آورده است. همچنین در فضاهای رسانهای و گمانهزنیها کمتر صحبتی در رابطه با جدیتر شدن تقابل نظامی وجود دارد. با این حال این مساله را هم نمیتوان نادیده گرفت که فضای سیاسی با ابهامات دوباره و جدیدی مواجه شده است.
سهامداران در صف فروش باقی میمانند؟
در معاملات روز گذشته اگر چه ریزش قیمتها روندی عمومی داشت با این حال شدت هیجانات همچنان در نمادهای بزرگ کالایی و اصلاحا بنیادی کمتر بود. نکته قابلملاحظهای را که باید در نظر داشت آن است که این دسته از نمادها از نقدشوندگی فوقالعادهای برخوردارند و انتظار نمیرود سهامداری که قصد خروج را با جدیت دنبال میکند برای روزهای متمادی در صف فروش این نمادها باقی بماند. طی روزهای اخیر بر این مساله بارها تاکید شده که لازم است فعالان بازار نقدشوندگی سهام را در معادلات فعلی خود به عنوان یک پارامتر کاملا مهم در نظر بگیرند. در صورتی که جو فروشهای هیجانی ادامهدار شود صفهای فروش نمادهای کوچک میتواند برای روزهای متوالی برقرار بماند. نکته دوم آن که اصلاح جدی میتواند روند قیمتها را در دسته قابلتوجهی از سهام به روندی فرسایشی بدل کند. روند قیمتی نمادهای دارویی، املاک و مستغلات و بسیاری از گروههای دیگر را طی سالهای اخیر مرور کنیم. بعد از ثبت بازدهیهای قابلتوجه پس از دوران پرتلاطم عمده این گروهها روند رخوتناکی را در پیش گرفتند که بعضا بیش از یک سال به درازا کشید. بنابراین دستکم در شرایط فعلی اگر کسی به سهامداری میاندیشد لازم است از این جنبه اطمینان حاصل کند که ارزندگی و سودآوری سهام در میانمدت و یا بلندمدت بازدهی مورد انتظار را به وی بازمیگرداند. نکته بعدی آن است که انتظار میرود مباحث مربوط به آرامکوی عربستان دستکم تا چند روز دیگر فضای بینالمللی و بازارها را تحتتاثیر قرار دهد. با این وجود همچنان بازاری که بتواند نقش مقصد برای پول خارج شده از سهام را ایفا کند ملاحظه نمیشود. مگر آن که تنشها جدیتر از پیش شود و شاهد رونق دوباره بازارهای ارز و سکه باشیم. در این بین بیواکنشی این بازارها به اتفاقات اخیر میتواند نشاندهنده بیشواکنشی بورس به اخبار باشد. همان مسالهای که از آن به عنوان بهانهجویی برای اصلاح یاد کردیم. در نهایت بار دیگر تاکید میشود دستکم از خریدهای هیجانی طی این مدت فاصله بگیرید و برای اصلاح سبد سهام با آرامش کامل اقدام کنید.
تکیه بر قدرت نقدینگی
با ورود بازار سهام به دور پرشتاب صعودی، رفتهرفته شاهد تقویت دو جبهه کاملا متضاد خواهیم بود. جبهه نخست افرادی که با توجه به ریسکهای موجود و تجربههای گذشته سرمایهگذاری، قیمتهای فعلی را در مرحلهای با جذابیت اندک برای ورود یا حباب قیمتی میدانند و از این رو فروش را گزینه اصلی میدانند و گروه دوم نیز افرادی هستند که با تکیه بر قدرت نقدینگی به عنوان بزرگترین حامی بورسی و دلگرمی بازدهیهای یکماه اخیر، فاز جدید بازار را فاز اصلی سوددهی میدانند و بر این عقیده هستند که رشدهای پرشتاب در راهند. این جبهه نیز به تجربههای گذشته خود رجوع میکنند و داغ شدن بازار را کلید جهشهای پرقدرت قیمتی در بازه زمانی کوتاه میدانند. نکته مهم این است که تغییر جهتهای بازار میتواند باعث جابهجایی افراد این دو جبهه شود و این موضوع که از آن به عدم ثبات در تصمیمگیری و نداشتن برنامه مشخص برای سرمایهگذاری یاد میشود، بزرگترین ریسک تصمیمگیری شخصی را برای سرمایهگذار در پی خواهد داشت.
آرامش سیاسی
پس از حمله به تاسیسات نفتی عربستان در شامگاه روز شنبه، بازارها در بازگشایی روز دوشنبه واکنش سریعی را از خود نشان دادند و قیمت نفت WTI با رشد ۵/۱۵ درصدی به سقف ۳۸/۶۳ دلاری برخورد کرد اما رفتهرفته شاهد آرامتر شدن این واکنشها در بازار نفت بودیم و نهایتا قیمت پایانی ۹/۶۲ دلار برای هر بشکه نفت WTI در روز دوشنبه بسته شد. اما روز سهشنبه واکنش بازار کاملا معکوس بود. ادعای وزیر نفت عربستان مبنی بر بازگشت این کشور به ظرفیت تولید ۱۲ میلیون بشکهای ظرف چند هفته از یک سو و تلاش کشورهای نفتی برای پر کردن شکاف به وجود آمده از سوی دیگر در حالی باعث کاهش نگرانیها شد که وجود ذخایر نفتی کشورهای مصرفکننده و تولیدکننده نیز جهت سرازیر شدن به بازارها در شرایط فعلی میتواند از بار کاهش عرضه کم کند. به همین دلیل قیمت نفت WTI روز گذشته با کاهش ۶/۶ درصدی به عدد ۷۵/۵۸ دلار رسید. البته ذکر این نکته خالی از لطف نیست که عرضه ذخایر مازاد در بازارها به عنوان یک راهکار سریع میتواند در کوتاهمدت بازار نفت را به تعادل بکشاند اما تطبیق سریع عرضه کشورهای نفتی مطابق با ادعاهای آنها از محل تولید بیشتر نیازمند گذشت زمان بیشتر و انتظار برای به تعویق افتادن وعدههای چند هفتهای وزیر نفت عربستان است. در غیر این صورت آمادگی برای افزایش سهم بازار توسط کشورهای دیگر با تحقق ادعاهای مسوولان عربستانی میتواند مازاد عرضه سنگینی را بر بازار تحمیل و قیمتها را نزولیتر کند.
نشانههای منفی شدن بازار
یکی از نشانههایی که برای بررسی رشد یا کاهش بازار در نظر گرفته میشود، «نقدینگی» موجود است. در حال حاضر نقدینگی بازار سرمایه به طور میانگین حدود ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ میلیارد تومان در طول روز است که این روند تقریبا از دو ماه گذشته تا امروز وجود داشته و مطلوب است. یک کارشناس بازار سرمایه ضمن بیان مطلب بالا در خصوص ادامه روند مثبت بازار سرمایه به سنا گفت: در حال حاضر خروج نقدینگی در بازار وجود ندارد و تا زمانی که شاهد خروج نقدینگی نباشیم، نمیتوانیم کاهش شاخص را پیشبینی کنیم. البته با توجه به سناریوهای موجود، ممکن است در نقطهای از بازار شاهد روند کوتاه کاهشی باشیم که این موضوع در فضای فعلی میتواند به دلیل شناسایی سودی باشد که توسط سرمایهگذاران انجام میشود. افضلیان افزود: عموم سرمایهگذارانی که از حدود شش ماه پیش در بازارسرمایه فعالیت میکنند، در حال حاضر سود زیادی کسب کردهاند و شاید اصلاحات مقطعی احتمالی، فضای بازار را در جهت شناسایی سود به سمت التهاب ببرد بنابراین در این خصوص عامل بیرونی وجود ندارد که ریزشهایی را رقم بزند بلکه امکان اصلاحات موقتی به دلیل شناسایی سود توسط سرمایهگذاران وجود دارد. این تحلیلگر مالی نشانهای را به معنی خروج نقدینگی در فضای معاملاتی فعلی متصور ندانست و اضافه کرد: اگر این اتفاق بیفتد بازار با ارزش معاملات بالا و صفهای فروش سنگین خود را نشان میدهد بنابراین چنین کاهشهای احتمالی باید بیشتر بررسی شود تا ببینیم چنین حرکتی در جهت اصلاح یا در جهت ریزش است. وی در خصوص علائم ریزش بازار تاکید کرد: اگر صفهای سنگین ایجاد شده و ارزش معاملات بالایی داشته باشیم، در عین حال از حمایت حقوقیها در این فضا برخوردار نباشیم، میتوانیم ریزش بازار را در پیش داشته باشیم. البته در هر حال این روند در جهت اصلاح روند بازار قرار خواهد داشت.
پیشبینی بازار در نیمه دوم سال
وی در بررسی چشمانداز کلی از بازار سرمایه اظهار کرد: عملکرد بازار نسبت به شرایط پیش رو میتواند متفاوت باشد، به این معنی که بازار به سمت صنایعی خواهد رفت که گزارشهای شش ماهه و ۹ ماهه خوبی داشته باشد و حرکت گلهای میکند؛ یعنی همزمان با انتشار گزارشها استقبال سرمایهگذاران را از همان صنایع خواهیم داشت. این کارشناس بازار سرمایه گفت: در مجموع نمیتوان پیشبینی کرد که در شش ماه آینده وضعیت بازار خوب یا بد است، ولی سرمایهگذاران به سمت صنایعی خواهند رفت که ارزیابی مثبتی نسبت به آینده آنها وجود داشته و سود نقدی مناسبی ارائه دهند.
بازارها همواره تحت تاثیر جنگهای روانی
یک کارشناس بازار سرمایه گفت: هماکنون با وجود ریزش هفت هزار واحدی شاخص بورس، بازده سرمایه ۲۵ درصدی گزارش شده است. فرزین آقابزرگی با اشاره به ریزش قابل توجه شاخص بورس طی معاملات روزگذشته بازار سرمایه اظهار کرد: در این روزها که بازار سرمایه پربازده است، بعد از کسب ۷۰ درصد بازدهی قبل از پایان شش ماه سال ۹۸ شرایط صعودی و نزولی اجتنابناپذیر است. او افزود: به خصوص زمانهایی که یک مقدار ابعاد روانی حاکمیت بیشتری پیدا میکند و شایعات افزایش پیدا میکند، به نسبت برهههای حساس بر این بازار سوار میشوند، برای مثال همانطور که گمانهزنیها درباره آرامکو عربستان در بازار سرمایه بینالمللی هم اثرگذار بوده بر بورس تهران نیز بالاخره اثر خود را میگذارد. آقابزرگی تاکید کرد: هفته گذشته به علت افزایش تنشهای سیاسی در بحث عربستان و آرامکو، نرخ جهانی نفت در دقایقی شاهد ریزش ۱۵ درصدی بود، تجربهای که در دو تا سه روز گذشته اتفاقی بیسابقه در ۲۰ سال گذشته را به ثبت رساند. این کارشناس بازار سرمایه به باشگاه خبرنگاران جوان گفت: بورس ما هم مستثنی از جوهای روانی نیستند. برای مثال در یک هفته گذشته بالغ بر دو تا سه هزار واحد مثبت داشتیم و طبیعی است با ایجاد تنشهای جهانی و کسب سود و بازدهی کوتاهمدت برخی صنایع، تا حدودی اصلاح قیمتی صورت گیرد، ولی این امر به منزله تغییر روند بازار سرمایه نیست. با این حجم معاملات امکان تغییر روش یا اصلاح قیمت جهشی اصلا وجود ندارد. آقابزرگی تاکید کرد: با ثابت بودن شرایط فعلی روند به طور خودکار اصلاح میشود و جای نگرانی مبنی بر ریزش و زیانده بودن سهمها در بازار سرمایه وجود ندارد بنابراین به سهامداران خرد و کلان در بازار سرمایه این هشدار را میدهیم که تصمیمات عجولانه نگیرند و سهام خود را سریع از بازار سرمایه خارج نکنند. این کارشناس بازار سرمایه در پایان گفت: سال ۲۰۱۱ درست در زمان ۱۱ سپتامبر به شدت عرصه بینالمللی تحت تاثیر جو روانی حادثه برجهای دو قلو قرار گرفت و بورسهای جهان با ریزشهای قابل توجهی روبهرو شدند، اما این روند بعد از گذشت یک ماه به حالت عادی بازگشت و منجر شد کسانی که با ترس از زیان از بازار خارج شدند بازندگان عرصه بورس و کسانی که تازه وارد بورس شده بودند برندگان اصلی بازار سرمایه باشند. هماکنون با وجود هشت هزار واحد ریزش شاخص بورس، ۲۵ درصد رشد را در بازده سرمایه تجربه کردیم.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد