گل یا پوچ چینی‌ها

گروه صنعت- چند سالی است که بازار خودروی ایران محل ویراژ خودرو‌های بی‌کیفیت چینی است تا پس از آزمون و خطاهای بسیار خود را برای رقابت با شرکت‌های صاحب نام خودرو‌ساز جهان آماده کند. اکنون این بازار که سال‌ها سود زیادی را برای چشم‌بادامی‌ها به همراه داشته، سکوی پرشی برای رسیدن هدف این شرکت‌‌ها برای افزایش سهم در بازار جهانی شده است. در روزهایی که خودروسازی کشور با افت تیراژ ناشی از تحریم و مشکلات داخلی اقتصاد، دست به گریبان است، میهمانان چینی این صنعت نیز روند نزولی را در تولید پیش گرفته‌اند به همین بهانه اقدام به افزایش قیمت کرده‌اند. در سال‌های اخیر و با شدت گرفتن تحریم‌ها، کشور چین برای پر کردن خلأ خودروسازان خارجی (همچون فرانسوی و…) تلاش بسیاری را در دستور کار قرار داد و البته به تبع این تلاش سهم قابل توجهی از تولید خودرو‌های خارجی در داخل کشور را نصیب خود کرد که با یک بررسی و مشاهده میدانی در خیابان‌ها و جاده‌های کشور، شاهد حجم انبوهی از خودرو‌های چینی، در رنگ‌ها و مدل‌های متفاوت و متنوع خواهیم بود. حالا زمزمه ترک این شرکت‌ها از بازار خودرو به دلیل اعمال تحریم‌ها و همچنین حضور در بازار‌های بین‌المللی شنیده می‌شود. طبق آخرین آماری که از وضع تولید خودروهای سواری منتشر شده، به وضوح گویای عقبگرد شرکت‌های چینی در صنعت خودروی کشور است و با ادامه این روند، هیچ بعید نیست طی ماه‌های آینده شاهد خروج چشم‌بادامی‌ها از ایران باشیم. این در حالی است که بازار ایران به یکی از پر‌رونق‌ترین بازار خودروهای چینی تبدیل شده است. آنها پس از بهره‌بری از بازار ایران به این نتیجه رسیدند که زمان سود بیشتر در صنعت خودرو‌سازی کشورشان است آن هم در رقابت با شرکت‌های بزرگ جهانی.
افت مونتاژ خودروی چشم‌بادامی‌ها
مونتاژ خودروهای چینی در خطوط تولید ایران‌خودرو و سایپا حدود ۷۵ درصد کاهش پیدا کرد. بررسی‌ها نشان می‌دهد تولید تعدادی از محصولات چینی کاملا متوقف شده و تولید سایر این خودروها نیز در آستانه توقف است. آماری که خودروسازان داخلی در سایت کدال سازمان بورس ارائه کرده‌اند به خوبی نشان می‌دهد که در ماه نخست سال ۹۸ در خطوط تولید ایران‌خودرو و سایپا فقط چهار هزار و ۷۰۹ دستگاه از خودروهای چینی تولید شده است، اما در بازه زمانی مشابه سال گذشته میزان مونتاژ محصولات چینی حدود ۱۹ هزار و ۳۰۴ دستگاه بوده که کاهش ۷۵٫۶ درصدی مونتاژ محصولات چینی را نشان می‌دهد. البته این افت مونتاژ در حالی اتفاق افتاده است که پس از تحریم و خروج خودروسازان فرانسوی، خودروسازان چینی شرایط در اختیار گرفتن سهم زیادی از بازار را به دست آوردند. طبق آمار، ایران‌خودرو در دو ماهه نخست سال ۹۸ فقط سه هزار و ۷۵ دستگاه انواع ‌هایما و دانگ فنگ تولید کرده است که از این میزان هزار و ۳۰۴ دستگاه به خودرو‌ هایما و هزار و ۷۷۱ دستگاه نیز به خودرو دانگ فنگ اختصاص دارد. به طور کلی میزان مونتاژ محصولات چینی در خطوط تولید ایران‌خودرو نسبت به بازه زمانی مشابه سال گذشته حدود ۶/۵۵ درصد کاهش پیدا کرده است. در واقع ایران‌خودرو در دو ماهه نخست سال ۹۷ حدود شش هزار و ۹۳۸ دستگاه انواع‌ هایما و دانگ فنگ تولید کرده بود. در خطوط تولید شرکت سایپا دو خودرو چینی چانگان و آریو مونتاژ می‌شود. این خودروساز داخلی تا پایان اردیبهشت ۹۸ به طور کلی هزار و ۵۵۲ دستگاه خودرو چینی را مونتاژ کرده که تمامی این آمار مربوط به خودرو چانگان است و سایپا در دو ماهه نخست سال جاری هیچ خودرو آریو را تولید نکرده است. آمار تولید دو ماه نخست سال ۹۸ به نسبت سال ۹۷ کاهش تولید ۴/۶۴ درصدی محصولات چینی در سایپا را نشان می‌دهد. در بازه زمانی مشابه سال گذشته شرکت سایپا توانست چهار هزار و ۳۶۱ دستگاه خودرو چانگان و آریو را تولید کند که از این تعداد دو هزار و ۸۰۳ دستگاه خودرو چانگان و هزار و ۵۵۸ دستگاه به آریو اختصاص دارد. شرکت پارس‌خودرو که به عنوان زیرمجموعه شرکت سایپا شناخته می‌شود، مونتاژ محصولات چینی برلیانس را بر‌عهده دارد و میزان مونتاژ محصولات چینی در این شرکت خودروسازی نسبت به ایران‌خودرو و سایپا به میزان چشمگیری کاهش پیدا کرده است. پارس‌خودرو در دو ماهه نخست سال ۹۸ فقط ۷۹ دستگاه برلیانس تولید کرده است که نسبت به بازه زمانی مشابه سال ۹۷ افت ۹۹ درصدی را نشان می‌دهد. شرکت پارس‌خودرو در دو ماهه نخست سال ۹۷ حدود هفت هزار و ۹۶۰ دستگاه برلیانس را تولید کرده بود.
خودداری چین از تحویل قطعات یدکی به ایران
عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس می‌گوید چین از تحویل قطعات یدکی خودروهای خارجی به ایران خودداری می‌کند در حالی که عدم تامین این قطعات به معنای ارائه نشدن خدمات پس از فروش است. ولی ملکی عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی درباره کمبود قطعات یدکی خودروهای چینی در بازار‌ گفت: پس از اعمال تحریم‌ها علیه ایران، کمبود قطعات یدکی در بازار به یکی از معضلات صاحبان خودروهای خارجی تبدیل شد چراکه قطعات این خودروها به صورت CKD وارد کشور می‌شد و ایران تنها فرآیند مونتاژ آن را انجام می‌داد. عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه نبود قطعات یدکی مورد نیاز خودروهای چینی در حوزه ارائه خدمات پس از فروش است، ادامه داد: در شرایط کنونی باید از افرادی که به دنبال واردات خودروهای خارجی هستند پاسخگو باشند چراکه در صورت بومی شدن تولید خودرو بسیاری از این مشکلات به وجود نمی‌آمد. ملکی تصریح کرد: علیرغم اینکه چین از نظر اقتصادی رقیب آمریکاست اما به دلیل تهدیدهایی مانند قطع روابط تجاری از تحویل قطعات یدکی خودرو به ایران خودداری می‌کند. در حالی که چند شرکت چینی در خودروسازی ایران حضور دارند که بیشتر آنها در بخش خصوصی فعالیت می‌کنند و برخی نیز میهمان ایران‌خودرو و سایپا به‌عنوان شرکت‌های وابسته به دولت، هستند. از جمله شاخص‌ترین چینی‌های حاضر در صنعت خودرو ایران می‌توان به چری، جک، لیفان، جیلی، ام‌جی، برلیانس و چانگان اشاره کرد که تیراژ همه آنها در آخرین آمار اعلامی مربوط به دی ماه سال گذشته کاهشی و حتی در برخی موارد صفر بوده است. طبق اظهارات کارشناسان، آغاز تحریم‌های آمریکا علیه خودروسازی ایران‌، مختل شدن روند تامین قطعات از چین و ضعف داخلی‌سازی خودروهای چینی مونتاژی عواملی است که بازار این مدل خودرو‌ها را در کشور به مخاطره انداخته است.
گام‌های آهسته خروج از بازار ایران
عضو هیات علمی دانشکده مهندسی خودرو دانشگاه علم و صنعت در خصوص افزایش قیمت خودرو‌های چینی در بازار ایران گفت‌: در کشورمان در این سال‌ها خودروسازان چینی بسیاری ورود کرده‌اند که برخی از آنها با انتخاب شرکت مناسب برای همکاری و برنامه‌ریزی صحیح توانسته‌اند بازار مناسبی در ایران به دست آورند اما اکنون برای رسیدن به رقابت در بازار آمریکا درصدد ترک بازار ایران هستند. تحریم‌های آمریکا پس از خروج از برجام، سخت‌تر از گذشته است و برندهای خارجی را مجبور به عقب‌نشینی می‌کند، پژو و سیتروئن به‌عنوان دو شریک قدیمی صنعت خودرو ایران نیز فعالیت خود را تعلیق کردند و عملا بحث حضور فرانسوی‌ها در ایران بسته شده است. امیر‌حسین کاکایی با بیان این مطلب به «جهان صنعت» در خصوص علت افزایش قیمت خودرو‌های چینی تولید در ایران می‌گوید‌: توقف تولید و نزولی شدن تیراژ خودروهای چینی در ایران از ابعاد مختلف قابل بررسی است. در واقع عقبگرد و ترک بازا‌ر ایران توسط چینی‌ها ریشه در عوامل مختلفی دارد که در اولویت تحریم خودروسازی ایران نقش کلیدی دارد. به گفته کاکایی، قطع یا کند شدن روند تامین قطعات از خارج، ضعف داخلی‌سازی خودروهای چینی و تغییر رویکرد خودروسازان چینی در بازار ایران از عوامل تضعیف فعالیت خودروسازان چینی در کشور است. به جز موضوع ضعف داخلی‌سازی، دو مورد دیگر کاملا با تحریم‌های آمریکا و متحدانش علیه خودروسازی ایران در ارتباط است و طبعا تا گشایشی سیاسی رخ ندهد، نمی‌توان امید چندانی به حل آنها داشت. به اعتقاد کارشناس صنعت خودرو‌، حالا خودروسازان چینی که سال‌ها با وجود تحریم‌ها در کشورمان حضور داشته‌اند نیز در معرض تحریم آمریکا قرار دارند. با تنگ‌تر شدن عرصه بر خودروسازان خارجی، هر روز شاهد تغییرات جدیدی در بحث همکاری با خودروسازان هستیم. این کارشناس صنعت خودرو در ادامه با تاکید بر اینکه چینی‌ها قصد رقابت در بازارهای بزرگ بین‌المللی را دارند گفت‌: شرکت‌های بزرگ چینی به دنبال رقابت در بازار‌های آمریکا دست به اقدامات زیادی زده‌اند. به گفته کاکایی، تکلیف برندهای ژاپنی، کره‌ای و آلمانی مشخص است. خودروسازان این کشورها منافع گسترده‌ای در بازار آمریکا دارند و بعید به نظر می‌رسد بخواهند در مقابل تحریم‌ها مقاومت کنند یا حضور مستقیم در بازار ایران داشته باشند. عضو هیات علمی دانشکده مهندسی خودرو دانشگاه علم و صنعت گفت‌: در این میان خودروسازان چینی نیز ممکن است صنعت و بازار خودرو کشور را ترک کنند. چینی‌ها در این سال‌ها استراتژی‌های منظم و حساب‌شده‌ای به‌منظور توسعه و پیشرفت خود پیاده کردند. آنها با بسیاری از خودروسازان دنیا همکاری مشترک دارند و از این طریق سعی دارند تسلط خود بر صنعت جهان را افزایش دهند. کاکایی تاکید کرد: چینی‌ها برای رسیدن به بازار آمریکا تمام تلاش خود را انجام می‌دهند و از هیچ کوششی فروگذار نمی‌کنند و حاضر هستند بازار پرمنافع ایران را به همین دلیل ترک کنند. از این رو با کاهش تولید و عرضه نزولی محصولات خود به بازار شاهد افزایش قیمت این محصولات هستیم. این کارشناس صنعت خودرو معتقد است به هر صورت تحریم‌های آمریکا برای کسب‌و‌کار هر شرکتی که بخواهد در ایران حضور داشته باشد، مشکل ایجاد می‌کند و خودروسازان چینی نیز از این قاعده مستثنی نیستند.